Από σωτήρας των τραπεζών σε κρατούμενο πολυτελείας: ο Σαρκοζί στη θέση που του αξίζει - Γράφει ο Λάμπρος Παπαδής

 

Η εικόνα του Νικολά Σαρκοζί, πρώην Προέδρου της Γαλλίας, να περνάει την πύλη της φυλακής, θα έπρεπε να αποτελεί θρίαμβο της ισότητας απέναντι στον νόμο. Θα έπρεπε να δείχνει ότι η Δικαιοσύνη δεν χαρίζεται σε ισχυρούς, ότι δεν υπάρχει ασυλία για όσους διαχειρίστηκαν την εξουσία με αλαζονεία και σκοπιμότητα. Κι όμως, στην πραγματικότητα, η φυλάκιση του Σαρκοζί είναι περισσότερο μια σκηνή ευρωπαϊκής υποκρισίας παρά μια πράξη δικαίωσης. Γιατί δεν είναι όλοι οι κρατούμενοι ίδιοι· και σίγουρα δεν είναι όλοι οι πολίτες ίσοι απέναντι στις συνέπειες των πράξεών τους.

Ο Σαρκοζί δεν υπήρξε ένας τυχαίος ηγέτης. Μαζί με την Άνγκελα Μέρκελ αποτέλεσαν το πιο σκληρό και κυνικό δίδυμο της Ευρώπης στις αρχές της δεκαετίας του 2010. Όταν η Ελλάδα βρέθηκε στο χείλος της χρεοκοπίας, οι αποφάσεις τους δεν υπαγορεύτηκαν από κάποια ευρωπαϊκή αλληλεγγύη, αλλά από το κρύο συμφέρον να διασωθούν οι γαλλικές και οι γερμανικές τράπεζες που είχαν εκτεθεί στα ελληνικά ομόλογα. Η Ελλάδα μετατράπηκε σε πειραματόζωο μνημονίων, όχι για να ορθοποδήσει, αλλά για να σωθούν οι ευρωπαϊκοί τραπεζικοί κολοσσοί.

Ο Σαρκοζί έπαιξε καθοριστικό ρόλο σε αυτό το παιχνίδι εξουσίας. Ήταν εκείνος που, μαζί με τη Μέρκελ, επέβαλε στον τότε Έλληνα πρωθυπουργό, Γιώργο Παπανδρέου, την «ευρωπαϊκή γραμμή»: καμία αμφισβήτηση του μνημονίου, καμία παρέκκλιση από την πολιτική της λιτότητας, καμία φωνή δημοκρατικής συμμετοχής. Όταν, τον Νοέμβριο του 2011, ο Παπανδρέου τόλμησε να αναφέρει την πρόθεσή του να προχωρήσει σε δημοψήφισμα για το μνημόνιο, η αντίδραση του Σαρκοζί ήταν αποκαλυπτική: τον αποκάλεσε «μαλάκα» μπροστά σε ολόκληρη την ευρωπαϊκή ηγεσία. Ήταν η στιγμή που η περιβόητη «γαλλογερμανική αλληλεγγύη» έβγαλε τη μάσκα και φάνηκε στην ωμή της μορφή: περιφρόνηση προς τους λαούς, κυνισμός απέναντι στη δημοκρατία, εμμονή στη διάσωση του συστήματος με κάθε τίμημα.

Δεν ήταν τυχαίο ότι εκείνη την περίοδο η Ελλάδα βυθίστηκε σε ένα καθεστώς οικονομικής επιτροπείας, ενώ η κοινωνία της οδηγήθηκε στη φτωχοποίηση και στην απόγνωση. Για τους Σαρκοζί και Μέρκελ, η χώρα μας δεν ήταν τίποτα περισσότερο από το μαξιλάρι ασφαλείας των τραπεζών τους. Κι όμως, η ιστορία γύρισε μπούμερανγκ: ο Σαρκοζί, που ήθελε να εμφανίζεται ως ο σκληρός «σωτήρας» της Ευρώπης, βρέθηκε ο ίδιος αντιμέτωπος με τη Δικαιοσύνη. Όχι για την καταστροφή που προκάλεσε στους Έλληνες, αλλά για τις σκοτεινές του σχέσεις με χρηματοδοτήσεις, διαπλοκές και βρόμικες συμφωνίες.

Το γεγονός ότι ο Σαρκοζί καταδικάστηκε και οδηγήθηκε στη φυλακή, αποτελεί μια ιστορική ειρωνεία. Ωστόσο, ας μην τρέφουμε αυταπάτες: η φυλάκισή του δεν θυμίζει σε τίποτα τις συνθήκες που αντιμετωπίζει ένας απλός Ευρωπαίος πολίτης όταν βρεθεί πίσω από τα κάγκελα. Στην περίπτωση του Σαρκοζί, οι εικόνες που διέρρευσαν μιλούν μόνες τους: ειδικά διαμορφωμένος χώρος κράτησης, ενημέρωση για το πρόγραμμα, συναντήσεις με τους σωφρονιστικούς υπαλλήλους σε κλίμα ευγένειας, χειραψίες και χαμόγελα, λεπτομέρειες για το πόσο θα διαρκέσει η ποινή του. Ένα σενάριο που απέχει έτη φωτός από την πραγματικότητα των απλών φυλακισμένων.

Κι εδώ βρίσκεται η μεγάλη ειρωνεία της υπόθεσης. Όπως η Ελλάδα μετατράπηκε σε θυσία για να σωθούν οι γαλλικές τράπεζες, έτσι και η φυλάκιση του Σαρκοζί μετατρέπεται σε επικοινωνιακό θέαμα για να διασωθεί το κύρος της γαλλικής Δικαιοσύνης. Στην πράξη, δεν υπάρχει καμία ισότητα, καμία δικαιοσύνη που να αγγίζει τον ισχυρό με τον ίδιο τρόπο που αγγίζει τον αδύναμο. Γιατί στον απλό Ευρωπαίο πολίτη δεν περιμένουν «ειδικά δωμάτια», ούτε χαμόγελα δεσμοφυλάκων, ούτε προσωπικές ενημερώσεις για την καθημερινότητά του. Τον περιμένει ένα κελί υπερπλήρες, μια καθημερινότητα ταπείνωσης, και μια κοινωνία που τον έχει ήδη καταδικάσει πριν καν η Δικαιοσύνη αποφανθεί.

Και κάπως έτσι, ο Σαρκοζί γίνεται το σύμβολο της ευρωπαϊκής παρακμής. Ένας άνθρωπος που μαζί με τη Μέρκελ έδεσε την Ελλάδα στα δεσμά των μνημονίων για να σωθούν οι τράπεζες των χωρών τους, ένας άνθρωπος που ύβριζε δημοσίως την έννοια της δημοκρατίας όταν κάποιος μιλούσε για δημοψήφισμα, τώρα εμφανίζεται ως «παράδειγμα ισότητας» απέναντι στον νόμο επειδή οδηγήθηκε σε μια φυλακή που θυμίζει περισσότερο ξενοδοχείο.

Γιατί η περίπτωση Σαρκοζί δεν αποδεικνύει την ισότητα απέναντι στον νόμο· απλώς θυμίζει τη γαλλική παροιμία:

«La justice est une toile d’araignée: les petites mouches y restent, les grosses passent au travers.»

(Η δικαιοσύνη είναι ιστός αράχνης: τα μικρά έντομα παγιδεύονται, τα μεγάλα περνούν μέσα.)