Το πάθημα του Ανδρουλάκη και το μάθημα για τον Τσίπρα: Οι συνεργάτες που εκθέτουν τους αρχηγούς

 

Η πολιτική ιστορία είναι γεμάτη παραδείγματα όπου ένα πρόσωπο που επιλέχθηκε για να σταθεί δίπλα στον ηγέτη μετατράπηκε τελικά σε βαρίδι. Κάτι αντίστοιχο συνέβη και στην περίπτωση του Νίκου Ανδρουλάκη, με την αιφνίδια παραίτηση του νέου διευθυντή του πολιτικού του γραφείου, Γιώργου Παπαβασιλείου, μόλις ένα εικοσιτετράωρο μετά τον διορισμό του. Οι παλιές του αναρτήσεις στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, στις οποίες εκθείαζε τον Κυριάκο Μητσοτάκη, τον Νίκο Δένδια και τον Γρηγόρη Δημητριάδη, προκάλεσαν θύελλα αντιδράσεων στο εσωτερικό του ΠΑΣΟΚ, υποχρεώνοντας τον ίδιο να αποχωρήσει και τον πρόεδρο του κόμματος να αντιμετωπίσει μια αχρείαστη πολιτική ζημιά.

Η υπόθεση Παπαβασιλείου δεν αφορά απλώς ένα επικοινωνιακό ατόπημα. Αγγίζει την καρδιά της πολιτικής ευθύνης: την κρίση του ηγέτη στις προσωπικές του επιλογές. Και ακριβώς γι’ αυτό το λόγο, το παράδειγμα του Νίκου Ανδρουλάκη αποτελεί ένα πολύτιμο προειδοποιητικό σήμα για τον Αλέξη Τσίπρα, ο οποίος ετοιμάζεται να χαράξει τη δική του νέα πορεία με καινούριο πολιτικό σχήμα και ανανεωμένο επιτελείο.

Ο Ανδρουλάκης βρέθηκε εκτεθειμένος από μια επιλογή που έδειχνε περισσότερο προσωπική παρά συλλογική. Ο διορισμός του Παπαβασιλείου έγινε χωρίς να προηγηθεί ενδελεχής έλεγχος των δημόσιων τοποθετήσεών του – και σε μια εποχή όπου τίποτα δεν ξεχνιέται στο διαδίκτυο, το λάθος αποδείχθηκε μοιραίο. Μέσα σε λίγες ώρες, το όνομα του νέου διευθυντή του γραφείου του προέδρου του ΠΑΣΟΚ έγινε πρώτο θέμα, όχι για τις ικανότητές του, αλλά για τα «αποθεωτικά» σχόλιά του προς τον πολιτικό αντίπαλο.

Η αμηχανία που ακολούθησε στην ηγετική ομάδα του ΠΑΣΟΚ ήταν χαρακτηριστική. Η άμεση παραίτηση, αν και περιόρισε τη ζημιά, δεν μπόρεσε να αποτρέψει το ερώτημα: πώς είναι δυνατόν ο στενότερος συνεργάτης του αρχηγού της κεντροαριστεράς να είναι κάποιος που στο πρόσφατο παρελθόν εξυμνούσε τη Νέα Δημοκρατία; Το γεγονός αυτό τραυμάτισε όχι μόνο την εικόνα του Ανδρουλάκη, αλλά και την αξιοπιστία του κόμματος, το οποίο επιχειρεί να πείσει ότι αποτελεί μια συνεκτική, αυτόνομη πολιτική δύναμη απέναντι τόσο στη δεξιά όσο και στην αριστερά.

Η επιλογή στενών συνεργατών είναι ίσως το πιο κρίσιμο πεδίο στο οποίο αποτυπώνεται ο πραγματικός χαρακτήρας μιας ηγεσίας. Δεν πρόκειται απλώς για τεχνικό ζήτημα, αλλά για καθρέφτη των αξιών, της πολιτικής διορατικότητας και του αισθήματος ευθύνης του αρχηγού. Ο Ανδρουλάκης, που επιδιώκει να εμφανιστεί ως «σύγχρονος ευρωπαίος σοσιαλδημοκράτης», βρέθηκε να απολογείται για μια επιλογή που έδειξε προχειρότητα και έλλειψη κρίσης.

Κάθε πολιτικός αρχηγός γνωρίζει πως το περιβάλλον του —το «επιτελείο», το γραφείο του, οι πρόσωπα που μιλούν στο όνομά του— είναι αναπόσπαστο μέρος της δημόσιας εικόνας του. Όταν ένα πρόσωπο αυτής της εσωτερικής ομάδας εκτεθεί, ο ηγέτης δεν μπορεί να αποποιηθεί την ευθύνη. Η κρίση Παπαβασιλείου, αν και μικρής διάρκειας, υπενθύμισε ότι η πολιτική ζημιά δεν μετριέται σε μέρες, αλλά σε εντυπώσεις. Και οι εντυπώσεις, ειδικά στην εποχή των κοινωνικών δικτύων, μένουν.

Εδώ ακριβώς αρχίζει το ενδιαφέρον πολιτικό συμπέρασμα. Ο Αλέξης Τσίπρας, που βρίσκεται στη φάση ανασυγκρότησης του πολιτικού του σχεδίου μετά την αποχώρησή του από τον ΣΥΡΙΖΑ, καλείται να οικοδομήσει από την αρχή μια νέα ομάδα ανθρώπων που θα τον πλαισιώσει. Στην πράξη, βρίσκεται μπροστά στο ίδιο δίλημμα: να επιλέξει γρήγορα για να δείξει δυναμική, ή να επιλέξει σωστά για να χτίσει αξιοπιστία.

Η περίπτωση Ανδρουλάκη λειτουργεί σαν καμπανάκι. Αν ο Τσίπρας επιλέξει συνεργάτες που κουβαλούν βαρίδια του παρελθόντος — είτε προσωπικές φιλοδοξίες, είτε αντικρουόμενες δημόσιες τοποθετήσεις, είτε ασάφεια ιδεολογικής ταυτότητας — τότε το νέο εγχείρημα θα ξεκινήσει με ρωγμές. Η ελληνική πολιτική σκηνή έχει χορτάσει από ηγέτες που υπόσχονται «νέα αρχή» αλλά περιβάλλονται από τα ίδια πρόσωπα ή από στελέχη που γρήγορα αποδεικνύονται ξένα προς το πνεύμα του πολιτικού φορέα.

Για τον Τσίπρα, το στοίχημα δεν είναι μόνο να επιλέξει ικανούς συνεργάτες· είναι να επιλέξει ανθρώπους που ενσαρκώνουν το μήνυμα που ο ίδιος θέλει να εκπέμψει. Αν η νέα πολιτική του πλατφόρμα στηριχθεί στην έννοια της «ανατροπής του κατεστημένου», τότε κάθε επιλογή που θυμίζει την παλιά πολιτική νοοτροπία θα υπονομεύει το εγχείρημα. Αν θέλει να πείσει ότι προχωρά σε ένα «άλλο μοντέλο διακυβέρνησης», οφείλει να αποδείξει ότι το επιτελείο του συγκροτείται με διαφάνεια, αξιοκρατία και καθαρή ιδεολογική γραμμή.

Το παράδειγμα του Ανδρουλάκη δείχνει πόσο εύκολα μπορεί να χαθεί ο έλεγχος όταν οι προσωπικές συμπάθειες ή οι προχειρότητες αντικαθιστούν τις θεσμικές διαδικασίες. Για τον Τσίπρα, που γνωρίζει καλά τις παγίδες της επικοινωνιακής πολιτικής, η δοκιμασία αυτή θα είναι καθοριστική: η αξιοπιστία του νέου του εγχειρήματος θα κριθεί από τα πρόσωπα που θα το εκπροσωπήσουν.

Στο τέλος, η πολιτική δεν συγχωρεί ούτε τα φαινομενικά μικρά λάθη. Η εικόνα ενός ηγέτη που κάνει λανθασμένες επιλογές συνεργατών λειτουργεί σαν ρωγμή στην εμπιστοσύνη του κόσμου. Ο Ανδρουλάκης πληρώνει ήδη αυτό το τίμημα — όχι τόσο γιατί έκανε ένα λάθος, αλλά γιατί φάνηκε να μην το προέβλεψε. Ο Τσίπρας, που επιδιώκει να επιστρέψει με νέα δυναμική, δεν έχει την πολυτέλεια τέτοιων αστοχιών.

Οι πολίτες παρακολουθούν πλέον με μεγαλύτερη αυστηρότητα. Δεν αρκούνται στις προγραμματικές εξαγγελίες· εξετάζουν ποιοι βρίσκονται δίπλα στους αρχηγούς, ποιοι παίρνουν θέσεις-κλειδιά, ποιοι εκφράζουν το ύφος και το ήθος της πολιτικής ομάδας. Η συνέπεια ανάμεσα στα λόγια και στα πρόσωπα είναι η νέα πολιτική αξιοπιστία.

Η υπόθεση Παπαβασιλείου, όσο ασήμαντη κι αν φάνηκε με την πρώτη ματιά, λειτούργησε σαν καθρέφτης της εποχής: σε μια στιγμή, ένα λάθος πρόσωπο μπορεί να εκθέσει ολόκληρη ηγεσία. Αν ο Τσίπρας θέλει να αποδείξει ότι έμαθε από τα λάθη του παρελθόντος — και ότι το νέο του πολιτικό σχέδιο δεν θα επαναλάβει τα ίδια σφάλματα επιλογών και προσώπων — οφείλει να δώσει προτεραιότητα όχι στους «γνωστούς» ή στους «προβεβλημένους», αλλά στους άφθαρτους, ικανούς και ιδεολογικά συνεπείς.

Γιατί στο τέλος της ημέρας, οι ηγέτες κρίνονται όχι μόνο από το τι λένε, αλλά από το ποιον επιλέγουν να έχουν στο πλευρό τους.