Πατριωτισμός κατά παραγγελία: μόνο απέναντι στον Αλέξη Τσίπρα - Γράφει ο Λάμπρος Παπαδής

 

Η αυριανή παρουσία του Αλέξη Τσίπρα στη Θεσσαλονίκη, με αφορμή την ομιλία και παρουσίαση του βιβλίου του «Ιθάκη» στο ''Ολύμπιον'', δεν αποτελεί απλώς ένα ακόμη πολιτικό ή πνευματικό γεγονός. Αποτελεί, για ακόμη μία φορά, αφορμή ώστε να αποκαλυφθούν οι πραγματικές πολιτικές και ιδεολογικές αντιφάσεις ενός συγκεκριμένου χώρου: της οργανωμένης ακροδεξιάς και των εθνικιστικών ομάδων που δρουν στη σκιά της πόλης.

Ήδη από σήμερα, γνωστές ακροδεξιές και εθνικιστικές συλλογικότητες της Θεσσαλονίκης προαναγγέλλουν «διαμαρτυρίες» μπροστά στο ''Ολύμπιον'', επιχειρώντας να μετατρέψουν μια δημόσια συζήτηση για την πολιτική διαδρομή, τη δημοκρατία και το μέλλον της χώρας σε πεδίο έντασης και μισαλλοδοξίας. Δεν πρόκειται για αυθόρμητη κινητοποίηση πολιτών. Πρόκειται για επαναλαμβανόμενο μοτίβο στοχοποίησης κάθε προοδευτικής φωνής που τολμά να αρθρώσει λόγο ενάντια στον εθνικισμό, τον αυταρχισμό και την πολιτική της δεξιάς.

Η επιλογή του Αλέξη Τσίπρα ως «στόχου» μόνο τυχαία δεν είναι. Ο πρώην πρωθυπουργός εξακολουθεί να συμβολίζει, για τους κύκλους αυτούς, όλα όσα απεχθάνονται: τη Συμφωνία των Πρεσπών, τη διεθνή διπλωματία αντί του εθνικού απομονωτισμού, τη δημοκρατική αντιπαράθεση αντί του κραυγαλέου πατριωτισμού. Μια συμφωνία που έλυσε ένα χρόνιο πρόβλημα εξωτερικής πολιτικής και ενίσχυσε τη θέση της χώρας στα Βαλκάνια, αλλά έγινε λάβαρο πολιτικής εξαπάτησης από τη δεξιά και ακροδεξιά ρητορική.

Και εδώ ακριβώς εντοπίζεται η κραυγαλέα υποκρισία. Οι ίδιες αυτές ομάδες, που σήμερα ετοιμάζονται να εμφανιστούν ως «αγανακτισμένοι πατριώτες», δεν έκαναν την παραμικρή εμφάνιση όσες φορές επισκέφθηκε τη Θεσσαλονίκη ο Κυριάκος Μητσοτάκης. Ο πολιτικός αρχηγός που προεκλογικά υποσχόταν ότι θα «καταργήσει» τη Συμφωνία των Πρεσπών, αλλά μετεκλογικά όχι μόνο δεν την αμφισβήτησε, αλλά τη διαχειρίζεται ως δεδομένο πλαίσιο εξωτερικής πολιτικής.

Δεν είδαμε τότε τους γνωστούς «φουστανελάδες» των εθνικιστικών συλλαλητηρίων να απαιτούν ακύρωση της συμφωνίας. Δεν τους είδαμε να διαδηλώνουν έξω από κυβερνητικές εκδηλώσεις, ούτε να υψώνουν σημαίες απέναντι σε υπουργούς και στελέχη της κυβέρνησης όταν επισκέπτονταν την πόλη. Η σιωπή τους ήταν εκκωφαντική – και απολύτως αποκαλυπτική.

Γιατί, τελικά, ο εθνικισμός τους δεν στρέφεται ενάντια σε πολιτικές επιλογές, αλλά ενάντια σε συγκεκριμένους πολιτικούς χώρους. Δεν είναι «αντισυστημικοί», είναι βαθιά συστημικοί. Δεν ενοχλούνται από τη δεξιά εξουσία, αλλά λειτουργούν ως άτυποι ιδεολογικοί της σύμμαχοι, επιλέγοντας προσεκτικά πότε θα «εξεγερθούν» και πότε θα σιωπήσουν.

Η αυριανή εκδήλωση στο ''Ολύμπιον'' αφορά ένα βιβλίο, αλλά κυρίως αφορά τη δημοκρατία του λόγου. Τη δυνατότητα να συζητάμε πολιτικά, δημόσια και χωρίς φόβο. Η Θεσσαλονίκη, μια πόλη με βαριά ιστορική μνήμη και δημοκρατικές παραδόσεις, δεν έχει ανάγκη από κραυγές μίσους και επιλεκτικό πατριωτισμό. Έχει ανάγκη από ανοιχτό διάλογο, κριτική σκέψη και πολιτική ειλικρίνεια.

Η παρουσία του Αλέξη Τσίπρα και η συζήτηση γύρω από την «Ιθάκη» θυμίζουν ότι η πολιτική δεν είναι πεδίο για παραστρατιωτικές φαντασιώσεις, αλλά χώρος ιδεών, αντιπαράθεσης και συλλογικής πορείας. Και αυτό ακριβώς είναι που φοβούνται όσοι ετοιμάζουν «διαμαρτυρίες» όχι απέναντι στην εξουσία, αλλά απέναντι στη δημοκρατία.