Εύα Σιδερά: «Η ελευθερία της έκφρασης λόγου είναι θεμελιώδες ανθρώπινο δικαίωμα»

 

Με αφορμή τη διαδικτυακή διαφωνία που προέκυψε με τον Κώστα Βαξεβάνη και άνοιξε εκ νέου τη συζήτηση για τα όρια της κριτικής και της ελευθερίας του λόγου, η Εύα Σιδερά παραχωρεί συνέντευξη στο Faros-24.gr. Μιλά για τον ρόλο της δημοσιογραφίας, τον δημόσιο διάλογο και τη σημασία της δημοκρατικής αντιπαράθεσης χωρίς προσωπικές στοχοποιήσεις.

Κυρία Σιδερά, στην απάντησή σας στον κ. Βαξεβάνη τονίσατε ότι η πρόθεσή σας ήταν να σχολιάσετε γενικά τη δημοσιογραφία και όχι να θίξετε προσωπικά κανέναν. Πώς αξιολογείτε σήμερα τη σημασία του ελεύθερου δημόσιου διαλόγου και της κριτικής στην πολιτική και δημοσιογραφική σφαίρα;

Η ελεύθερη έκφραση λόγου είναι θεμελιώδες ανθρώπινο δικαίωμα, το οποίο προστατεύεται συνταγματικά. Υπάρχουν σαφώς και περιορισμοί, αλλά σίγουρα το δεδομένο της ελευθερίας του λόγου παραμένει πολύ σημαντικό, όταν αυτό αφορά ιδίως κοινωνικά ζητήματα. Πρέπει οι πολίτες να μπορούν ελεύθερα να εκφράσουν την άποψή τους, να μπορούν να κρίνουν τους εκάστοτε κυβερνώντες και την πολιτική που ασκούν, προκειμένου να συμβάλουν στη βελτίωσή της. Οι δημοσιογράφοι οφείλουν, σε κάθε περίπτωση, να εκφράζουν την είδηση πάντα τεκμηριωμένα και αληθώς, με τα ανάλογα στοιχεία και δεδομένα, προκειμένου να μην υπάρχει παραπληροφόρηση και παραπλάνηση του κοινού. Θεωρώ, ωστόσο, ότι σήμερα υπάρχει μια συστημική δημοσιογραφία, η οποία έχει σκοπό τον αποπροσανατολισμό των πολιτών και μια κατευθυνόμενη τακτική, ώστε να επηρεάζεται η άποψη του κοινού όσον αφορά τους πολιτικούς, τα κόμματα και την πολιτική τους.

O κ. Βαξεβάνης αξιώνει δημόσια συγγνώμη, ενώ εσείς υποστηρίζετε ότι οι δηλώσεις σας παραποιήθηκαν. Τι μήνυμα θέλετε να δώσετε στους πολίτες σχετικά με την κριτική στις «πρακτικές» των μέσων ενημέρωσης και τη διαχωριστική γραμμή από τις προσωπικές επιθέσεις;

Στην εν λόγω ανάρτησή μου, αυτό που ενόχλησε τον εν λόγω δημοσιογράφο ήταν η πρότασή μου, στην οποία αναφέρθηκα γενικά στο τι θεωρώ πως είναι σήμερα, σε πολλές περιπτώσεις, η δημοσιογραφία και όχι συγκεκριμένα για τον ίδιο. Αν αυτό δεν έγινε κατανοητό, δεν είναι δικό μου λάθος.

Ωστόσο, στα πλαίσια της ενασχόλησής μου με τα κοινά, έχω φανερώσει εδώ και χρόνια πως ο λόγος μου είναι πολιτικός. Οι αναρτήσεις μου, σε κάθε περίπτωση, αφορούν κριτική για πολιτικές που εφαρμόζουν οι πολιτικοί και όχι πρόσωπα, και σίγουρα όχι δημοσιογράφους.

Σε κάθε άρθρο, ως άρθρο, σε οποιαδήποτε εφημερίδα ή σε διαδικτυακό μέσο, σίγουρα θα πρέπει να είναι αποδεκτή η κριτική, πόσο μάλλον όταν αυτά που αναφέρει τα θεωρεί ο αναγνώστης αναληθή και εκφράζει την αντίθετη άποψή του.

Οι δημοσιογράφοι δεν θα πρέπει να στοχοποιούν πολίτες και να χρησιμοποιούν νομικές οδούς προκειμένου να τους φιμώνουν, χρησιμοποιώντας την πένα τους και την ελευθερία που έχουν με αυτή να γράφουν ό,τι θέλουν, χωρίς να αποδέχονται την ανάλογη κριτική.

Στην απάντησή σας επισημάνατε την αντίληψη που μπορεί να είχε ο κ. Βαξεβάνης για όσα γράψατε. Πώς νομίζετε ότι μπορούν οι δημόσιες προσωπικότητες να προστατεύσουν τον λόγο τους από παρερμηνείες ή εξιδανικεύσεις, ειδικά σε ένα περιβάλλον όπου οι αντιπαραθέσεις γίνονται πολύ γρήγορα viral;

Θεωρώ ότι τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης έχουν αυτόν τον ρόλο: να αναπαράγουν γρήγορα μία αντιπαράθεση, και είναι δύσκολο να αλλάξει αυτό, μιας και είναι έτσι δομημένα ώστε να λειτουργούν. Εκεί βρίσκεται το θέμα της αντίληψης· το πόσο κάποιος μπορεί να αντιληφθεί τι είναι αυτό που ειπώθηκε ή γράφτηκε, πόσο ισχύει και πόσο αληθές είναι.

Τέλος, πολλοί ψηφοφόροι και πολίτες αισθάνονται ότι έχει σημασία η υπεράσπιση των αξιών της δημοκρατίας και της διαφάνειας — και όχι απλώς η αντιπαράθεση για την αντιπαράθεση. Τι θα λέγατε σε όσους σας βλέπουν ως υποστηρίκτρια ενός πολιτικού χώρου (όπως του Αλέξη Τσίπρα) να διαχωρίσουν την κριτική κατά των μέσων από την επίθεση σε ανθρώπους;

Η δημοκρατία μας είναι το πιο βασικό αγαθό στη κοινωνία μας και είναι αδιαπραγμάτευτη. Η κριτική μου, όπως ανέφερα, έχει να κάνει με το τι είναι δίκαιο και τι όχι, τι ξεπερνά τα όρια και τι όχι σε αυτό που λέγεται ή γράφεται, και σίγουρα με τις πολιτικές που εφαρμόζονται από τα πρόσωπα.

Βασίζομαι στις αξίες που πρεσβεύει η ιδεολογία μου και ο πολιτικός χώρος που ανήκω. Η προσωπική αντιπαράθεση δεν έχει καμία θέση σε οτιδήποτε εκφράζω, αλλά κρίνω πόσο αυτοί που διοικούν κάνουν λάθη εις βάρος των πολιτών, δεν διοικούν όπως πρέπει ή δημιουργούν σκάνδαλα και είναι μέσα στη διαφθορά λόγω της θέσης τους.

Η δημοσιογραφία πρέπει να στηρίζεται στην αντικειμενικότητα, πρέπει να είναι ανεξάρτητη και να μην χρησιμοποιείται για υποστήριξη προσωπικών επιδιώξεων ή στήριξης σε συγκεκριμένα πρόσωπα, ιδίως όταν αναφερόμαστε στην πολιτική.

Ευρωπαϊκά, η Ελλάδα καταλαμβάνει τις τελευταίες θέσεις όσον αφορά την ελευθερία του Τύπου, ως προς τη διαφάνεια και τον έλεγχο της από την εξουσία. Αυτό θα πρέπει σίγουρα να αλλάξει και, για να γίνει αυτό, θα πρέπει να αλλάξουν αυτοί που μας κυβερνούν.