Στρατιωτική επέμβαση, βομβαρδισμοί με νεκρούς και τραυματίες, οργανωμένη επιχείρηση αποσταθεροποίησης και ευθεία αμφισβήτηση εκλεγμένης κυβέρνησης. Αν τα παραπάνω περιέγραφαν ενέργειες της Ρωσίας ή οποιουδήποτε «ανεπιθύμητου» γεωπολιτικού παίκτη, η Ευρωπαϊκή Ένωση θα είχε ήδη ενεργοποιήσει τον πλήρη μηχανισμό καταγγελιών, κυρώσεων και ηθικών ποινών. Όταν όμως ο δράστης είναι οι Ηνωμένες Πολιτείες και το πεδίο η Βενεζουέλα, η ευρωπαϊκή πυξίδα χάνει ξαφνικά τον προσανατολισμό της.
Η μέχρι στιγμής στάση των Βρυξελλών συνοψίζεται σε αμήχανες εκκλήσεις για «αυτοσυγκράτηση» και σε γενικόλογες αναφορές στη σταθερότητα. Καμία αναφορά στο διεθνές δίκαιο, καμία σαφής καταδίκη, καμία πολιτική τόλμη. Η Ευρώπη, που τα τελευταία χρόνια αυτοπαρουσιάζεται ως θεματοφύλακας της διεθνούς νομιμότητας, αποδεικνύει για ακόμη μία φορά ότι οι αρχές της εφαρμόζονται επιλεκτικά.
Πού βρίσκονται άραγε σήμερα οι ηγεσίες που πρωτοστάτησαν στη ρητορική της «ηθικής ανωτερότητας»; Ο Όλαφ Σολτς, ο Φρίντριχ Μερτς, ο Ντόναλντ Τουσκ και τόσοι άλλοι που διαβεβαίωναν ότι «η Ρωσία θα το πληρώσει ακριβά», ότι «καμία παραβίαση συνόρων δεν θα μείνει αναπάντητη». Τότε, η γλώσσα ήταν πολεμική, απόλυτη, σχεδόν εκδικητική. Σήμερα, η σιωπή τους είναι εκκωφαντική.
Το συγκριτικό παράδειγμα με την Ουκρανία είναι αποκαλυπτικό. Από την πρώτη ημέρα της ρωσικής εισβολής, η Ευρωπαϊκή Ένωση μίλησε για πόλεμο καλού και κακού, για μάχη πολιτισμών, για υπαρξιακή σύγκρουση της δημοκρατίας με τον αυταρχισμό. Οι κυρώσεις επιβλήθηκαν αστραπιαία, η στρατιωτική στήριξη παρουσιάστηκε ως ηθικό καθήκον και κάθε διαφορετική φωνή στιγματίστηκε ως «φιλορωσική».
Στην περίπτωση της Βενεζουέλας, όμως, το ίδιο αξιακό λεξιλόγιο εξαφανίζεται. Οι ίδιες ευρωπαϊκές ηγεσίες που έκαναν λόγο για «σωστή πλευρά της Ιστορίας» μοιάζουν τώρα να ανακαλύπτουν ξανά τη διπλωματική ουδετερότητα. Το διεθνές δίκαιο, που στην Ουκρανία αναγορεύτηκε σε απόλυτο κανόνα, μετατρέπεται σε άβολο θέμα προς αποφυγή.
Ενδεικτική είναι και η στάση της ελληνικής κυβέρνησης. Ο Κυριάκος Μητσοτάκης δήλωσε σήμερα ότι «δεν είναι η κατάλληλη ώρα να εξετάσουμε το νόμιμο κομμάτι της στρατιωτικής επέμβασης των ΗΠΑ στη Βενεζουέλα». Μια δήλωση που έρχεται σε πλήρη αντίστιξη με παλαιότερη συνέντευξή του σε ξένο δίκτυο, όπου διακήρυττε χωρίς περιστροφές ότι «η Ελλάδα βρίσκεται σε πόλεμο με τη Ρωσία». Τότε, δεν υπήρχε καμία επιφύλαξη, καμία αναμονή για «κατάλληλη στιγμή», καμία αμφιβολία για το τι επιβάλλει το διεθνές δίκαιο.
Αν κάτι αποκαλύπτεται καθαρά, είναι ότι το διεθνές δίκαιο έχει μετατραπεί σε εργαλείο πολιτικής σκοπιμότητας. Δεν είναι πια ένα σταθερό πλαίσιο κανόνων, αλλά ένα ευέλικτο αφήγημα που προσαρμόζεται ανάλογα με το ποιος παραβιάζει και ποιος ωφελείται. Όταν ο παραβάτης είναι γεωπολιτικός αντίπαλος, η Ευρώπη υψώνει τη σημαία της ηθικής. Όταν είναι στρατηγικός σύμμαχος, κάνει πως δεν βλέπει.
Αυτή η στάση δεν είναι απλώς υποκριτική· είναι επικίνδυνη. Υπονομεύει την ίδια την έννοια της διεθνούς νομιμότητας και απογυμνώνει την Ευρωπαϊκή Ένωση από κάθε αξίωση πολιτικής αξιοπιστίας. Μια Ένωση που εμφανίζεται γενναία μόνο απέναντι στους αδύναμους και σιωπηλή απέναντι στους ισχυρούς δεν μπορεί να πείσει κανέναν ότι λειτουργεί με αρχές.
Τελικά, το μήνυμα που εκπέμπεται είναι κυνικό αλλά σαφές: οι κανόνες ισχύουν μόνο όταν δεν ενοχλούν. Και η Ευρώπη, για ακόμη μία φορά, αποδεικνύει ότι ξέρει να μιλά δυνατά μόνο όταν είναι ασφαλές να το κάνει.
%20(1).jpg)
0 Σχόλια