Αύγουστος 2026: Η Ιθάκη γίνεται ξανά πολιτικό ορόσημο για τον Αλέξη Τσίπρα

 

Γράφει ο Λάμπρος Παπαδής

Η πολιτική έχει ανάγκη από σύμβολα. Κι όταν τα σύμβολα συναντούν την ιστορική μνήμη, τότε αποκτούν βάθος και διάρκεια. Η περίπτωση του Αλέξη Τσίπρα και της «Ιθάκης» δεν είναι απλώς μια εκδοτική πρωτοβουλία. Είναι μια πολιτική πράξη με σαφή σημειολογία, με αναφορές στο παρελθόν και βλέμμα στραμμένο στο μέλλον.

Το βιβλίο του Αλέξη Τσίπρα, με τίτλο «Ιθάκη», δεν διαβάζεται μόνο ως προσωπική καταγραφή μιας διαδρομής εξουσίας και αντιπαράθεσης. Λειτουργεί ως πολιτικός απολογισμός, αλλά και ως υπόμνηση ότι η ελληνική κοινωνία διήλθε μια δεκαετία δραματικών επιλογών, συγκρούσεων και δύσκολων συμβιβασμών. Οι παρουσιάσεις του βιβλίου σε ολόκληρη τη χώρα δεν είναι τυπικές κομματικές συγκεντρώσεις· αποτελούν δημόσιες συζητήσεις για το τι συνέβη, τι αποφεύχθηκε και τι παραμένει ανοιχτό.

Σε κάθε πόλη, η παρουσία του πρώην πρωθυπουργού συγκεντρώνει πολίτες που δεν αναζητούν απλώς αναμνήσεις, αλλά πολιτικό προσανατολισμό. Διότι η «Ιθάκη» δεν είναι μόνο ο τόπος της άφιξης· είναι και η επίγνωση του ταξιδιού. Και το ταξίδι της χώρας από το 2015 έως το 2018, με αποκορύφωμα την έξοδο από τα μνημόνια τον Αύγουστο του 2018, υπήρξε καθοριστικό.

Εκείνη η ιστορική στιγμή στην Ιθάκη, τον Αύγουστο του 2018, όταν ο Αλέξης Τσίπρας ανακοίνωσε την ολοκλήρωση των προγραμμάτων δημοσιονομικής προσαρμογής και την έξοδο της Ελλάδας από τη διεθνή οικονομική επιτροπεία, αποτέλεσε τομή. Παρά τις πολιτικές αντιπαραθέσεις που ακολούθησαν, ουδείς μπορεί να αμφισβητήσει ότι η χώρα έκλεισε έναν κύκλο ασφυκτικής εποπτείας και ανέκτησε βαθμούς κυριαρχίας που είχαν περιοριστεί δραματικά.

Σήμερα, η συζήτηση γύρω από τις παρουσιάσεις του βιβλίου συνοδεύεται από έντονη παραπολιτική φημολογία: θα αναγγείλει νέο πολιτικό φορέα; Θα επιστρέψει με οργανωμένη πρωτοβουλία; Οι περισσότερες στήλες «βλέπουν» τον Μάιο του 2026 ως πιθανή ημερομηνία ανακοινώσεων. Είναι λογικό. Όταν ένας πολιτικός με τη διαδρομή και το αποτύπωμα του Τσίπρα κινείται δημόσια, κάθε του βήμα ερμηνεύεται ως προπομπός εξελίξεων.

Ωστόσο, πριν από οποιαδήποτε οργανωτική ή κομματική κίνηση, προέχει κάτι βαθύτερο: η πολιτική και συμβολική επιστροφή στην ίδια την Ιθάκη. Στα τέλη του ερχόμενου Αυγούστου, η παρουσίαση του βιβλίου στον γεωγραφικό του τόπο αποκτά ιδιαίτερη σημασία. Εκεί όπου πριν από οκτώ χρόνια σφραγίστηκε το τέλος των μνημονίων, ο Τσίπρας θα επανέλθει όχι μόνο ως συγγραφέας, αλλά ως πολιτικός που επιλέγει να «πιάσει το νήμα από την αρχή».

Δεν πρόκειται για μια απλή αναδρομή. Είναι μια υπενθύμιση ότι η πολιτική έχει συνέχεια και ότι οι μάχες που δόθηκαν δεν ήταν αυτονόητες. Σε μια περίοδο όπου η κοινωνική πίεση αυξάνεται, οι ανισότητες διευρύνονται και η αίσθηση αδιεξόδου επανεμφανίζεται, η συζήτηση για εκείνη την έξοδο αποκτά εκ νέου επικαιρότητα. Διότι η απελευθέρωση από τα μνημόνια δεν ήταν το τέλος της ιστορίας· ήταν η αφετηρία μιας νέας φάσης, η οποία απαιτούσε –και απαιτεί– προοδευτικό σχέδιο.

Όσοι σπεύδουν να μετατρέψουν κάθε δημόσια εμφάνιση σε χρονοδιάγραμμα κομματικών ανακοινώσεων, ίσως υποτιμούν τη σημασία της πολιτικής ωρίμανσης. Αν πράγματι ο Μάιος του 2026 αποτελέσει σημείο καμπής για την αναγγελία ενός νέου πολιτικού φορέα, τότε αυτή η απόφαση θα έχει προκύψει μέσα από έναν κύκλο διαλόγου, αποτίμησης και κοινωνικής ζύμωσης. Και οι παρουσιάσεις της «Ιθάκης» είναι ακριβώς αυτό: μια ανοιχτή διαδικασία αναστοχασμού.

Η επιστροφή στην Ιθάκη, λοιπόν, δεν είναι απλώς ένας συμβολισμός. Είναι μια πολιτική δήλωση συνέπειας. Εκεί όπου ανακοινώθηκε η έξοδος από την επιτροπεία, μπορεί να ξεκινήσει και μια νέα αφήγηση για το μέλλον της προοδευτικής παράταξης. Με αυτοκριτική, αλλά και με υπεράσπιση όσων επιτεύχθηκαν.

Η Ιθάκη, άλλωστε, δεν υπόσχεται εύκολες λύσεις. Υπενθυμίζει ότι η διαδρομή έχει κόστος, αλλά και νόημα. Και σε μια εποχή όπου η πολιτική συχνά εξαντλείται στη διαχείριση της καθημερινότητας, η επαναφορά του οράματος δεν είναι πολυτέλεια· είναι αναγκαιότητα.