Η ΝΕΑ ΟΡΕΣΤΙΑΔΑ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΑ ΦΥΛΛΑ ΤΗΣ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑΣ ΤΟΥ ΔΙΔΥΜΟΤΕΙΧΟΥ «ΘΡΑΚΗ» ΚΑΤΑ ΤΑ ΕΤΗ 1930-32

 

Κείμενο του Ιωάννη Α. Σαρσάκη (Καστροπολίτη)

Την τοπική εφημερίδα του Διδυμοτείχου «Θράκη», (εβδομαδιαία εφημερίς αγροτική, πολιτική, κοινωνική και των ειδήσεων), όπως γράφει στο πρωτοσέλιδο της, εξέδιδε από το 1930 ο Γρηγόρης Μήτκας. Ο Στρατής Τσιρταβής αναφέρει : «Ο Γρηγόρης Μήτκας διατηρούσε βιβλιοπωλείο στην πλατεία της πόλεως που αποτελούσε το εντευκτήριο των μορφωμένων, καθηγητών, δασκάλων που ήταν πάρα πολλοί, λόγω της μεγάλης περιφέρειας, υπαλλήλων και άλλων. Έκλεισε το 1934, όταν ο εκδότης της, η παρουσία του οποίου ήταν αρκετά σημαντική, διορίστηκε Γενικός Γραμματέας του Δήμου Διδυμοτείχου». Επιπροσθέτως να αναφέρουμε, ότι η εφημερίδα ήταν φιλοβενιζελική και τα άρθρα της ήταν γραμμένα στην απλή καθαρεύουσα.

Από τα 139 φύλλα που φαίνεται να εκδόθηκαν διασώθηκαν τα 128, τα οποία αποτελούν έναν θησαυρό γνώσεων για το Διδυμότειχο και την επαρχία του, καθώς επίσης και για την Ορεστιάδα και σε μικρότερο βαθμό για το Σουφλί. Για τον λόγο αυτό είμαστε ευγνώμονες στον αείμνηστο Αλέξανδρο Μήτκα γιο του εκδότη Γρηγόρη Μήτκα, ο οποίος διαφύλαξε τα φύλλα της εφημερίδας για όσο ζούσε, και βεβαίως ευχαριστούμε πάρα πολύ την κόρη του, την κ. Κωνσταντίνα Μήτκα, η οποία δέχθηκε να μας παραχωρήσει τα πρωτότυπα αυτά φύλλα της εφημερίδας «Θράκη».

Το πρώτο φύλλο της εφημερίδας κυκλοφορήθηκε στις 2 Φεβρουαρίου 1930, ημέρα Κυριακή. Επίσης στο πρωτοσέλιδο αναγράφει : «Γραφεία και Τυπογραφεία Οδός Βενιζέλου αρ. 60 (και σε παρένθεση) Πλατεία μεγάλου Τζαμιού (δλδ τέμενος Βαγιαζήτ) Διδυμότειχο. Η εφημερίδα κατά το 1930 αρχικά εκδιδόταν κάθε Κυριακή αλλά από το φύλλο αρ. 34 (20 Σεπ 1930) έως το φύλλο αρ. 50 (10 Ιαν 1931) κυκλοφορούσε κάθε Σάββατο. Από το φύλλο αρ. 52 (25 Ιαν 1931), το 51 δεν υπάρχει, έως το φύλλο αρ. 124 (17 Ιουλ 1932) επανήλθε κάθε Κυριακή και από το φύλλο αρ. 125 (23 Ιουλ 1932) μέχρι και το τελευταίο φύλλο που έχουμε στα χέρια μας αρ. 139 (8 Οκτ 1932), η εφημερίδα κυκλοφορούσε κάθε Σάββατο. Λόγω των Βουλευτικών εκλογών στις 25 Σεπ 1932, από το φύλλο αρ. 132 που κυκλοφορήθηκε Πέμπτη 8 Σεπ 1932, η εφημερίδα εκδιδόταν ως δισεβδομαδιαία, κάθε Πέμπτη και Σάββατο. 

Από το πρωτότυπο αρχείο των φύλλων της εφημερίδας που παραλάβαμε, λείπουν 11 φύλλα (αρ. 2/1930 - 51, 53, 55, 76, 87, 88, 92/1931 - 104, 110, 126/1932). Η εφημερίδα εκδιδόταν σταθερά τετρασέλιδη από το φύλλο αρ 1 (2 Φεβ 1930)  μέχρι το φύλλο αρ. 117 (29 Μαι 1932), πλην των φύλλων αρ. 15 (11 Μαι 1930), όταν και εκδόθηκε πεντασέλιδη, λόγω της επίσκεψης του τότε πρωθυπουργού Ελευθερίου Βενιζέλου στη Θράκη και στο Διδυμότειχο, και των φύλλων αρ. 27 και 28 λόγω απεργίας του προσωπικού της. Από το φύλλο αρ. 118 στις 5 Ιουν 1932 (πλην του φύλλου αρ. 120) και μέχρι το φύλλο αρ. 139 στις 8 Οκτ 1932 εκδιδόταν δισέλιδη.     

Όπως προαναφέραμε, η έκδοση της εφημερίδας σταμάτησε λόγω της πρόσληψης του εκδότη της Γρηγόρη Μήτκα ως Γενικού Γραμματέα στον Δήμο Διδυμοτείχου. Σύμφωνα με τον Στρατή Τσιρταβή αυτό έγινε το 1934 και σύμφωνα με τον Μιχάλη Πατέλη το 1933. Γεγονός είναι, πως στο τελευταίο φύλλο αρ. 139 που έχουμε στα χέρια μας, δεν αναφέρεται πουθενά, ότι η εφημερίδα σταματάει την έκδοσή της. Επίσης όπως και σε κάθε φύλλο, έτσι και στο 139 υπάρχει η αγγελία περί συνδρομής και δημοσιεύσεων με τα ανάλογα χρηματικά αντίτιμα. Οπότε ευλόγως μπορούμε να συμπεράνουμε, ότι υπήρξαν και άλλα φύλλα της εφημερίδας που δυστυχώς δεν διασώθηκαν. 

Τα φύλλα της εφημερίδας (που διασώθηκαν) πραγματεύονται τα έτη από το 1930 έως το 1932. Τα δεδομένα αυτών των ετών έχουν ως εξής : Πρωθυπουργός της Ελλάδος ήταν ο Ελευθέριος Βενιζέλος, ο οποίος τον Μάιο του 1930 επισκέφθηκε τη Θράκη και τον Έβρο. Το 1930 συμπληρώθηκαν εκατό χρόνια από την ίδρυση του νέου Ελληνικού κράτους (στην εφημερίδα αναφέρονται οι εορτασμοί γι’ αυτό το γεγονός). Βρισκόμαστε δέκα χρόνια μετά την απελευθέρωση της Θράκης, οκτώ χρόνια μετά την καταστροφή του 1922 και την εγκατάσταση πολλών προσφύγων στην επαρχία Διδυμοτείχου και επτά χρόνια από την ίδρυση της Νέας Ορεστιάδος. Τον Οκτώβριο του 1929 έχουμε το μεγάλο οικονομικό Κραχ με συνέπεια την παγκόσμια οικονομική κρίση, η οποία αποτυπώνεται στις στήλες της εφημερίδας, ιδιαιτέρως κατά τα έτη 1931-32. Μεγάλο θέμα είναι η τοκογλυφία, όπου γίνονται πολλές αναφορές για την τεράστια αυτή μάστιγα της εποχής, καθώς και οι φυσικές καταστροφές που πλήττουν καίρια τους αγρότες και τους κτηνοτρόφους. Σε πολλές περιπτώσεις υπάρχουν δημοσιεύσεις περί των προβλημάτων της Θράκης, τα οποία ουδέποτε απασχόλησαν το κέντρο, για τους πολλούς φόρους που επιβαρύνεται ο λαός, καθώς και για το θέμα της αστυφιλίας.

Όσον αφορά τη νεοσύστατη τότε πόλη της Νέας Ορεστιάδος, υπάρχουν άρθρα που συνέγραψε ο ίδιος ο εκδότης, ο Γρηγόρης Μήτκας, καθώς και άλλα που συνέγραψαν ανταποκριτές αρθρογράφοι της εφημερίδας «Θράκη». Η Ορεστιάδα αποτυπώνεται στα άρθρα αυτά, ως : πόλη, κωμόπολη και κοινότητα. Θα πρέπει να αναφέρουμε ότι : «Η Νέα Ορεστιάδα ήταν Δήμος αρχικά. Λόγω όμως του μικρού αριθμού των τότε κατοίκων, έγινε Κοινότητα τον Σεπτέμβριο του 1924». 

Προτού παραθέσουμε τις πληροφορίες που αλιεύσαμε από τα άρθρα της εφημερίδας «Θράκη», τα οποία αφορούν την Ορεστιάδα, προκειμένου να γίνει πιο κατανοητή η κατάσταση που επικρατούσε κατά τα έτη 1930-32, θα παραθέσουμε κάποια στοιχεία, που αφορούν την ίδρυση της νέας αυτής πόλης. Από τα βιβλία του Τάκη Τσονίδη «Η Ορεστιάδα μας» και των Δημήτριου Κιηγμά και Γιώργου Ρυζιώτη «Αδριανούπολη, Κάραγατς, Νέα Ορεστιάδα» συνοψίζουμε τα εξής : Στην περιοχή που ονομαζόταν ¨Κουμ Τσιφλίκ¨ το 1923 εγκαταστάθηκαν 900 οικογένειες από την Αδριανούπολη και το Κάραγατς, κάποιοι εξ αυτών ήταν Αρμένιοι και Εβραίοι. Η εγκατάσταση συνεχίστηκε μέχρι το 1927 όπου οι προσφυγικές οικογένειες έφτασαν τις 2.466. Εκτός από τους πρόσφυγες, στη νέα πόλη μετοίκησαν άνθρωποι και από άλλες περιοχές της Θράκης και του Έβρου, καθώς και της υπόλοιπης Ελλάδας. Ήδη από το 1924 χτίζονται κτίρια από το κράτος για να στεγαστούν φτωχοί πρόσφυγες, αλλά και για να στεγαστούν οι απαραίτητες δημόσιες υπηρεσίες. Το 1926 χτίστηκε η πρώτη δεξαμενή ύδρευσης και το 1927 το Πρώτο Δημοτικό Σχολείο της πόλης. Το 1929 η Ορεστιάδα ηλεκτροφωτίσθηκε. Η πρώτη αγορά της πόλης δημιουργήθηκε δίπλα στον σιδηροδρομικό σταθμό και ακολούθησε η ίδρυση και άλλων εμπορικών καταστημάτων (πέριξ της κεντρικής πλατείας), καθώς και ξενοδοχείων (χάνια και πανδοχεία). Λόγω της παρουσίας του Μητροπολίτη Αδριανουπόλεως Πολύκαρπου Βαρβάκη, η Ορεστιάδα γίνεται έδρα (προσωποπαγούς) Μητροπόλεως. Οι Καραγατσιανοί πρόσφυγες έκτισαν μία ξύλινη εκκλησία στο όνομα των Αγίων Θεοδώρων (περίπου στο σημείο όπου βρίσκεται ο σημερινός ναός). Όπως θα δούμε και στα άρθρα, παρά τα πολλά προβλήματα, η πόλη παρουσίαζε μια πολύ έντονη κοσμική και καλλιτεχνική κίνηση. Το 1932 υπήρξε διεύρυνση της πόλης, καθώς εντάχθηκαν σε αυτή οι οικισμοί της Κλεισσούς, της Οινόης και της Σαγήνης.

Παρακάτω παραθέτουμε τα άρθρα της εφημερίδας «Θράκη» που αφορούν την Ορεστιάδα κατά έτος, από το 1930 έως το 1932.

Τα άρθρα της εφημερίδας «Θράκη» κατά το έτος 1930.

Το πρώτο άρθρο που γίνεται αναφορά για την Ορεστιάδα το συναντάμε στο φύλλο 19 στις 8 Ιουν 1930 με τίτλο : Από την άφιξη του Νομάρχου Έβρου κ. Χότζη στην Ορεστιάδα και την δράση του Προέδρου της Κοινότητος κ. Αθαν. Πανταζίδου. Ο λόγος της επίσκεψης ήταν οι θεομηνίες και οι πλημμύρες που έπληξαν την περιοχή της Ορεστιάδας και ιδιαιτέρως το Αχυροχώριο (Ν. Βύσσα). Στο άρθρο γίνεται μνεία για την καλή συνεργασία μεταξύ του Νομάρχη και του Κοινοτάρχη Ορεστιάδας κ. Πανταζίδη, καθώς και για την εξαγγελία αντιπλημμυρικών έργων, γεφυρών και δρόμων στην περιφέρεια της Ορεστιάδας.   

Στο φύλλο 30 στις 24 Αυγ 1930 υπάρχει άρθρο, που αφορά την ίδρυση της Γεωργικής Σχολής στην Ορεστιάδα, μνημονεύοντας τις ενέργειες του Βουλευτή Χριστόφορου Πανταζίδη αδελφού του Κοινοτάρχη Αθανασίου Πανταζίδη. Ο συντάκτης του άρθρου αναφέρεται στα οφέλη που θα προκύψουν στους κατοίκους των περιοχών Ορεστιάδος και Διδυμοτείχου, καθώς θα σπουδάζουν παιδιά, δίχως πολλά έξοδα για τους γονείς και εύχεται να ιδρυθεί, όπως γράφει, μία κανονική σχολή με τον κατάλληλο εξοπλισμό. Γενικότερα το θέμα της Γεωργικής Σχολής θα απασχολήσει την εφημερίδα και σε άλλα φύλλα. Στο αμέσως επόμενο φύλλο στις 31 Αυγ 1930 υπάρχει άρθρο, που απαντά στην άλλη τοπική εφημερίδα του Διδυμοτείχου, την «Έβρος» στην οποία γράφτηκε, ότι για την ίδρυση της Σχολής πρωτοστάτησε ένας άλλος Βουλευτής ο Β. Χατζηλιάς. Από την διαφωνία αυτή πληροφορούμαστε το πώς κατέληξε η Σχολή να γίνει στην Ορεστιάδα : «Άσχετος τελείως προς ταύτα είναι η μετατροπή του εν Ορεστιάδι δημοτικού σχολείου εις γεωργικόν σχολείον, ο δε Νομάρχης είχεν αποτανθεί προς όλους τους κυριότερους δήμους του Νομού και μόνη η Ορεστιάς εξ όλων επέτυχε το ευεργέτημα τούτο προσφερθείσα να δώσει διά του προέδρου της κοινότητος, αδελφού του βουλευτού ότι της εζητήθη».

Από το ίδιο φύλλο ενημερωνόμαστε για την ύπαρξη και λειτουργία της Ένωσης Γεωργικών Συνεταιρισμών Διδυμοτείχου και Ορεστιάδας, τα μέλη του οποίου διοργάνωσαν συλλαλητήριο στις 7 Σεπτεμβρίου. Ένα από τα αιτήματά τους ήταν η διαγραφή των τοκογλυφικών χρεών των αγροτών. Για την Ορεστιάδα αναφέρονται τα ονόματα των Συμεών Σύμογλου, Πασχάλη Μητολίδη, Ιωάννη Σταματόπουλου και Βασίλη Πενταφράγκα. Ο Τσονίδης αναφέρει, ότι η Ένωση αυτή των δύο πόλεων διατηρήθηκε μέχρι τον Β΄ ΠΠ. Το 1944 ιδρύθηκε η Ένωση Γεωργικών Συνεταιρισμών Ορεστιάδος και Περιφερείας.         

Στο επόμενο φύλλο αρ. 32 στις 7 Σεπ 1930 καταχωρήθηκε άρθρο με βάση ρεπορτάζ του εκδότη Γρηγόρη Μήτκα με τίτλο «Αι εντυπώσεις μας εκ της Ορεστιάδος», όπου αναγράφει τα εξής : «Εάν προ εξαετίας διήρχετο κανείς από την σημερινήν θέσιν της Νέας Ορεστιάδος δεν θα έβλεπε τίποτε, εκτός μιας καλύβης και απέραντων χέρσων γαιών. Και όμως εντός μίας εξαετίας εκτίσθη εκ θεμελίων μία νέα πόλις αριθμούσα 4.000 κατοίκους με ρυμοτομίαν τελείαν και με όλα τα εφόδια των συγχρονισμένων πόλεων. Δεν θέλωμεν να εξετάσωμεν τας συνθήκας υπό τας οποίας εκτίσθη η πόλις αύτη διότι μας ενθυμίζουν παρελθόν θλιβερόν. Εκ της τριημέρου παραμονής μας εις Ορεστιάδα διεπιστώσαμεν ότι αύτη πολύ γρήγορα θα εξελιχθεί εις μίαν από τας αρίστας πόλεις της Θράκης, αφ ενός μεν ένεκα της γεωγραφικής της θέσεως και των 50 πλουσιοτάτων χωριών της, αφ ετέρου δε διότι οι κάτοικοι της Ορεστιάδος, πρώην Αδριανουπολίται (εννοεί βεβαίως και της ευρύτερης περιφέρειάς της) εμφορούνται με φιλοπρόοδα αισθήματα. Η κρίσις ήτις μαστίζει τα πάντα δεν είναι δυνατόν να ανακόψει την πρόοδον της πόλεως». Παρακάτω ο συντάκτης πλέκει το εγκώμιο του κοινοτάρχη Αθανασίου Πανταζίδη και αναφέρει, ότι η Ορεστιάδα είναι έδρα Επαρχίας και Κοινότητας (αναγράφοντας και κάποια από τα χωριά της), με προϋπολογισμό δύο εκατομμυρίων δραχμών. Επίσης σημειώνει, ότι η πόλη διαθέτει τέλεια ύδρευση και ηλεκτροφωτισμό. Ύδρευση υπάρχει και σε όλα τα χωριά της κοινότητας, η οποία κατασκευάστηκε με την προσωπική εργασία των κατοίκων, όπως και κάποια αντιπλημμυρικά έργα. Με προσωπική εργασία τω κατοίκων της Ορεστιάδας έγινε επιχωμάτωση της κεντρικής λεωφόρου της πόλης και αναγγέλλεται η ασφαλτόστρωσή της. Άλλα έργα και υπηρεσίες που πραγματοποιήθηκαν, είναι το κοινοτικό σφαγείο, η οργάνωση της πυροσβεστικής υπηρεσίας (με 24 πυροσβέστες και 4 αντλίες), η ανακοίνωση σύστασης φιλαρμονικής, η προμήθεια αυτοκινήτου καταβρεχτήρα, η κατασκευή γεφυρών στα χωριά «και πλείστα άλλα έργα άτινα ευρίσκονται υπό μελέτην». Στη συνέχεια του άρθρου γίνεται μνεία για την ωραία λέσχη, η οποία διαθέτει πολυτελέστατη επίπλωση και για τα γλέντια των κατοίκων : «υπό την διεύθυνσιν των δραστήριων νέων κ. Εμμ. Αρβανιτόπουλου και Αθ. Μελίδου ένθα συχνάζει η αφρόκρεμα της Ορεστιάδος. Έχει επίσης καφενεία ζαχαροπλαστεία ξενοδοχεία πρώτης τάξεως. Φαίνεται δε ότι η κρίσις δεν επηρέασε τους κατοίκους της Ορεστιάδος, διότι διαρκώς γλεντούν. Ο δαιμόνιος και παλαίμαχος επιχειρηματίας κ. Πολίτης κατορθώνει και συγκεντρώνει σχεδόν όλον τον κόσμον της Ορεστιάδος εις τον ντάνσιγκ κάθε Σάββατον και Κυριακήν εσπέρας». Το άρθρο κλείνει με αναφορές για χορούς και χορευτές, παραθέτοντας και κάποια ονόματα.

Όσον αφορά την ύδρευση και τον ηλεκτροφωτισμό της Ορεστιάδας, που βεβαίως αποτελούν βασικές και θεμελιώδεις υποδομές για τους κατοίκους, στο υπόψη άρθρο περιγράφονται ως «τέλειες». Αξίζει να περιγράψουμε το πώς ξεκίνησαν οι υποδομές αυτές από το 1923 για να φτάσουν επτά χρόνια μετά, να περιγράφονται έτσι, ο Τσονίδης αναφέρει τα εξής : «Ο πρώτος φωτισμός της πόλης ήταν δύο λούξ, και δέκα λάμπες πετρελαίου. Από το Κάραγατς έφεραν μια μηχανή και μια γεννήτρια συνεχούς ρεύματος 110 βολτ, 35 κιλοβάτ και μόλις έγινε η εγκατάσταση των μηχανών και του δικτύου, Δεκέμβριος 1923, άρχισαν να ηλεκτροφωτίζονται οι παράγκες και οι αδιάβατοι δρόμοι. Το 1929 τον ηλεκτροφωτισμό της πόλης ανέλαβε η Εταιρεία Ηλεκτροφωτισμού Ορεστιάδος Τσονίση – Πεντίδη – Χατζηκωνσταντή και έκανε νέο δίκτυο, τοποθέτησε νέα κινητήρια μηχανή 100 ίππων και γεννήτρια 220 βολτ συνεχούς ρεύματος. Το 1962 η Ορεστιάδα συνδέθηκε με το δίκτυο της ΔΕΗ» . Και όσον αφορά την ύδρευση, ο Τσονίδης γράφει, ότι για τους κατοίκους ήταν ένα συνεχές μαρτύριο καθώς : «Οι πρώτοι κάτοικοι που έφτασαν στην Ορεστιάδα έπαιρναν νερό από το πηγάδι που υπήρχε στην παράγκα των εργατών της σιδηροδρομικής γραμμής. Οι νεροκουβαλητές, οι νερουλάδες όπως τους λέγανε, χειμώνα – καλοκαίρι, με χιόνια, με λάσπες, με βροχές, κουβαλούσαν νερό στο κόσμο, με 1 δραχμή τον τενεκέ ή δώδεκα δραχμές το βαρέλι και ήταν παρακαλετοί, γιατί δεν προλαβαίνανε». Τα επόμενα χρόνια ο Τσονίδης αναφέρει, ότι έγιναν και άλλα πηγάδια και στη συνέχεια δεξαμενή και δίκτυο ύδρευσης.      

Στο ίδιο φύλλο της εφημερίδας (αρ. 32) υπάρχει και μία ανακοίνωση από τον Πρόεδρο της Κοινότητας που αφορά τη : «Μεγάλη Εμπορική Πανήγυρι της Ορεστιάδος 8 – 11 Σεπ 1930». Η εμποροπανήγυρη αυτή ήταν ανάλογη μ’ αυτή που διεξαγόταν στο Διδυμότειχο λίγες μέρες μετά (στις 14 Σεπτεμβρίου, του Σταυρού) και περιελάμβανε : «κατάλληλα και ηλεκτροφώτιστα παραπήγματα προς έκθεσιν των εμπορευμάτων». Στην ανακοίνωση αναφέρει επίσης, ότι υπάρχουν εμπορεύματα από όλα τα μέρη της Ελλάδας και ότι αποτελεί τη μεγαλύτερη ζωοπανήγυρη, τονίζοντας και την αναγκαιότητα προσκόμισης από τους ζωέμπορους των κατάλληλων πιστοποιητικών. Επιπροσθέτως η ανακοίνωση αναφέρει, ότι θα διεξαχθούν διάφοροι αγώνες (παλαιστικοί αγώνες, βραβεύσεις των καλύτερων ζώων κλπ) και θα διανεμηθούν έπαθλα. Ως τοποθεσία διεξαγωγής της Εμποροπανήγυρης σημειώνει : «τον συνήθη των αγοροπωλησιών ευρύχωρον τόπον». Σχετικά με το που βρισκόταν αυτή η τοποθεσία, ο Τάκης Τσονίδης στο πρώτο βιβλίο που έγραψε για την Ορεστιάδα, παραθέτει μία φωτογραφία του 1927 από την πλατεία της πόλης, όπου γράφει : «στο βάθος (φαίνεται) το υπόστεγο της Εμποροπανήγυρης».   

Στην ανακοίνωση για την εμποροπανήγυρη τονιζόταν ότι : «υπάρχουν εμπορεύματα απ’ όλα τα μέρη της Ελλάδας», οπότε προφανώς υπήρχαν και έμποροι. Το γεγονός αυτό επικυρώνεται με τραγικό τρόπο, από ένα άρθρο στο επόμενο φύλλο της εφημερίδας με αρ. 33 στις 14 Σεπ 1930. Το εν λόγω άρθρο έχει τίτλο : «Άγριος φόνος ζωεμπόρου εις Ορεστιάδα» και αναφέρει, ότι έξω από την πόλη βρέθηκε πτώμα : «του εκ Λεωνιδίου της Αρκαδίας ζωεμπόρου Ιωάννου Αρκουδάρη». Η νεκροψία απεφάνθη, ότι είχε φονευθεί πριν από 5 μέρες και ως ύποπτους για την δολοφονία η αστυνομία συνέλαβε κάποιον Χάρνο μαζί με τον γιό του.

Στο φύλλο αρ. 34 στις 20 Σεπ 1930 υπάρχει άρθρο με τίτλο «Καλλωπισμός σταθμών», όπου αναγράφεται, ότι επισκέφθηκε την περιοχή ένας εκ των διευθυντών του Οργανισμού Τουρισμού, ονόματι Ζωιόπουλος (Υποναύαρχος) προκειμένου : «να μελετήσει τους επιβαλλομένους καλλωπισμούς εις τους δύο σταθμούς (Πυθίου και Ορεστιάδος) δι’ ων διέρχονται και διασταυρούνται αι διεθνείς αμαξοστοιχείαι».

Στις 4 Οκτ 1930 στο φύλλο με αρ. 36 ενημερωνόμαστε, ότι : «Η Ορεστιάς Αποκτά Μουσικήν», συγκεκριμένα στο άρθρο γράφει : «Ανεχώρισε διά Θεσσαλονίκην εκ μέρους της κοινότητος Ορεστιάδος ο κ. Πολίτης διευθυντής του κινηματογράφου προς παραλαβήν των παραγγελθέντων χαλκίνων οργάνων της κοινότητος Ορεστιάδος». Στη συνέχεια του άρθρου αναφέρει, ότι ο Πολίτης επιπροσθέτως θα παραλάβει και εκλεκτά κινηματογραφικά έργα. 

Στο επόμενο φύλλο αρ. 37 (11 Οκτ 1930) πληροφορούμαστε, ότι εκτός από Γεωργικό Συνεταιρισμό Διδυμοτείχου και Ορεστιάδας υπήρχε και Κτηνοτροφικός Συνεταιρισμός των δύο πόλεων. Το εν λόγω άρθρο όμως αποτελεί «Γνωστοποίησις» της απόφασης της Γενικής Συνέλευσης για την διάλυση του Κτηνοτροφικού Συνεταιρισμού, διότι, όπως αναφέρει : «λαβούσα υπόψη ότι πλείστα μέλη αυτού μετώκησαν εις άλλας περιφερείας και ως εκ τούτου μεγάλαι αποστάσεις χωρίζουσι τας κατασκηνώσεις αυτών καθισταμένης αδυνάτου της συνεργασίας και αυτών των συμβούλων». Από το άρθρο αυτό αποκομίζουμε και μία εικόνα για το πως λειτουργούσαν οι κτηνοτρόφοι εκείνη την εποχή, με μετακινήσεις και κατασκηνώσεις.

Στο ίδιο φύλλο της εφημερίδας «Θράκη» υπάρχει ένα εκτενές άρθρο, το οποίο αφορά τις διαδικασίες από το Δ΄ΣΣ για την προμήθεια κριθαριού για ζωοτροφές. Το άρθρο αναφέρει, ότι η Ένωση Γεωργικών Συνεταιρισμών Αλεξανδρούπολης κατάφερε να συμφωνήσει μεγαλύτερη ποσότητα προμήθειας κριθαριού σε σχέση  με τα καθορισθέντα και σε βάρος του Γεωργικού Συνεταιρισμού Διδυμοτείχου και Ορεστιάδος. Κατόπιν διαμαρτυριών ανατέθηκε μεγαλύτερη προμήθεια στους αγρότες του Διδυμοτείχου και της Ορεστιάδας. Ένα στοιχείο που αξίζει επίσης να επισημανθεί από το άρθρο, είναι ότι η παραγωγή κριθαριού στην περιοχή Διδυμοτείχου και Ορεστιάδος έφθανε τις 9.000.000 οκάδες, όταν σε όλη την Ελλάδα εκείνη την εποχή παραγόταν 164.000.000, δηλαδή στην περιοχή μας παραγόταν το 6% της πανελλήνιας παραγωγής κριθαριού.

Στο φύλλο αρ. 39 (25 Οκτ 1930) γίνεται αναφορά για κτίσιμο κατοικιών σε αγρότες πρόσφυγες της Ορεστιάδας, μάλιστα ο αρθρογράφος σημειώνει, ότι ενώ κτίστηκαν οικίες σε Αλεξανδρούπολη και Ορεστιάδα, δεν έγινε το ίδιο και στο Διδυμότειχο.   

Στο επόμενο φύλλο με αρ. 40 (1 Νοε 1930) με τίτλο «Ίδρυσις Γεωργικής Σχολής εν Αλεξανδρουπόλει», στην τελευταία παράγραφο γράφει, ότι η σχολή αυτή θα είναι ανεξάρτητη σε σχέση : «της υπαρχούσης ήδη εν τω νομό μας Γεωργικής Σχολής Ορεστιάδος», γεγονός που καταδεικνύει την ύπαρξη της Σχολής στην Ορεστιάδα εκείνη την εποχή.   

Στο φύλλο με αρ. 41 στις 8 Νοε 1930 έχει καταχωρηθεί ένα άρθρο, από ανταποκριτή της εφημερίδας από την Ορεστιάδα, με την υπογραφή «Μ.», ως τίτλο έχει : «Η πρόοδος της Ορεστιάδος». Παραθέτουμε κάποια αποσπάσματά του : «Από την περασμένη Δευτέρα εις την Κωμόπολίν μας ήρχισε λειτουργούσα Σχολή Μουσικής, δια την κατάρτισιν μαθητών μελλόντων να συμμετάσχωσιν εις την συσταθησομένην  Φιλαρμονικήν της Κοινότητός μας. Και έτσι σημειώνεται και μία ακόμη πρόοδος από τας αλματώδους που εσημείωσε έως τώρα η νεαρά αυτή πόλις, το δημιούργημα αυτό της μίας επταετίας (εδώ βλέπουμε ότι σε δύο παραγράφους αναφέρεται η Ορεστιάδα και ως κωμόπολη και ως κοινότητα και ως πόλη, γεγονός που μαρτυρά την σταθερή της πορεία, στο να γίνει όντως μία μεγάλη πόλη). Οι Ορεστιείς εντός βραχυτάτου χρονικού διαστήματος θα κατέχουν κάτι το υψηλόν, κάτι το ευγενές, θα κατέχουν και θα απολαμβάνουν την Φιλαρμονικήν των, που χάρις στα ευγενή αισθήματα των αιρετών αρχόντων των κατώρθωσαν να αποκτήσουν. Παρακάτω ο συντάκτης του άρθρου για την πρωτοβουλία της σύστασης Φιλαρμονικής εξαίρει το έργο και την πρωτοβουλία του κοινοτάρχη Αθανασίου Πανταζίδη, καθώς και του μουσικού και κάτοικου της Ορεστιάδας κ. Γεωργίου Πολίτη. Τον Γ. Πολίτη τον συναντήσαμε και σε προηγούμενα άρθρα, σχετικά με την νυκτερινή ζωή της Ορεστιάδας και τους χορούς της, στην παραλαβή των μουσικών οργάνων της Φιλαρμονικής, καθώς και στη λειτουργία του κινηματογράφου. Ο Πολίτης θα πρέπει να θεωρηθεί ο πρώτος διευθυντής της Φιλαρμονικής Ορεστιάδας, διότι όπως αναγράφει το άρθρο : «Ο λαμπρός αυτός κύριος αναλαβών σπουδαίον ρόλον επί του προκειμένου, προσφερθείς να καταρτήσει την ομάδα της Φιλαρμονικής, θέτων ούτω εις τους πρωτοπείρους Ορεστιείς μαθητάς τας πρώτας και κυριοτέρας βάσεις της μουσικής». Στη συνέχεια υπάρχει αναφορά για συμμετοχή 50 προσώπων (μικροί και μεγάλοι) και το άρθρο κλείνει με την ευχή να μη σταματήσει ποτέ η προσπάθεια αυτή.

Στο ίδιο φύλλο υπάρχει ακόμη ένα άρθρο για την Ορεστιάδα, με τίτλο : «Η Κίνησις του Ληξιαρχείου Ορεστιάδος», και αφορά τον μήνα Οκτώβριο του 1930 αναγράφοντας, ότι σημειώθηκαν 28 γεννήσεις (13 αγόρια και 15 κορίτσια), 14 θάνατοι (5 άντρες και 9 γυναίκες), για τους θανάτους αναφέρει και τις αιτίες : «εξ αθρεψίας 1, οστρακιάς 2, βρογχοπνευμονίας 3, γεροντικού μαρασμού 4, διπλής περιπνευμονίας 1, εγκαρδίτης 1, πνευμονίας 1, καρδιακού νοσήματος 1». Το άρθρο κλείνει με την αναφορά ότι : «Γάμοι, διαζύγια, υιοθετήσεις, εξώγαμα δεν εσημειώθηκαν».

Στο φύλλο με αρ. 42 (15 Νοε 1930) αναγγέλλεται ένα πολύ σημαντικό γεγονός για την Ορεστιάδα, που αφορά την έναρξη λειτουργίας της Γεωργικής Σχολής : «Ανακοίνωσης Ορεστιάς τη 28η Οκτωβρίου 1930 (εκείνη την εποχή 10 χρόνια πριν το ηρωικό ΟΧΙ, η 28η Οκτ δεν αποτελούσε κάποια σημαντική επέτειο). Φέρωμεν εις γνώσιν των κατοίκων Ορεστιάδος και περιφερείας, ότι από της 10ης Νοεμβρίου ε.ε. θα αρχίσει η λειτουργία της συσταθείσης εν Ορεστιάδι Γεωργικής Σχολής». Παρακάτω αναφέρει, ότι η Σχολή θα λειτουργήσει στο Δημοτικό Σχολείο, και καλεί τους γονείς να γράψουν τα παιδιά που είναι τελειόφοιτα Δημοτικού μέχρι της 10 Νοε 1930, επίσης τονίζει, ότι οι εγγραφές είναι δωρεάν. Αξίζει να παραθέσουμε και τα μαθήματα, που προγραμματίστηκαν για να διδάσκονται στη Σχολή : Γεωγραφία, Κτηνοτροφία, Δενδροκομία και κηπουρική, Γεωργική βιομηχανία, Αμπελουργία, Μελισσοκομία, Σηροτροφία, Στοιχεία υγιεινής, Στοιχεία Κτηνιατρικής, Νέα Ελληνικά, Θρησκευτικά, Ιστορία, Πρακτική αριθμητική και Γεωμετρία. Το άρθρο, το οποίο υπογράφει ο κοινοτάρχης Αθ. Πανταζίδης κλείνει τονίζοντας τη σημασία που έχει για το κράτος «η μόρφωση της Γεωργικής τάξεως» και με την προτροπή προς τους γονείς να εγγράψουν τα παιδιά τους στη Σχολή. Όσον αφορά τη συνέχεια της Σχολής, ο Τσονίδης αναφέρει ότι : «Το 1936 έγινε κατωτέρα Γεωργική Σχολή με διετή φοίτηση και με κίνητρο 20 στρέμματα στους αποφοιτούντας. Το 1938 σταμάτησε η Γεωργική Σχολή και έγινε Αστική Σχολή σ’ ένα μικρό οίκημα, στη γωνία ΧΙης Διλοχίας Μηχανικού και Ευριπίδου, στο σπίτι του Κωνσταντά».

Στο φύλλο αρ. 39 είχε καταχωρηθεί άρθρο που ανακοίνωνε το κτίσιμο κατοικιών σε αγρότες πρόσφυγες της Ορεστιάδας, γεγονός που με βάση το φύλλο με αρ. 42 στις 15 Νοε 1930 δεν επαληθεύεται. Στο άρθρο μάλιστα αναφέρει, ότι δεν παρατηρήθηκε ουδεμία κίνηση για την κατασκευή από τον Σεπτέμβριο που ανακοινώθηκε έως τον Νοέμβριο, εποχή που θεωρείται κατάλληλη για εργασίες. Στη συνέχεια του άρθρου μνημονεύονται κάποιες ενέργειες που έκανε επί του θέματος ο Βουλευτής Φ. Μανουηλίδης και κλείνει με την ευχή, η Γενική Διοίκηση Θράκης να επισπεύσει τις διαδικασίες για την κατασκευή των οικιών.

Στο επόμενο φύλλο αρ. 43 (22 Νοε 1930) ανακοινώνεται : «η κατασκευή της κεντρικής οδού Πανελληνίου, δια λιθοστρώσεως πολύ συντόμως δε και δι’ ασφαλτοστρώσεως». Στη συνέχεια αναφέρει, ότι το έργο αυτό χρηματοδοτείται από το Κράτος και όχι από τα ταμεία της Κοινότητας, καθώς θα επιβάρυνε πάρα πολύ τους κατοίκους μια τέτοια δαπάνη. Η ασφαλτόστρωση εντάχθηκε στο έργο που αφορά την κατασκευή Εθνικής Οδού Αλεξανδρουπόλεως - Αμμοβούνου και έτσι συμπεριλήφθηκε και η κεντρική οδός της Ορεστιάδας (προφανώς εννοεί την οδό Κωνσταντινουπόλεως). Ο συντάκτης του άρθρου με την υπογραφή «Κ.Μ.» εξαίρει για ακόμη μία φορά τις ενέργειες του κοινοτάρχη Αθ. Πανταζίδη και κλείνει το άρθρο ως εξής : «Τα έργα της οδοποιίας ολοένα και βαίνουν προς τα πρόσω όχι μόνον τα εντός της πόλεως, αλλά και εκτός αυτής. Με την αποκατάστασιν δε της συγκοινωνίας διά των Εθνικών Οδών, αρκετά θα εξυπηρετηθεί ο γεωργικός ιδία κόσμος».

Μία βδομάδα μετά, στις 29 Νοε 1930 στο φύλλο με αρ. 44 καταχωρήθηκε άρθρο με τίτλο : «Χορευτική κίνησις Ορεστιάδος», το οποίο υπογράφει κάποιος «Ο.Μ.» ανταποκριτής της εφημερίδας. Το άρθρο αρχίζει ως εξής : «Όπως δεν λείπουν από τον τόπον μας τόσα και τόσα άλλα πράγματα επόμενον είναι να μη λείπουν και οι χοροί. Υπάρχει δε πιθανότης η χορευτική μας κίνησις να ενταθεί ……. Οι Ορεστιείς δεν εννοούν να υστερήσουν σε τίποτα (γράφει χαρακτηριστικά). Το άρθρο κάνει αναφορά στην «Οικογενειακή χοροεσπερίς», που διοργανώθηκε στην αίθουσα της Εμπορικής Λέσχης την Κυριακή 23 Νοεμβρίου 1930. Στη συνέχεια παραθέτει το χορευτικό πρόγραμμα και αφιερώνει αρκετό χώρο για να αναγράψει τα ονόματα των δεσποινίδων και των κυρίων που έλαβαν μέρος. Από τα ονόματα, τα οποία θα παραθέσουμε παρακάτω, διακρίνουμε και την πολυπολιτισμικότα της πόλης, καθώς εκτός απ΄ τα Ρωμαίικα, καταγράφονται ονόματα Εβραίων και Αρμενίων, αρκετές οικογένειες των οποίων ήρθαν και εγκαταστάθηκαν στη Νέα Ορεστιάδα από το Κάραγατς. Παρακάτω παραθέτουμε τα ονόματα, όπως αναγράφονται στο άρθρο : «κατά την διάρκειαν του χορού διεκρίναμεν εκ δεσποινίδων τας εξής : Μαρίκα Τιμ. Γεωργιάδου, Κούλαν Καλιβούλου, Ευφημούλαν Γεωργιάδου, Ιλαρίαν Βαφειάδου, τας αδελφάς Ρασέλ και Μπέρτα Μένδα, την Αθηνά Μοσκοφίδου, Αρμενουή Μηνοσιάν, Ζηνοβίαν Χατζηαθανασίου, Κλάρα Ταράντο, Κατίνα Καρτάλη. Και εκ των κ.κ. τους εξής : «Γεώργιον Ι. Γεωργιάδη, Αθανάσιον Μελίδην, Δημήτριον Πεντίδην, Βαΐτσην Χαμπούρην, Στέργιον Γεωργιάδην, Νικόλαον Μακαρώνην, Ηρακλήν και Ζαχαρίαν Μοσκοφίδην, Στέλιον Καλίβουλον, Θεόδωρον Κοψίδην, Θεόδωρον Πριγγόπουλον, Κάλβο Χαϊμάτσιο, Κωνσταντίνο Χατζηαθανασίου, Αριστείδην Χατζηπουλίδην καθώς και πολλούς των οποίων τα ονόματα μας διαφέυγουν. Ο χορός διεξήχθη με μεγάλην ευθυμίαν και τάξιν διαρκέσας μέχρι μετά των μεσονυκτινών ωρών».

Στο επόμενο φύλλο αρ. 45 στις 6 Δεκ 1930 καταχωρήθηκε άρθρο με τίτλο : «Πρότυπον Υπαλλήλου», στο οποίο εκθειάζει τις ενέργειες του νέου Επάρχου Ορεστιάδας Αλ. Τουργούτη. Στο ίδιο φύλλο υπάρχει ακόμη ένα άρθρο που αφορά την Ορεστιάδα με τίτλο : «Δώρον Άδωρον», στο εν λόγω άρθρο πληροφορούμαστε, ότι συστάθηκε στην Ορεστιάδα Γεωργικό Γραφείο, σύμφωνα με το πρόγραμμα της Κυβέρνησης, με προϊστάμενο τον κ. Σεραφειμίδη. Το πρόβλημα όμως έγκειται στο γεγονός, ότι : «δεν έχει προσληφθεί και το απαραίτητον προσωπικόν. Υπό τοιαύτας συνθήκας η σύστασις του καταντά δώρον άδωρον».

Στο φύλλο με αρ. 46 (13 Δεκ 1930) υπάρχει άρθρο, όπου αναφέρεται στην σιδηροδρομική γραμμή Αλεξανδρουπόλεως – Ορεστιάδος και στην Εταιρεία των Ανατολικών Σιδηροδρόμων, την οποία αποκαλεί ληστρική για τα υπέρογκα ναύλα και τα ακανόνιστα δρομολόγια, όπως χαρακτηριστικά αναφέρει.

«Μεγάλη Καταστροφή εκ της πλημμύρας του Έβρου» είναι ο τίτλος άρθρου που δημοσιεύθηκε στο φύλλο με αρ. 47 (20 Δεκ 1930). Συγκεκριμένα γράφει, ότι πλημμύρισαν πολλές σπαρμένες εκτάσεις των χωριών : Οινόης, Κλεισούς, Σαγήνης της περιφέρειας Ορεστιάδος.

      

Τα άρθρα της εφημερίδας «Θράκη» κατά το έτος 1931

Στο πρώτο φύλλο της εφημερίδας «Θράκη» για το έτος 1931 (αρ. 49 στις 3 Ιαν 1931), γίνεται αναφορά για τον χορό που οργάνωσε η Εθνική Ένωση Εφέδρων Ορεστιάδας (ανάλογες Ενώσεις υπήρχαν σε πολλές πόλεις και αποτελούσαν οργανώσεις παλαιών πολεμιστών και εφέδρων που αναδύθηκαν στην Ελλάδα κατά τη διάρκεια του Μεσοπολέμου). Ο χορός πραγματοποιήθηκε στις 27 Δεκ 1930 στην αίθουσα των κ. Ιωάννου Αποστόλου και Γεωργίου Πολίτη. Στο άρθρο περιγράφεται ο στολισμός της αίθουσας, τον οποίο αξίζει να παραθέσουμε : «Ο φαντασμαγορικός αυτός διάκοσμος λες και επέβαλε την επιτυχίαν του χορού. Τα πολύχρωμα ηλεκτρικά λαμπιόνια, η σημαιοστόλισις, το καταφορτωμένο από διάφορα δώρα Χριστουγεννιάτικο δένδρο, αι πολύχρωμαι χάρτιναι αλυσίδες και τόσα άλλα καλλιτεχνήματα επαρουσίαζον κάτι το ευπρεπές κάτι το αρμονικόν και ωραίον». Στη συνέχεια το άρθρο αναφέρει, ότι ο χορός ξεκίνησε στις 22:30 και μνημονεύει κάποια από τα ονόματα των συμμετεχόντων (όπου και πάλι συναντάμε Εβραϊκά και Αρμενικά επίθετα πολιτών), κάνει λόγο για λαχειοφόρο αγορά, καθώς επίσης και για τις χορευτικές επιδόσεις του Κοινοτάρχη Αθ. Πανταζίδη, ο οποίος ήταν και ο πρόεδρος της Ενώσεως Εφέδρων. Ο χορός κράτησε μέχρι την 4η πρωινή και το άρθρο κλείνει με την αναγραφή των ονομάτων των επισήμων που έλαβαν μέρος (όπου μεταξύ αυτών ήταν και κάποιοι στρατιωτικοί). Το άρθρο υπογράφει ο «Μ.» ανταποκριτής της «Θράκης» από την Ορεστιάδα.

Στο ίδιο φύλλο αλλά και σε προηγούμενα, καταχωρείται και μία διαφήμιση από έμπορο της Ορεστιάδας, πρόκειται για το «Βιβλιοχαρτοπωλείον  Ιωάννου Ανδρεάδου Ν. Ορεστιάς». Η εν λόγω επιχείρηση διέθετε τα παρακάτω προϊόντα : εκκλησιαστικά βιβλία, κεριά (λευκά και κίτρινα), τα οποία προμηθεύεται από το εργαστήριο του Πασχάλη Παπαοικονόμου στο Σουφλί, καθώς και έντυπα που αφορούν δημόσιες υπηρεσίες. Σχετικά με τη λειτουργία χαρτοπωλείου, μέσω του οποίου κυκλοφορούν και οι εφημερίδες της εποχής, βασικότατο μέσο για την ενημέρωση των πολιτών, ο Τσονίδης αναφέρει ότι : «Το πρώτο χαρτοπωλείο και πρακτορείο εφημερίδων ήταν του Νικολάου Ευστρατείου, σε λίγο το ανέλαβε ο Διονύσιος Στεφανάτος και αργότερα ο Μέμος Στεφανάτος με βοηθό τον Παναγιώτη Τζιρατούδη που σε λίγο έγινε συνέταιρος του. Συγχρόνως άνοιξε και άλλο χαρτοπωλείο βιβλιοπωλείο του Ιωάννου Ανδρεάδη».    

Στο επόμενο φύλλο αρ. 50 στις 10 Ιαν 1931 δημοσιεύθηκε άρθρο με τίτλο «Από την Ορεστιάδα Εορταί», και αφορούσε την εορτή των Θεοφανίων. Το άρθρο αρχίζει με μία περιγραφή της πόλης τονίζοντας τους σημαιοστολισμούς και την πολύ πανηγυρική της όψη. Αναφέρει επίσης πως στις 6 Ιανουαρίου είχε καλοκαιρία, γεγονός που βοήθησε πολύ κόσμο να βγει στους δρόμους. Διενεργήθηκε και έρανος υπέρ «του παιδιού και της μητέρας», όπου μαζεύτηκαν 2.400 δρχ. Στη συνέχεια μνημονεύει τη Θεία Λειτουργία που τελέστηκε στο ναό των Αγίων Θεοδώρων, ο οποίος ήταν κατάμεστος, καθώς και την κατάδυση του Τιμίου Σταυρού μετά το τέλος της Λειτουργίας, στο προαύλιο του ναού. Οι εορτασμοί συνεχίσθηκαν στο Δημοτικό Σχολείο, όπου πραγματοποιήθηκε σχολική εορτή από δασκάλους και μαθητές. Χαρακτηριστικά στο άρθρο αναφέρει : «η τελετή ήρχισεν διά του Εθνικού ύμνου υπό μανδολινάτας και πιάνου υπό του Ρώσου Μ. Γιουσκώφ (σε κείμενό του για το Διδυμότειχο του Μεσοπολέμου ο Στρατής Τσιταβής κάνει λόγο για έναν πιανίστα Ρώσο εμιγκρέ, ενδεχομένως να είναι αυτός). Επικουλούθησε διάλεξις υπό του κ. Μακαρώνη αναπτύξαντος θαυμάσια το θέμα του, το οποίον επραγματεύετο το παιδί και την μητέρα. Αφού εχορεύθησαν μερικαί Αδριανουπολίτικοι χοροί από μαθήτριες του σχολείου έγεινεν η κλήρωσις του λαχείου, το οποίον περιελάμβανε πολλά εκλεκτά δώρα, και τη διανομή παιχνιδιών σε άπορα και ορφανά παιδιά του σχολείου, και έτσι έληξεν η ωραία τελετή». Το άρθρο, το οποίο υπογράφει ο «Διαβάτης», κλείνει με μία αναφορά για χοροεσπερίδα στην λέσχη των υπαλλήλων, προς τιμήν του Στρατηγού κ. Βλάχου, ο οποίος μετέβη στην Ορεστιάδα. 

Στο ίδιο φύλλο και στην τελευταία σελίδα υπάρχει ένα μικρό άρθρο με τίτλο : «Η Πρωτοχρονιά εν Ορεστιάδι», στο οποίο αναγράφονται τα εξής : «Την έλευσιν της Πρωτοχρονιάς μας την ανήγγειλον για πρώτη φορά στον τόπο μας, η Μουσική. Περί την 5ην πρωινήν της 1ης του Νέου έτους περιήλθε τας οδούς της κωμοπόλεως μας η αρτισύστατος Φιλαρμονική της Κοινότητος, παιανίζουσα μερικά όμορφα εμβατήρια. Η αθορύβως λειτουργούσα Σχολή Μουσικής, μας παρουσίασε εντός βραχυτάτου χρονικού διαστήματος την πρώτην έκπληξιν».  

Στο φύλλο αρ. 52 στις 25 Ιαν 1931, στο πρωτοσέλιδο καταχωρήθηκε ένα εκτενές άρθρο, το οποίο αφορά το αίτημα της Ένωσης Γεωργικών Συνεταιρισμών Διδυμοτείχου και Ορεστιάδος για την ίδρυση Αγροτικής Τράπεζας στην Ορεστιάδα. Αιτία για την συγγραφή του άρθρου υπήρξε η ανακοίνωση από Αθηναϊκές εφημερίδες, για την απόφαση ίδρυσης που έλαβε το Δ.Σ. της Αγροτικής Τράπεζας και αφορούσε την ίδρυση 20 υποκαταστημάτων, σε διάφορες πόλεις της περιφέρειας. Στο άρθρο γίνεται αναφορά και στην επίδοση του αιτήματος από την Ένωσης Γεωργικών Συνεταιρισμών Διδυμοτείχου και Ορεστιάδος, στον ίδιο τον Πρωθυπουργό Ελευθέριο Βενιζέλο, όταν αυτός επισκέφθηκε την περιοχή τον Μάιο του 1930. Μάλιστα αναφέρει, πως η Ένωση έλαβε επιστολή από το Πολιτικό Γραφείο του Πρωθυπουργού : «ότι ελήφθη σημείωσις διά την ίδρυσιν Υποκαταστήματος και εις Ορεστιάδα». Στη συνέχεια του άρθρου ο υπογράφων αυτού «Αγροτικός», αναλύει τα οφέλη μιας τέτοιας απόφασης για την Ορεστιάδα και σε ένα σημείο γράφει : «θα παύσουν τα μαρτύρια των (γεωργών) και δεν θα ταλαιπωρούνται και υποβάλλονται προσερχόμενοι εις το Διδυμότειχον προς σύναψιν δανείων».

Στο ίδιο φύλλο, και πάλι στο πρωτοσέλιδο υπάρχει και δεύτερο άρθρο που αφορά την Ορεστιάδα με τίτλο : «Φωτισμός Ορεστιάδος». Το άρθρο μεταφέρει τα παράπονα των πολιτών, καθώς : «ο ηλεκτροφωτισμός διαρκεί μέχρι της πρώτης μεταμεσονύκτιον». Αυτό γίνεται για λόγους οικονομίας, αλλά από το άρθρο λαμβάνουμε και μία πληροφορία που αφορά την καθημερινότητα των κατοίκων, καθώς και των επισκεπτών, διότι όπως αναφέρει : «η επιβατική κίνησις γίνεται τας περισσοτέρας ημέρας της εβδομάδος πέραν της τρίτης πρωινής. Συνεπώς νομίζομεν, ότι λογικότεροι αλλά και σκοπιμώτεροι λόγοι επιβάλλουν να παραμερισθεί η ασήμαντος αυτή οικονομία, χάριν της εξυπηρετήσεως του κοινού, ιδία δε των ξένων».   

Στο φύλλο αρ. 54 (8 Φεβ 1931) περιγράφονται σε ένα άρθρο, οι ενέργειες του βουλευτή Φίλιππου Μανουηλίδη προς τον Δκτη και τον Δντη της Αγροτικής Τράπεζας σχετικά με την ίδρυση Υποκαταστήματος στην Ορεστιάδα : «αμφότεροι τον διεβεβαίωσαν περί της καλής διαθέσεως των, όπως συμπεριλάβουν και την Ορεστιάδα εις τα πόλεις εις τας οποίας θα ιδρυθούν Υποκαταστήματα».

Σε επόμενο φύλλο έχει διασωθεί άρθρο που αφορά τον «Αποκριατικό χορό» (φύλλο αρ. 56 την 1 Μαρ 1931). Στο εν λόγω άρθρο από τον ανταποκριτή της εφημερίδας «Κ.Μ.» περιγράφονται τα εξής : «Ορεστιάς, Φεβρουάριος. – Εις την αίθουσαν του Κινηματοθεάτρου ¨Αττικόν¨ εδόθη το περασμένο Σάββατο (22 Φεβ 31) χορός μετεμφιεσμένων και δη από την διεύθυνσιν αυτού. Ο χορός επέτυχεν κατά πάντα προς τούτο συνετέλεσαν δύο γεγονότα, αφ’ ενός η προσιτή είσοδος εις πάντας και αφ’ ετέρου η προσέλευσις μετεμφιεσμένων. Περί ώραν 9 και μισή μ.μ. η μεγάλη παρέα Μοσκοφίδου μετεμφιεσμένη με πολύ ωραίας αμφιέσεις έκανεν την πρώτην εμφάνισιν. Ηκολούθησαν και άλλοι και η αίθουσα επληρώθη από μασκαράδες και μη». Παρακάτω ο συντάκτης του άρθρου περιγράφει τις αμφιέσεις των μασκαράδων (σταχτοπούτα, κολομπίνα κλπ), τις μουσικές επιλογές, αναφέρει ονόματα συμμετεχόντων και κλείνει το άρθρο επαινώντας τους δύο μουσικούς της παρέας Μοσκοφίδου, που : «με το αρμονικό τους παίξιμο εχάρησαν λίγες ώρες αλησμόνητες στο κοινό».

Στο φύλλο αρ. 59 στις 22 Μαρ 1931 στην στήλη «Μικραί Ειδήσεις» καταχωρήθηκε η παρακάτω ιστορική - εκκλησιαστική είδηση : «Μετά τον διορισμόν ως Μητροπολίτου Χίου του τέως Μητροπολίτου Αδριανουπόλεως Σεβ. Κ. Πολυκάρπου, η Μητρόπολις Ορεστιάδος συνεχωνεύθη κατόπιν αποφάσεως της Ιεράς Συνόδου μετά της του Διδυμοτείχου». Για το σημαντικότατο έργο της Μητροπόλεως Ορεστιάδος ο Τάκης Τσονίδης γράφει : «Ο Μητροπολίτης Πολύκαρπος, ο Αρχιδιάκων Γ. Μακαρώνης και οι ιερείς Παπακωνσταντίνος Γερασίδης και Παπαγιώργης Κυριακίδης, δεν περιορίζονταν μόνον στα θρησκευτικά τους καθήκοντα, αλλά γίνονταν βοηθοί, συνεργάτες και υπερασπιστές κάθε ανθρώπου, κάθε αρρώστου, κάθε αδικουμένου». 

Μπορεί σε πολλά άρθρα να περιγράφονται χοροί και διασκεδάσεις, αυτό όμως δεν σημαίνει πως στη νεοσύστατη κοινωνία της Ορεστιάδας δεν υπήρχαν φτωχοί και εμπερίστατοι. Στο φύλλο αρ. 61 στις 5 Απρ 1931 έχει καταχωρηθεί άρθρο στα «Επίκαιρα» με τίτλο «Τα συσσίτια των πτωχών», όπου αναφέρονται τα εξής : «Η Ορεστιάς η νέα αυτή πόλις, χάρις εις τον γεμάτον ζωήν και αλτρουιστήν πρόεδρόν της συνέστησε συσσίτιον πτωχών και προχθές διοργάνωσεν και χορόν για την ενίσχυσιν του ταμείου του συσσιτίου των φτωχών».       

Στο φύλλο αρ. 64 στις 26 Απρ 1931 στην στήλη «Μολυβιές», όπου καταγραφόταν η καθημερινότητα και τα παραλειπόμενα, υπάρχει μια καταχώρηση, η οποία αφορά την μετάβαση του Γυμνασίου Διδυμοτείχου στην Ορεστιάδα, όπου οι μαθητές ανέβασαν με μεγάλη επιτυχία την θεατρική παράσταση ¨Ιφιγένεια εν Ταύροις¨.

Στις 10 Μαΐου 1931 εκδόθηκε το φύλλο με αρ. 66, όπου είχε δημοσιευθεί ένα «Ευχαριστήριον ψήφισμα του Κοινοτικού Συμβουλίου Ορεστιάδος (Απόφασις 94)». Οι ευχαριστίες έχουν ως αποδέκτη τον Βουλευτή Χριστόφορο Πανταζίδη, καθώς : «επέτυχε την παροχήν πρά ταύτης πιστώσεως εκ 245.000 δρχ. διά την αποπεράτωσιν του έργου της υδρεύσεως της πόλεως Ορεστιάδος». Γεγονός βέβαια που απάλλαξε το Κοινοτικό ταμείο από μία μεγάλη δαπάνη.

Στα μέσα του Ιουνίου δημοσιεύτηκε στο φύλλο με αρ. 71 (14 Ιουν 1931) ένα ακόμη άρθρο με θέμα : «Αι πλημμύραι του Εβρου». Στο άρθρο υπάρχει αναφορά για πλημμύρες του ποταμού Έβρου, στις περιφέρειες του Διδυμοτείχου και της Ορεστιάδας. Ειδικότερα για την περιοχή της Ορεστιάδας γράφει : «υπέστησαν φοβεράς ζημίας τα χωριά Κόμαρα, Αχυροχώρι (Ν. Βύσσα), Οινόη, Χειμώνιον, Σαγήνη, Κλείσω και Καβύλη, πλέον των 50 χιλιάδων στρεμμάτων εσπαρμένων αγρών κατεστράφησαν».  

Στις 30 Αυγ 1931 δόθηκε στο Διδυμότειχο ένας φιλικός ποδοσφαιρικός αγώνας μεταξύ των ομάδων Αθλητικής Ένωσης Διδυμοτείχου και Ορέστη Ορεστιάδος. Ο αγώνας έληξε με αποτέλεσμα 8-1 υπέρ της Α.Ε.Δ. Στο άρθρο που δημοσιεύθηκε στο φύλλο αρ. 81 (6 Σεπ 1931) γράφει ότι η : «ομάς του Ορέστου αν και νεοσύστατος έδειξε ωραίο παιχνίδι», σύμφωνα και με το σημερινό έμβλημα της ομάδας βλέπουμε ότι ο Ορέστης ιδρύθηκε το 1927, δηλαδή είχε συμπληρώσει τέσσερα χρόνια λειτουργίας, ενώ η ΑΕΔ δεν είχε συμπληρώσει ούτε δύο. Από τους ποδοσφαιριστές του Ορέστη αναφέρονται μόνο τα ονόματα των Χιτούδη που σημείωσε το μοναδικό τέρμα και του Θεοφάνη Αναγνωστίδη, ως κύριου αίτιου της ήττας λόγω ατομικών ενεργειών. Επίσης γίνεται αναφορά και στον τερματοφύλακα του Ορέστη, δίχως να αναγραφεί το όνομά του, καθώς «πολλάκις έσωσε την ομάδα του» παρά τα 8 τέρματα που δέχθηκε !!!  

Στο ίδιο φύλλο, όπως και στην προηγούμενη χρονιά καταχωρήθηκε ανακοίνωση που αφορά την πραγματοποίηση της «Μεγάλης Εμπορικής Πανήγυρις Ορεστιάδος» από 8 έως 12 Σεπ 1931. 

Τα άρθρα της εφημερίδας «Θράκη» κατά το έτος 1932

Στις 17 Ιαν 1932 κυκλοφόρησε το φύλλο της εφημερίδας με αρ. 99, όπου στη σελίδα 2 καταχωρήθηκε ένα άρθρο με τίτλο «Χορός Ορεστιάδος». Στις 10 Ιανουαρίου 1932 ο Προσκοπικός Σύνδεσμος Ορεστιάδας διοργάνωσε μία χοροεσπερίδα στην Λέσχη της Ορεστιάδας, η οποία στέφθηκε με εξαιρετικά πρωτοφανή επιτυχία, όπως χαρακτηριστικά γράφει ο συντάκτης του άρθρου, ο «Μ.». Την οργανωτική επιτροπή αποτελούσαν ο Έπαρχος Ορεστιάδας Παρμενίδης, ο Λοχαγός Εξαρχόπουλος και ο Μακαρώνης. Αξίζει επίσης να αναφέρουμε, ότι κατά την διάρκεια της χοροεσπερίδας έγινε και η εκλογή της Μις Ορεστιάδος, όπου νικήτρια ήταν η δεσποινίς Ζωή Μπουκουβάλα, ο συντάκτης του άρθρου γράφει ότι «ομολογουμένως είναι τύπος καλλονής». Στη συνέχεια του άρθρου καταγράφονται οι παριστάμενοι, όπου μεταξύ αυτών υπήρχαν και πολλοί Διδυμοτειχίτες καθώς και η Μις Διδυμοτείχου. Το άρθρο κλείνει με επαίνους για τον έπαρχο Ορεστιάδος Εξαρχόπουλο, ο οποίος : «αφ’ ούτου αφίχθη εις Ορεστιάδα έχει δώσει άλλην ζωήν εις τον τόπον διά των ευγενών του προσπαθειών».

Στο φύλλο με αρ. 115 στις 15 Μαΐου 1932 καταχωρήθηκε άρθρο που αφορούσε τη «Γενική Συνέλευση της Ενώσεως Γεωργικών Συνεταιρισμών Διδυμοτείχου και Ορεστιάδος». Από τα γραφόμενα του άρθρου βλέπουμε ότι η Ένωση αποτελούνταν από 83 μικρότερους συνεταιρισμούς εκ των οποίων παρευρέθηκαν οι 79. Προ της έναρξης της συζήτησης ο λόγος δόθηκε στον Δντη της Εθνικής Τραπέζης, από τα λεγόμενα του οποίου ενημερωνόμαστε, ότι το αίτημα των αγροτών της Ορεστιάδας για ίδρυση υποκαταστήματος της Αγροτικής τράπεζας στην πόλη πραγματοποιήθηκε, ο ίδιος μάλιστα ως εκπρόσωπός της ανέφερε, ότι η ίδρυση του υποκαταστήματος : «με τόσην χαράν και ανακούφισιν εχαιρετίσθη από τον γεωργικόν κόσμον».     

Στο ίδιο φύλλο υπάρχει ένα άρθρο που αφορά ανακοίνωση σχολικής εκδρομής του Β΄ Μικτού Δημοτικού Σχολείου Διδυμοτείχου στην Ορεστιάδα με σκοπό να δώσει μία θεατρική παράσταση και μουσική συναυλία προκειμένου να μαζευτούν έσοδα επ’ ωφελεία των δύο Δημοτικών σχολείων του Β΄ Μικτού Δημοτικού Σχολείου Διδυμοτείχου και του Α΄ Δημοτικού Σχολείου Ορεστιάδας. Το Α΄ Δημοτικό Σχολείο Ορεστιάδας την εποχή εκείνη είχε συμπληρώσει 4 ή 5 χρόνια λειτουργίας, καθώς κτίσθηκε το 1927. 

Αναφορά για την εκδρομή του Β΄ Μικτού Δημοτικού Σχολείου Διδυμοτείχου στην Ορεστιάδα την Κυριακή 5 Ιουν 1932 δημοσιεύθηκε στο φύλλο αρ. 119 στις 12 Ιουν 1932, όπου αρχικά ενημερωνόμαστε, ότι ο διοργανωτής αυτής της εκδρομής ήταν ο Δντης του Β΄ Μικτού Δημοτικού Σχολείου Διδυμοτείχου Κωνσταντίνος Ποντίδης. Από το Διδυμότειχο μετακινήθηκαν σιδηροδρομικώς για την Ορεστιάδα συνολικά 102 εκδρομείς (μαθητές και γονείς). Φθάνοντας στην Ορεστιάδα τους έγινε μία θαυμάσια υποδοχή : «εκεί συνέβη και κάτι το συγκινητικόν με τους μικρούς μαθητάς της Ορεστιάδος. Εμάλωναν ποιος να πρωτοπάρει να φιλοξενήσει στο σπίτι τους μαθητάς του Διδυμοτείχου. Αφού έγινε η διανομή των μαθητών εκ μέρους των διδασκάλων μερικοί μαθηταί της Ορεστιάδος έκλαιον, διότι δεν έμειναν και γι’ αυτούς μαθηταί να φιλοξενήσουν». Στη συνέχεια το άρθρο αναφέρει, ότι όλη η ημέρα πέρασε με διαρκές και αδιάπτωτο κέφι, το μεσημέρι οι δάσκαλοι της Ορεστιάδας παρέθεσαν γεύμα στους εκδρομείς. Το απόγευμα στην αίθουσαν του Δημοτικού Σχολείου της Ορεστιάδας δόθηκε η θεατρική παράσταση μετά μουσικής συναυλίας από τους μαθητές του Διδυμοτείχου, την οποία παρακολούθησε πολύς κόσμος. Την επόμενη μέρα Δευτέρα 6 Ιουν 1932 οι εκδρομείς επέστρεψαν στο Διδυμότειχο με τις καλύτερες εντυπώσεις, όπως χαρακτηριστικά γράφει ο συντάκτης του άρθρου, ο οποίος προφανώς ήταν ο εκδότης της εφημερίδας «Θράκη» ο Γρηγόρης Μήτκας. Στο άρθρο καταγράφονται και τα ονόματα κάποιων δασκάλων της Ορεστιάδας, τα οποία αξίζει να παραθέσουμε : Νικολαίδης, Καραμούζας, Κουκουλομάτης και Παναγιώτου.

Στο ίδιο φύλλο της εφημερίδα καταχωρήθηκε και ένα «Ευχαριστήριον» άρθρο από τους δασκάλους και μαθητές του Β΄ Μικτού Δημοτικού Σχολείου Διδυμοτείχου, το οποίο υπογράφει ο Δντης Κωνσταντίνος Ποντίδης για την υποδοχή και περιποίηση που έτυχαν από τους Ορεστιαδίτες.

Οι εκδρομές μεταξύ των δύο πόλεων συνεχίσθηκαν καθώς από το φύλλο με αρ. 120 στις 19 Ιουν 1932 ενημερωνόμαστε, πως την Παρασκευή 17 Ιουν 1932 : «αφίχθησαν πεζοί εις την πόλιν μας (το Διδυμότειχο) οι Πρόσκοποι Ορεστιάδος με τον αρχηγόν τους κ. Κουκουλομάτην. Τους παρεσχέθη συσσίτιον εκ μέρους του Συνοριακού Τομέως Έβρου». Σχετικά με τον αναφερθέντα εκπαιδευτικό και αρχηγό των Προσκόπων Ορεστιάδας, ο Τσονίδης αναφέρει, ότι : «Προπολεμικά ο Λεωνίδας Κουκουλομάτης κάθε χρόνο έκανε προσκοπικές εκδρομές στην Αθήνα και έτσι όλοι τότε γνώρισαν την πρωτεύουσα». 

Στο φύλλο με αρ. 127 (6 Αυγ 32) δημοσιεύθηκε άρθρο με τίτλο «Συμμετοχή των Γ. Συνεταιρισμών εις την Διεθνή Έκθεσιν», το οποίο αφορά την συμμετοχή των Γεωργικών Συνεταιρισμών Διδυμοτείχου και Ορεστιάδος στη Διεθνή Έκθεση Θεσσαλονίκης, η οποία θα πραγματοποιούνταν τότε για έκτη χρονιά, καθώς ξεκίνησε το 1926.

Στο επόμενο φύλλο αρ 128 (13 Αυγ 1932) δημοσιεύθηκε για Τρίτη συνεχόμενη χρονιά η ανακοίνωση της «μεγάλης Εμπορικής Πανήγυρις Ορεστιάδος» από 8 έως 11 Σεπτεμβρίου 1932, αυτήν τη φορά την ανακοίνωση υπογράφει ο νέος κοινοτάρχης Ορεστιάδος Αθανάσιος Σαμουρίδης. 

Θα κλείσω το παρόν κείμενο, όπου παρατέθηκαν άρθρα από την εφημερίδα του Διδυμοτείχου «Θράκη», που αφορούσαν τη Νέα Ορεστιάδα, κατά τα έτη 1930-32, μνημονεύοντας την ψυχική δύναμη, την αποφασιστικότητα και τη μεθοδικότητα των πρώτων κατοίκων της. Οι άνθρωποι αυτοί κατάφεραν να δημιουργήσουν από το τίποτα, μέσα σε ελάχιστο χρονικό διάστημα, μία πόλη με τεράστια προοπτική, όπως αποδείχθηκε τα επόμενα χρόνια.