Από το 2013 μέχρι σήμερα: ο Αλέξης Τσίπρας ξέρει πότε έρχεται η ώρα

 

Γράφει ο Λάμπρος Παπαδής

Στην πολιτική, η βιασύνη είναι συχνά ο χειρότερος σύμβουλος. Οι μεγάλες πολιτικές στιγμές δεν προκύπτουν επειδή κάποιος τις ανακοινώνει, αλλά επειδή οι συνθήκες τις καθιστούν αναπόφευκτες. Η πρόσφατη παρέμβαση του Αλέξη Τσίπρα στη Θεσσαλονίκη έδωσε τροφή για πολλές συζητήσεις. Όχι μόνο για το περιεχόμενο της ομιλίας του, αλλά κυρίως για όσα υπαινίχθηκε.

Εδώ και μήνες, πολιτικοί σχολιαστές, παραπολιτικές στήλες και πολιτικοί αντίπαλοι θέτουν το ίδιο ερώτημα: γιατί δεν ανακοινώνει νέο κόμμα; Γιατί δεν κάνει το επόμενο βήμα; Γιατί παραμένει σε μια στάση αναμονής;

Η απάντηση ίσως βρίσκεται στην ίδια την πολιτική του διαδρομή.

Στη Θεσσαλονίκη, ο πρώην πρωθυπουργός χρησιμοποίησε μια χαρακτηριστική μεταφορά που έκανε πολλούς να σταθούν: μίλησε για το «πρωτάθλημα» της πολιτικής και για την ανάγκη να δημιουργηθεί πρώτα μια ισχυρή ομάδα που θα μπορεί να κερδίσει. Δεν ήταν μια απλή ποδοσφαιρική παρομοίωση. Ήταν μια σαφής πολιτική τοποθέτηση.

Με απλά λόγια, ο Τσίπρας είπε κάτι που στην πραγματικότητα αποτελεί τη βασική του πολιτική φιλοσοφία: δεν αρκεί να εμφανιστείς στο γήπεδο. Πρέπει να έχεις ομάδα, σχέδιο και τη δυνατότητα να κερδίσεις.

Ακόμη πιο αποκαλυπτική ήταν η άλλη φράση που χρησιμοποίησε, όταν μίλησε για το «ραντεβού με την ιστορία». Όπως είπε, το μεγαλύτερο λάθος στην πολιτική είναι είτε να πας νωρίτερα από τη στιγμή που πρέπει είτε να καθυστερήσεις όταν έρθει η ώρα. Η φράση αυτή δεν είναι απλώς ρητορική. Είναι σχεδόν η περιγραφή της πολιτικής του στρατηγικής.

Γιατί αν υπάρχει κάτι που χαρακτηρίζει την πολιτική διαδρομή του Αλέξη Τσίπρα, αυτό είναι η αντίληψη ότι η εξουσία δεν κατακτιέται με δηλώσεις αλλά με συγχρονισμό.

Και εδώ ακριβώς βρίσκεται η ιστορική σύγκριση που πολλοί ίσως ξεχνούν.

Το 2013, όταν ο ΣΥΡΙΖΑ είχε ήδη αναδειχθεί αξιωματική αντιπολίτευση, ο Τσίπρας δεχόταν έντονη πίεση. Οι πολιτικοί αντίπαλοι, αλλά και αρκετοί μέσα στο ίδιο του το κόμμα, τον ρωτούσαν συνεχώς γιατί δεν ζητά εκλογές. Η κυβέρνηση της Νέας Δημοκρατίας και του ΠΑΣΟΚ φαινόταν πολιτικά φθαρμένη και πολλοί πίστευαν ότι η στιγμή για μια αναμέτρηση είχε ήδη έρθει.

Η απάντηση του Τσίπρα τότε δόθηκε από τα Ιωάννινα, σε μια ομιλία που αποδείχθηκε ιστορική. Εκεί ξεκαθάρισε κάτι που τότε ίσως φάνηκε αινιγματικό αλλά αργότερα αποδείχθηκε απόλυτα στρατηγικό.

«Θα ζητήσουμε εκλογές όταν θα μπορούμε να τις επιβάλλουμε».

Η φράση αυτή δεν ήταν απλώς μια πολιτική άμυνα. Ήταν μια πολιτική πρόβλεψη.

Λίγους μήνες αργότερα, η προεδρική εκλογή μετατράπηκε σε πολιτικό αδιέξοδο για τη συγκυβέρνηση ΝΔ – ΠΑΣΟΚ. Η αδυναμία εκλογής Προέδρου της Δημοκρατίας οδήγησε τη χώρα σε εθνικές εκλογές. Και στις εκλογές εκείνες, το 2015, ο Αλέξης Τσίπρας αναδείχθηκε πρωθυπουργός.

Η ιστορία αυτή δεν είναι απλώς μια αναδρομή στο παρελθόν. Είναι ένα πολιτικό μάθημα για το παρόν.

Όπως και τότε, έτσι και σήμερα πολλοί ζητούν άμεσες κινήσεις. Ζητούν ανακοινώσεις, πρωτοβουλίες, ίδρυση νέου κόμματος. Θέλουν να δουν μια γρήγορη πολιτική επανεμφάνιση.

Αλλά ο Τσίπρας φαίνεται να ακολουθεί την ίδια στρατηγική που ακολούθησε και πριν από μια δεκαετία: να περιμένει τη στιγμή που οι συνθήκες θα είναι ώριμες.

Η πολιτική πραγματικότητα άλλωστε δείχνει ότι ο προοδευτικός χώρος βρίσκεται σε φάση αναζήτησης. Υπάρχει κοινωνική δυσαρέσκεια, υπάρχει πολιτική φθορά της κυβέρνησης, αλλά δεν υπάρχει ακόμη μια ισχυρή εναλλακτική πρόταση εξουσίας.

Και αυτό ακριβώς φαίνεται να προσπαθεί να χτίσει ο πρώην πρωθυπουργός.

Η αναφορά του στην ανάγκη για «ομάδα» δεν ήταν τυχαία. Ήταν μια σαφής παραδοχή ότι η πολιτική ανασύνθεση δεν μπορεί να γίνει με πρόχειρες κινήσεις ή με προσωρινές συμμαχίες. Χρειάζεται ένα νέο σχέδιο, ένα νέο αφήγημα και μια νέα πολιτική δυναμική.

Με άλλα λόγια, χρειάζεται μια ομάδα που θα μπορεί πραγματικά να διεκδικήσει τη νίκη.

Για όσους παρακολουθούν επιφανειακά την πολιτική, αυτή η στάση μπορεί να μοιάζει με καθυστέρηση. Για όσους όμως θυμούνται το 2013, μοιάζει περισσότερο με επανάληψη μιας δοκιμασμένης στρατηγικής.

Τότε, πολλοί πίστευαν ότι ο Τσίπρας καθυστερούσε. Στην πραγματικότητα, περίμενε τη στιγμή που θα μπορούσε να επιβάλει τις εξελίξεις.

Και όταν εκείνη η στιγμή ήρθε, η πολιτική ιστορία άλλαξε.

Γι’ αυτό και η ομιλία της Θεσσαλονίκης δεν πρέπει να διαβαστεί ως μια απλή παρέμβαση. Είναι μάλλον μια υπενθύμιση ότι ο ίδιος εξακολουθεί να βλέπει την πολιτική ως παιχνίδι στρατηγικής και χρόνου.

Και αν κάτι δείχνει η εμπειρία της προηγούμενης δεκαετίας, είναι ότι όταν ο Αλέξης Τσίπρας μιλά για «ομάδα», «πρωτάθλημα» και «ραντεβού με την ιστορία», συνήθως σημαίνει ότι η πολιτική κίνηση που πολλοί περιμένουν έχει ήδη αρχίσει να σχεδιάζεται.

Απλώς δεν έχει φτάσει ακόμη η στιγμή να ανακοινωθεί.