Δύο μέτρα και δύο σταθμά. Την ώρα που βομβαρδίζει τους «κακούς» μουλάδες, δηλώνοντας δημόσια ως άλλο κουτσαβάκι στην Τρούμπα ότι θέλει να τους «σκοτώσει» και να τους «ανατρέψει», χαϊδεύει τον «καλό» Ερντογάν, τον «φίλο» του και «στιβαρό ηγέτη», όπως τον έχει χαρακτηρίσει, κάνοντάς του δώρο την παύση της δίωξης της τουρκικής Τράπεζας που, επί σειρά πολλών, ξέπλενε δισεκατομμύρια ιρανικό χρήμα, προς παραβίαση του αμερικανικού εμπάργκο στο Ιράν. Κοντολογίς, έχει κάνει γης Μαδιάμ τη Μέση Ανατολή με πρόσχημα το «κακό» Ιράν, και ο ίδιος δεν εφαρμόζει ούτε καν τους -έστω απαράδεκτους, συχνά – νόμους των ΗΠΑ περί των κυρώσεων.
Οπως επισημαίνει σε δημοσίευμά του ο αμερικανικός ιστότοπος, The Hill, ήδη από το 2017, σε καταθέσεις τους πουν έδωσαν εμπλεκόμενοι στη νομιμοποίηση ιρανικού χρήματος από την τουρκική, κρατική Τράπεζα, Halkbank, αποκαλύφθηκε «η συνενοχή ανώτερων Τούρκων αξιωματούχων, μερικοί από τους οποίους ανήκαν στον στενό κύκλο του Ταγίπ Ερντογάν».
Ωστόσο, προσθέτει, «παρά τα συντριπτικά στοιχεία σε βάρος της, τώρα ο Λευκός Οίκος δείχνει επιείκεια έναντι της Αγκυρας, και δίνει τη δυνατότητα στην Τράπεζα να αποφύγει τη δίωξη». Υπογραμμίζει, δε, πως η ανακίνηση μιας εκ νέου δίωξης της Τράπεζας, «θα μπορούσε να αποκαλύψει την άμεση εμπλοκή της οικογένειάς του και έμπιστων προσώπων του (σ.σ. του Ερντογάν) στην επιχείρηση παράκαμψης των αμερικανικών κυρώσεων στο Ιράν».
Καθίσταται εμφανές ότι η Τουρκία, αλλά και η ίδια η «φαμίλια Ερντογάν» και πρόσωπα του περιβάλλοντός του, αποκόμισαν τεράστια κέρδη από τις κυρώσεις σε βάρος του Ιράν. Γιατί, όμως, όπως αναφέρεται στο ίδιο δημοσίευμα, «χαλαρώνει η πίεση σε μια Τράπεζα που καταδικάστηκε; Η απάντηση βρίσκεται στη γεωπολιτική. Ο Ερντογάν έχει πλασαριστεί ως απαραίτητος διαμεσολαβητής για τις περιφερειακές φιλοδοξίες της Ουάσινγκτον».
Η τακτική των δύο μέτρων και δύο σταθμών του Τραμπ είναι ενδεικτική της «εμπορικής» αντίληψης που χαρακτηρίζει την εξωτερική πολιτική του. Κάτι που πρέπει να λάβει σοβαρά υπόψιν της η Αθήνα, ιδιαίτερα όσον αφορά τη στάση του έναντι της Τουρκίας. Η μονόπλευρη πρόσδεση της κυβέρνησης Μητσοτάκη στο άρμα των ΗΠΑ και η εγκατάλειψη της πολυδιάστατης εξωτερικής πολιτικής, ουδέν θετικό για τη χώρα προοιωνίζει.
Ρίχνει στα μαλακά τον Ερντογάν
Οπως αναφέρει η The Hill, η τουρκική Halkbank χρησιμοποιήθηκε ως αγωγός για παράνομα ιρανικά χρηματοδοτικά δίκτυα. Το 2019 κατηγορήθηκε από τις ΗΠΑ για την εμπλοκή της σε ένα από τα μεγαλύτερα σχέδια για την αποφυγή των κυρώσεων που έχουν επιβάλλει οι ΗΠΑ στο Ιράν. Τουλάχιστον δύο στελέχη της καταδικάστηκαν κατά τη διάρκεια της πρώτης διακυβέρνησης Τραμπ.
Ωστόσο, παρά τα συντριπτικά στοιχεία σε βάρος της ότι βοήθησε το Ιραν να παρακάμψει τις κυρώσεις, ο Λευκός Οίκος δείχνει την επιείκειά του έναντι της Αγκυρας, και δίνει τη δυνατότητα στην Τράπεζα να αποφύγει τη δίωξη. Αυτό θεωρείται σίγουρο, και πλέον χρειάζεται μόνο η υπογραφή ενός δικαστή. Ομως, υπονομεύει τόσο τις κυρώσεις όσο και την αμερικανική αξιοπιστία.
Ποταμός δισεκατομμυρίων
Μεταξύ 2012 και 2013, συνεχίζει το δημοσίευμα, η Halkbank έπαιξε καθοριστικό ρόλο για τη μετατροπή των ιρανικών εσόδων από το πετρέλαιο που ήταν παγιδευμένα σε τουρκικούς λογαριασμούς σε τουρκική λίρα, σε χρυσό και τελικά σε μετρητά, τα οποία με τη σειρά τους μεταφέρονταν πίσω στο Ιράν.
Αυτή η επιχείρηση οργανώθηκε από τον Ρεζά Ζαρράμπ, έναν Ιρανο-τούρκο επιχειρηματία και τον Μεχμέτ Χακάν Ατίλλα, αναπληρωτή γενικό διευθυντή της Halkbank. Η κατάθεση του Ζαράμπ, το 2017, αποκάλυψε τη συνενοχή ανώτερων Τούρκων αξιωματούχων, μερικοί από τους οποίους ανήκαν στον στενό κύκλο του προέδρου, Ταγίπ Ερντογάν.
Με τις ενέργειές της, η Halkbank παραβίασε πλειάδα αμερικανικών νόμων κατά του ξεπλύματος χρήματος. Ωστόσο, σειρά κυβερνήσεων, τόσο Ρεπουμπλικάνοι όσο και Δημοκρατικοί, απέφυγαν να επιδιώξουν τις μέγιστες ποινές για την Τράπεζα. Η κυβέρνηση Τραμπ, μάλιστα, έχει καταλήξει στην απόφαση για την αναβολή της δίωξής της.
Πρόκειται για μια εξαιρετική παραχώρηση σε σύγκριση με τις ποινές δισεκατομμυρίων δολαρίων που επιβάλλονται σε ευρωπαϊκές τράπεζες, όπως η BNP Paribas (8,9 δις.) και η Standard Chartered (πάνω από 1 δις.) για παρόμοια αδικήματα.
Σύμφωνα με τα ευρήματα των υπουργείων Οικονομικών και Δικαιοσύνης των ΗΠΑ, η Halkbank, μεταξύ Μαρτίου 2012 και Ιουλίου 2013, εκτέλεσε συναλλαγές με το Ιράν ύψους τουλάχιστον 13 δις. δολαρίων, κατά ορισμένες εκτιμήσεις 20 δις.. Με αυτά τα χρήματα πιθανότατα χρηματοδοτούνταν proxies της Τεχεράνης στην περιοχή, συμπεριλαμβανομένης της Χεζμπολάχ και του καθεστώτος Άσαντ.
Σύμφωνα με τις εκθέσεις του Κογκρέσου, μεταξύ 2012 και 2018, το Ιράν δαπανούσε περί τα 16 δις. δολάρια ετησίως για συμμάχους της σε όλη τη Μέση Ανατολή. Σύμφωνα με το υπουργείου Οικονομικών των ΗΠΑ, και μόνο τα πρόστιμα που θα μπορούσαν να επιβληθούν στην τουρκική Τράπεζα, φτάνουν στο διπλάσιο των ποσών που διακινήθηκαν, έως και 40 δις..
Δωράκι στην Αγκυρα
Ωστόσο, με την στάση του, ο Λευκός Οίκος, όχι μόνο ανταμείβει την Τουρκία, αλλά ακυρώνει και το μέτρο των κυρώσεων των ΗΠΑ. Γιατί, όμως, ο Λευκός Οίκος να χαλαρώσει την πίεση σε μια Τράπεζα που καταδικάστηκε; Η απάντηση βρίσκεται στη γεωπολιτική. Ο Ερντογάν έχει πλασαριστεί ως απαραίτητος διαμεσολαβητής για τις περιφερειακές φιλοδοξίες της Ουάσινγκτον, προσφέροντας τον ρόλο του ενδιάμεσου για την εκεχειρία στη Γάζα, τη σταθεροποίηση τη βόρειας Συρίας (σ.σ. και βορειοανατολικά, στις κουρδικές περιοχές), ακόμη και για να διευκολύνει τις συνομιλίες Ρωσίας – Ουκρανίας. Μετά την εκεχειρία Ισραήλ – Χαμάς τον Οκτώβριο του 2025, ο Τραμπ επαίνεσε δημόσια την «στιβαρή ηγεσία» του Ερντογάν, τον ρόλο του για τους Ισραηλινούς ομήρους και την προώθηση της «ειρήνης».
Σε αντάλλαγμα, η Άγκυρα φαίνεται να έχει λάβει σιωπηρές διαβεβαιώσεις ότι η Halkbank θα γλιτώσει. Για τον Ερντογάν, το ζήτημα είναι προσωπικό. Ένα βαρύ πρόστιμο σε βάρος της Τράπεζας ή μια εκ νέου δίωξή της, θα μπορούσε να αποκαλύψει την άμεση εμπλοκή της οικογένειάς του και έμπιστων προσώπων του στην επιχείρηση παράκαμψης των αμερικανικών κυρώσεων στο Ιράν. Επιπλέον, η κατάρρευση της Halkbank θα είχε αντίκτυπο στην εύθραυστη οικονομία της Τουρκίας, η οποία έχει ήδη αποδυναμωθεί από τον πληθωρισμό και τη φυγή κεφαλαίων. Η θωράκιση της Τράπεζας, λοιπόν, τον προστατεύει και πολιτικά στο εσωτερικό της χώρας του και το προφίλ του διεθνώς.
Η Τουρκία το έχει κάνει σύστημα
Η Halkbank δεν είναι η μόνη, αναφέρει η The Hill. Αλλη μια τουρκική Τράπεζα, η Kuveyt Türk Bank, στην παρούσα βρίσκεται σε δικαστική διαμάχη με το Περιφερειακό Δικαστήριο των ΗΠΑ στην ανατολική Νέα Υόρκη. Η Τράπεζα κατηγορείται ότι διοχέτευσε χρήματα, δολάρια, στη Χαμάς μέσω λογαριασμών της σε μεγάλες αμερικανικές Τράπεζες, συμπεριλαμβανομένων των Citibank, HSBC, Standard Chartered και BNY Mellon. Η Kuveyt Türk Bank φέρεται να «χρησιμοποίησε εν γνώσει της τους αμερικανικούς λογαριασμούς της για να διευκολύνει τις μεταφορές χρημάτων σε όφελος της Χαμάς».
Το δικαστήριο αρχικά απέρριψε την αγωγή το 2023 λόγω έλλειψης δικαιοδοσίας, αλλά την επανέφερε στις αρχές του 2025, αφού οι ενάγοντες παρουσίασαν νέα στοιχεία. Η υπόθεση αναδεικνύει ένα επαναλαμβανόμενο πρόβλημα: Οι τουρκικές Τράπεζες εκμεταλλεύονται λογαριασμούς τους στη Νέα Υόρκη για τη χρηματοδότηση δικτύων, συχνά υπό σιωπηρή κυβερνητική υποστήριξη.
Τα υπουργείο Οικονομικών και Δικαιοσύνης έχουν μεγάλη εξουσία για να ενεργήσουν. Ωστόσο, τώρα γίνεται μια πολιτική εξαίρεση για τον Ερντογάν. Η προθυμία της Ουάσιγκτον να κάνει τα στραβά μάτια για χάρη της συναλλακτικής διπλωματίας, κινδυνεύει να μετατρέψει τη «μέγιστη πίεση» σε επιλεκτική ανοχή. Η υπόθεση της Halkbank, δυστυχώς, αποτελεί ένα τεστ για το κατά πόσον οι ΗΠΑ εξακολουθούν να εφαρμόζουν τους δικούς τους νόμους, ακόμα και όταν είναι πολιτικά άβολοι. Και η απάντηση φαίνεται να είναι όχι.
%20(1).jpg)
0 Σχόλια