ΔΙΔΥΜΟΤΕΙΧΟ: 7.000 ΧΡΟΝΙΑ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΣΕ ΜΙΑ ΠΟΡΕΙΑ 1,5 ΧΙΛΙΟΜΕΤΡΟΥ !!!

 Κείμενο του Ιωάννη Α. Σαρσάκη (Καστροπολίτη)

Προσφάτως το Υπουργείο Πολιτισμού ανακοίνωσε την έναρξη εργασιών στον αρχαιολογικό χώρο της Πλωτινόπολης Διδυμοτείχου, που εδράζεται στον λόφο της Αγίας Πέτρας. Με βάση τον προγραμματισμό του έργου, θα υλοποιηθεί και η κατασκευή μόνιμου στεγάστρου, με σκοπό να καταστεί ο εν λόγω εκπληκτικός αρχαιολογικός χώρος επισκέψιμος. Βέβαια δεν είναι η πρώτη φορά που αναγγέλλεται αυτή η κατασκευή, αλλά ελπίζουμε να είναι η τελευταία !

Ο λόφος της Αγίας Πέτρας, βρίσκεται στη Νοτιοανατολική πλευρά του Διδυμοτείχου. Από τη δεκαετία του 1960 που επιβεβαιώθηκε από τους αρχαιολόγους η θέση της Πλωτινόπολης, ανακαλύφθηκαν αρχαιότητες, που χρονολογούνται από την νεολιθική εποχή (5.000 π.Χ.) μέχρι και τον 7ο αιώνα μ.Χ. Υπέροχα ψηφιδωτά, έργα υδραυλικής αρχιτεκτονικής και η χρυσή προτομή του αυτοκράτορα Σεπτιμίου Σεβήρου είναι κάποια από τα πολλά και σημαντικά αρχαιολογικά ευρήματα.   

Τον θαυμάσιο αυτό αρχαιολογικό χώρο, θα μπορούσαμε να τον ορίσουμε ως μία αφετηρία για μία ιστορική, πολιτιστική και τουριστική διαδρομή επτά χιλιάδων ετών, σε μία πορεία, όπου ο τερματισμός της θα γινόταν σε μόλις ενάμιση χιλιόμετρο, εντός του αστικού ιστού του Διδυμοτείχου.

Αφετηρία μας λοιπόν ο αρχαιολογικός χώρος της Πλωτινόπολης, αξίζει να σημειωθεί ότι λίγα μέτρα πιο δίπλα υπάρχει ένα παλιό λιθόκτιστο κτίριο, το οποίο θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί ως χώρος υποδοχής, όπως βεβαίως και η όλη χέρσα έκταση, όπου μπορούν να γίνουν νεότερα βοηθητικά κτίρια, πάρκα και θέσεις στάθμευσης για αυτοκίνητα και λεωφορεία. 

Μετά την Πλωτινόπολη συνεχίζουμε την πορεία μας (γιατί όχι σ’ ένα ανοιχτό τρενάκι πολιτισμού), και σε περίπου 500 μέτρα φτάνουμε στο Βυζαντινό Μουσείο Διδυμοτείχου (το πιο σύγχρονο της Ελλάδας, για το οποίο αναμένουμε και ευελπιστούμε να δικαιωθεί ο αγώνας που δώσαμε, έτσι ώστε να επιστρέψει στο Διδυμότειχο και να τοποθετηθεί στην κενή προθήκη, η χρυσή προτομή του αυτοκράτορα Σεπτιμίου Σεβήρου). 

Η πορεία μας θα έχει και κάθετες παρακάμψεις, λίγα μέτρα δυτικότερα βρίσκεται ο υπέρλαμπρος καθεδρικός ναός της Παναγίας Ελευθερώτριας, όπου κάτω από τον ναό στεγάζεται το Εκκλησιαστικό Μουσείο της Μητροπόλεως Διδυμοτείχου και αν παρακάμψουμε λίγα μέτρα ακόμη, θα δούμε και την «Πυροστιά» το μαυσωλείο του Ορούτς Πασά.

Στη συνέχεια εισερχόμαστε στο κέντρο της πόλης, για το οποίο πρέπει να παρθούν άμεσες και αναπτυξιακές αποφάσεις, όχι βεβαίως εις τύπον open mall, με ροή αυτοκινήτων και με δάπεδα και φωτιστικά σύγχρονου τύπου. Αυτό που έπρεπε κατά τη γνώμη μου να γίνει (την οποία είχα εκφράσει και στο Δημοτικό Συμβούλιο), είναι να κατασκευαστεί ένα ιστορικό κέντρο και μία πλατεία με επίστρωση από παραδοσιακά καλντερίμια και με φωτιστικά μεσαιωνικού τύπου, όπου δεν θα επιτρέπεται η διέλευση σε αυτοκίνητα και άλλα οχήματα. 

Στο κέντρο λοιπόν θα συναντήσουμε το τέμενος Βαγιαζήτ, το οποίο μετά την καταστροφική πυρκαγιά, τα τελευταία χρόνια επισκευάζεται με ταχείς ρυθμούς. Μετά το τέμενος μπορούμε να κατευθυνθούμε στο Βυζαντινό Κάστρο της πόλης, όπου θα δούμε και πολλά νεοκλασικά κτίρια. Υπάρχει βέβαια και η επιλογή της κάθετης διαδρομής και να πάμε πρώτα στο ωραιότατο Λαογραφικό Μουσείο Διδυμοτείχου, το οποίο στεγάζεται σ’ ένα από τα νεοκλασικά κτίρια. 

Όσον αφορά το Κάστρο, θα πρέπει να επισημάνουμε, ότι το καλοκαίρι που μας πέρασε, η ίδια η υπουργός πολιτισμού κ. Μενδώνη παρουσία και του περιφερειάρχη κ. Τοψίδη (καθώς και άλλων θεσμικών), παρουσίασαν πρόγραμμα για αποκατάσταση τμημάτων του, σε συνεργασία με το Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης. Μάλιστα ένας από τους καθηγητές που παρουσίασε τις εργασίες στο Κάστρο, τόνισε πως και το κέντρο του Διδυμοτείχου θα πρέπει να αποτελέσει μια συνέχεια των μονοπατιών που θα κατασκευαστούν σ’ αυτό !!! Που να φανταστεί επιστήμονας άνθρωπος, πως εμείς έχουμε σκοπό να κάνουμε open mall….. Εδώ και χρόνια βέβαια βιώνουμε ένα open hole…

Στο Κάστρο θα συναντήσουμε την Δημοτική Πινακοθήκη του Δ. Ναλμπάντη, καθώς επίσης πολλά και ιδιαίτερα υπόσκαφα σπήλαια, βυζαντινά ερείπια εκκλησιών, τους μεταβυζαντινούς ναούς κ.α. 

Διανύοντας λοιπόν την πολιτιστική αυτή διαδρομή, ο επισκέπτης θα κάνει ένα ταξίδι επτά χιλιάδων ετών (από το 5.000 π.Χ. του λόφου της Αγίας Πέτρας μέχρι και τον 20ο αιώνα), καλύπτοντας εντός του αστικού ιστού του Διδυμοτείχου μια διαδρομή ενάμισι χιλιομέτρου. Μια διαδρομή γεμάτη ιστορία, μνημεία και εκπληκτικά εκθέματα, την οποία μπορούμε να κάνουμε είτε επάνω σε κάποιο όχημα (βλ. τρενάκι πολιτισμού) είτε πεζοπορώντας. 

Άραγε σε πόσες επαρχιακές πόλεις της Ελλάδας μπορούμε να συναντήσουμε κάτι ανάλογο ;   

Αυτή η πολιτιστική διαδρομή που περιέγραψα δεν είναι και η μοναδική, καθώς μαζί με την ιστορία και τον πολιτισμό μπορούμε να συνδυάσουμε και το όμορφο φυσικό μας τοπίο. Φανταστείτε λοιπόν το υποτιθέμενο και προαναφερόμενο τρενάκι πολιτισμού, να μεταφέρει τον κόσμο από την Πλωτινόπολη στο Κάστρο, πάνω από το ανάχωμα, πλάι στον Ερυθροπόταμο. Με τη διαδρομή αυτή θα μπορεί ο κόσμος να δει και το λουτρό του Ορούτς Πασά (ένα ακόμη έργο συντήρησης που άρχισε και δεν τελείωσε), θα περνάει μπροστά από το σπήλαιο της Ακροπόλεως (Καγιάλι) και το σπήλαιο Σκυλοδόντι και γιατί όχι να περνάει και από την οδό Ολυμπιάδος, κάτω δηλαδή από τα τείχη του Κάστρου με τα πολλά λαξευμένα σπήλαια.

Θα μπορούσα να συνεχίσω να γράφω για πολλές διαδρομές και όχι μόνο εντός του Διδυμοτείχου, αλλά και στην πανέμορφη περιφέρειά του. Το Κάστρο του Πυθίου, το κενοτάφιο του Αγίου Κυρίλλου του Στ’ και οι ταφικοί τύμβοι του Ρηγίου, αποτελούν επίσης μια διαδρομή πολιτισμού και ιστορίας. Να αναφέρω επίσης και τη διαδρομή προς τον Άγιο Βλάσιο και το σπήλαιο Βούβα, μια πεζοπορία (που είναι και της μόδας τα τελευταία χρόνια), που οι Καστροπολίτες μαζί με τον Δρομέα Θράκης είχαμε διοργανώσει με επιτυχία και με μεγάλη συμμετοχή του κόσμου. Δεν πρέπει να ξεχνάμε, ότι υπάρχει και ο θρησκευτικός τουρισμός, όπου δεν έχουμε να ζηλέψουμε τίποτα από άλλες περιοχές. Να αναφέρω τους μεταβυζαντινούς ναούς Παλιουρίου, Αλεποχωρίου και Μεταξάδων, μαζί βεβαίως με τον λιθόκτιστο οικισμό του χωριού (η λιθοξοϊκή τέχνη των Μεταξάδων Έβρου αποτελεί εγγεγραμμένο στοιχείο στο Εθνικό Ευρετήριο Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς της Ελλάδας). Είναι γεγονός πως το υπουργείο πολιτισμού μερίμνησε και για τους τρεις μεταβυζαντινούς ναούς, οι εργασίες των οποίων αναμένεται να περατωθούν σύντομα. 

Με τόσα έργα που υλοποίησε και θα υλοποιήσει το υπουργείο πολιτισμού στην περιοχή μας, θα έπρεπε ο Δήμος Διδυμοτείχου, αντί να τα εξαγγέλλει απλά ως έργα που θα γίνουν εντός του 2026, να δημιουργήσει μελέτες για χώρους στάθμευσης λεωφορείων, υποδοχής επισκεπτών, παρεμβάσεις για χώρους υγιεινής και εντευκτήρια, καθώς βεβαίως και ηλεκτρονικά προγράμματα πλοήγησης και ενημέρωσης στους επισκέπτες, μέσω της τεχνολογίας GPS και εφαρμογών ξενάγησης. Στο πλαίσιο αυτό βέβαια ανακοίνωσε το open mall, λες και ένας επισκέπτης από μια μεγάλη πόλη (περίπου το 60% και πλέον των κατοίκων της Ελλάδας ζουν σε μεγάλα αστικά κέντρα) θα εντυπωσιαστεί με ένα νέου τύπου κέντρο, τέτοιο έχει και στον τόπο του. Σίγουρα όμως θα εντυπωσιαζόταν και ο Έλληνας αλλά και ο ξένος επισκέπτης, αν έβλεπε ένα ιστορικό κέντρο, από την αρχή της Βενιζέλου, στην ¨πλατεία¨ και στους πέριξ δρόμους, μέχρι και το Κάστρο, στρωμένα με καλντερίμια και κυβόλιθους και άλλες μεσαιωνικoύ τύπου κατασκευές και με ανάλογο βέβαια φωτισμό. Αυτό που πρέπει να «πουλήσουμε» και να επενδύσουμε ως πόλη είναι το ιστορικό - μεσαιωνικό μας υπόβαθρο, κοινώς (όσο και αν ακούγεται αγοραίο) να πουλήσουμε «μεσαιωνιλίκι» !!!!