Η αντιπροσωπευτική κοινοβουλευτική δημοκρατία στην Ελλάδα αντιμετωπίζει πολλά προβλήματα. Σε προηγούμενο άρθρο μου, με τίτλο: «Η Βουλή των "Αρίστων" ή των Πολιτών;» και υπότιτλο: «Αντιπροσωπευτική κοινοβουλευτική δημοκρατία θα έχουμε όταν ένας ντελιβεράς γίνει βουλευτής», ανέλυσα το πρόβλημα της αντιπροσώπευσης των χαμηλότερων κοινωνικών στρωμάτων στη Βουλή.
Είναι προφανές ότι πρέπει να καταπολεμηθεί το μαύρο πολιτικό χρήμα, το οποίο ρέει άφθονο και αλλοιώνει το πνεύμα της δημοκρατίας. Μια δημοκρατία που, χωρίς ουσιαστική συμμετοχή της κοινωνίας, περιορίζεται μόνο στην τυπική της διαδικασία.
Μια προσπάθεια περιορισμού των δαπανών των υποψήφιων βουλευτών έγινε από τον Γιάννη Ραγκούση, όταν ήταν υπουργός Εσωτερικών στην κυβέρνηση του Γιώργου Παπανδρέου. Ωστόσο, ο έλεγχος των οικονομικών δεν απέδωσε τα αναμενόμενα αποτελέσματα, αφού πάντοτε βρίσκονται τρόποι παράκαμψης του ορίου των 5.000 ευρώ που προβλέπει ο νόμος. Αυτό συμβαίνει επειδή οι βασικές δαπάνες συχνά πραγματοποιούνται εκτός του επίσημου πλαισίου.
Για να ξεπεράσουμε αυτή την παθογένεια, η οποία μετατρέπει τη «δημοκρατία των ιδεών» σε «δημοκρατία των οικονομικά ισχυρών», χρειάζεται αποφασιστικότητα και ριζοσπαστικές αλλαγές, οι οποίες φυσικά πρέπει να θεσπιστούν συνταγματικά.
Μόνο η κατάργηση του σταυρού προτίμησης μπορεί να εξαφανίσει ή να περιορίσει στο ελάχιστο το μαύρο πολιτικό χρήμα που διακινείται από τους υποψήφιους βουλευτές.
Όταν οι υποψήφιοι όλων των κομμάτων — ακόμη και αυτών της προοδευτικής παράταξης — δεν θα κυνηγούν τον σταυρό προτίμησης, δεν θα βρίσκονται σε διαρκή ανταγωνισμό με τους συνυποψηφίους τους στο ίδιο ψηφοδέλτιο. Η αντιπαράθεση θα μεταφερθεί περισσότερο σε επίπεδο κομμάτων και πολιτικών προγραμμάτων, ενώ θα μπορεί να επανέλθει η αλληλεγγύη μεταξύ των συνυποψηφίων και οι πολίτες να αποκτήσουν μεγαλύτερη εμπιστοσύνη στο πολιτικό σύστημα.
Ο τρόπος επιλογής των υποψηφίων αφορά τα ίδια τα κόμματα, τα οποία μπορούν να βρουν δημοκρατικές διαδικασίες με τη συμμετοχή των μελών τους.
Έτσι, μπορεί να συμμετέχει και ο ντελιβεράς, ο ταξιτζής, ο οικοδόμος, ο μικροεπαγγελματίας και γενικότερα άνθρωποι που σήμερα δεν διαθέτουν οικονομική ισχύ, ώστε η κοινοβουλευτική αντιπροσωπευτική δημοκρατία μας να αποκτήσει μεγαλύτερη συμμετοχή από τα μη προνομιούχα κοινωνικά στρώματα.
Προφανώς, όποιος βουλευτής παραιτείται από το κόμμα με το οποίο εκλέχθηκε, δεν θα πρέπει να μπορεί να «κουβαλά» την έδρα του και να τη μετατρέπει ουσιαστικά σε πολιτικό αντικείμενο διαπραγμάτευσης, κάτι που τα τελευταία χρόνια φαίνεται να αυξάνεται ανησυχητικά. Αυτό θα πρέπει να διασφαλίζεται θεσμικά, με συνταγματική πρόβλεψη, ώστε να μην μπορεί να τροποποιείται ανάλογα με τις εκάστοτε κοινοβουλευτικές πλειοψηφίες.
Με αυτόν τον τρόπο, χωρίς να υποβαθμίζεται η λειτουργία του κοινοβουλίου, ενισχύεται η παρουσία των κομμάτων στην κοινωνία. Τα κόμματα μπορούν έτσι να αναπτύξουν περισσότερο την εσωτερική τους δημοκρατία και να γίνουν πιο ελκυστικά στους πολίτες, αφού δεν θα λειτουργούν με τη σημερινή βουλευτοκεντρική λογική.
Στην Ελλάδα εκλογές με λίστα διεξάγονται μόνο όταν αυτές πραγματοποιούνται μέσα σε διάστημα έως 18 μηνών από προηγούμενες εκλογές που έγιναν με σταυρό προτίμησης, με εξαίρεση το 1985, όταν εφαρμόστηκε για πρώτη και τελευταία φορά αποκλειστικά το σύστημα της λίστας.
Ο Ανδρέας Παπανδρέου πίστευε στο ισχυρό κόμμα που βρίσκεται μέσα στην κοινωνία και έδινε ιδιαίτερη βαρύτητα στα κομματικά όργανα. Ίσως αυτό να συνέβαλε στο να αποκτήσει βαθιές κοινωνικές ρίζες, οι οποίες άφησαν το αποτύπωμά τους για πολλά χρόνια.
Αντίθετα, ο Κώστας Σημίτης οδήγησε το ΠΑΣΟΚ σε μια περισσότερο βουλευτοκεντρική λειτουργία, κάτι που ίσως είχε ως συνέπεια την αλλοίωση ορισμένων βασικών χαρακτηριστικών του.
Πρόκειται για δύο διαφορετικές περιόδους ενός κόμματος που κυριάρχησε στον προοδευτικό χώρο και στην κοινωνία, έχοντας — κατά την άποψή μου — και αυτή τη σημαντική διαφορά, η οποία σήμερα μπορεί να αξιολογηθεί με μεγαλύτερη ψυχραιμία και να μας προσφέρει χρήσιμα συμπεράσματα για το μέλλον.
Στη «Νέα Δημοκρατική Εποχή», η οποία θα μπορούσε να αποτελέσει την 4η Δημοκρατία στην Ελλάδα, μία από τις πολλές αλλαγές που χρειάζεται η χώρα είναι και η κατάργηση του σταυρού προτίμησης.
Για την εκλογή Προέδρου της Δημοκρατίας από τη βάση και τον πλήρη διαχωρισμό κράτους και Εκκλησίας έχω γράψει ΕΔΩ.
Τυχερό, 4 Ιουλίου 2026
Σπύρος Δέδογλου
Πρώην μέλος Κ.Ε. ΣΥΡΙΖΑ–ΠΣ
Μέλος ΕΛ.Α.Σ.
.jpg)
0 Σχόλια