Ο Νέος Κώδικας Τοπικής Αυτοδιοίκησης είναι πια νόμος του κράτους. Με τις εκατοντάδες διατάξεις του αλλάζει οριστικά ο χαρακτήρας της τοπικής αυτοδιοίκησης, οι δεσμοί με το κεντρικό κράτος γίνονται συμπαγείς, η αυτοτέλεια των δήμων στην άσκηση κοινωνικής πολιτικής περιορίζεται δραστικά, μπαίνουν σε αυξημένη διοικητική και δημοσιονομική επιτήρηση, εκατοντάδες αναπτυξιακές εταιρείες πρέπει να βάλουν λουκέτο και η δράση τους-όπως και το προσωπικό τους- να ενταχθεί στις κεντρικές υπηρεσίες.

Η καθολική αντίδραση των δήμων όλης της χώρας στις διατάξεις του νέου Κώδικα αν και δεν βρήκε το δρόμο της δημοσιότητας ώστε να φέρει και την αντίδραση των πολιτών που είναι τα “θύματα” των αλλαγών, έμεινε στην ανταλλαγή επιστολών και κάποιων ηχηρών δηλώσεων. Τώρα οι δήμοι οφείλουν έως το τέλος του 2026 να ολοκληρώσουν τη μετάβαση σε ένα πιο συγκεντρωποιημένο, πιο ελεγχόμενο και πιο φτωχό μοντέλο λειτουργίας.

Η δήλωση του δημάρχου Αθηναίων Χάρη Δούκα μετά την ψήφιση του νέου Κώδικα μόνο από τους βουλευτές της ΝΔ, είναι αποκαλυπτική για τις αλλαγές που έρχονται. 

“Ο νέος κώδικας προβλέπει ότι ο κάθε δήμος θα μπορεί να έχει ένα περιορισμένο αριθμό νομικών προσώπων ιδιωτικού δικαίου και οργανισμούς, μέχρι τρεις τον αριθμό και αυτό σημαίνει στην πραγματικότητα ότι εμείς έχοντας ήδη δύο, την ΕΑΤΑ την εταιρεία που ασχολείται με το τουριστικό προϊόν της Αθήνας και η ΔΑΕ που είναι ο ψηφιακός βραχίονας, έχουμε δυνατότητα και για άλλον έναν ο οποίος όμως θα πρέπει να είναι αναπτυξιακών χαρακτηριστικών. Έχουμε τους οργανισμούς ΕΑΣΥ που είναι οι ασφάλειες, το Αθηναϊκό Αέριο, την Τεχνόπολη και τον ΟΠΑΝΔΑ, ο οποίος είναι ο μεγαλύτερος οργανισμός τοπικής αυτοδιοίκησης στη χώρα, έχει 750 άτομα”.

Ο ΟΠΑΝΔΑ λοιπόν όπως και η Τεχνόπολη θα πρέπει να βάλουν λουκέτο! Όπως και όλες οι υπόλοιπες εταιρείες του δήμου Αθηναίων που δεν έχουν “αναπτυξιακό χαρακτήρα”. Δεν υπάρχει ακόμη καμία επίσημη απάντηση για το τι θα συμβεί με τον ραδιοφωνικό σταθμό του “Αθήνα 9,84” που επίσης δεν είναι ενσωματωμένος στις κεντρικές υπηρεσίες του δήμου. 

Πρόβλημα θα αντιμετωπίσουν και τα σχολεία καθώς ο νέος Κώδικας βάζει τέλος στη λειτουργία των 14 σχολικών επιτροπών ως το τέλος Αυγούστου. Σύμφωνα με τον Χάρη Δούκα αυτό σημαίνει αύξηση της γραφειοκρατίας.

“Μέχρι τώρα με μια πολύ γρήγορη διαδικασία δεν δούλευε για παράδειγμα μια βρύση ή είχε βλάβη ένα άλλο σημείο πολύ γρήγορα με αυτοματοποιημένο τρόπο το κονδύλι έτρεχε και γινόταν η αλλαγή. Τώρα χρειάζεται κανονικές διαδικασίες που χρειάζονται για πολύ μεγάλα έργα εκατομμυρίων δηλαδή μια γραφειοκρατία απίστευτη. Για παράδειγμα αν δεν έχει χαρτί υγείας θα πρέπει ας αποφασίσει η Δημοτική επιτροπή να καθαρογραφεί ότι γίνεται για έναν μεγάλο διαγωνισμό. Όταν θα μπορούμε στη νέα σχολική χρονιά το πρόβλημα θα είναι τεράστια. Φανταστείτε 400 σχολεία τι θα έχει να διαχειριστεί ο δήμος…».

Για τους οργανισμούς που πρέπει να βάλουν λουκέτο ο δήμαρχος Αθηναίων αναφέρθηκε μόνο στην “Τεχνόπολη” η οποία θα αλλάξει χαρακτήρα αλλά για τον ΟΠΑΝΔΑ αφήνει ανοιχτό “παράθυρο” για το μέλλον του, μιλώντας μόνο για “ενσωμάτωση” της δράσης του στις κεντρικές υπηρεσίες του δήμου.

Οι δήμοι γίνονται “κράτος”, ελέγχονται δημοσιονομικά, μπορεί και να πτωχεύσουν

Ο νέος Κώδικας Τοπικής Αυτοδιοίκησης σύμφωνα με την κυβέρνηση αποτελεί μια “απλή κωδικοποίηση της ισχύουσας νομοθεσίας”. Αυτό που δεν λέει είναι ότι η “ισχύουσα νομοθεσία” αφορά στη λειτουργία του κεντρικού κράτους. Μεταφέρει δηλαδή όλους τους αντιδραστικούς νόμους στις δύο θητείες Κυριάκου Μητσοτάκη και στην Τοπική Αυτοδιοίκηση. Τα πιο χαρακτηριστικά παραδείγματα στον Κώδικα των 6 βιβλίων και 774 άρθρων είναι η διασύνδεση της ανάπτυξης στους δήμους με τον έλεγχο των ευρωπαϊκών θεσμών και η ενσωμάτωση των νόμων Βορίδη και Θεοδωρικάκου καθώς και του αντεργατικού νόμου Χατζηδάκη.

Ο ίδιος ο δήμαρχος Αθηναίων Χάρης Δούκας σημείωσε ότι η κυβέρνηση Μητσοτάκη οφείλει “να εξηγήσει για ποιο λόγο έχει οδηγήσει σε μια απίστευτη χρεοκοπία όλους τους δήμους της χώρας”. Η αναφορά του σχετίζεται αφενός με την αύξηση των δημοτικών τελών που είναι βέβαιο ότι θα έρθουν αλλά και από την ενσωμάτωση νέων φόρων στους δημότες, στα πρότυπα των φόρων του κεντρικού κράτους, όπως ο δημοτικός ΕΝΦΙΑ. Παράλληλα κατ’ απαίτηση των μεγάλων εταιρειών παρόχων της ενέργειας, σχεδιάζεται η αποσύνδεση των λογαριασμών ενέργειας από τους δημοτικούς φόρους. 

Στα σπίτια των Ελλήνων πολιτών εκτός από το ενοίκιο, τους λογαριασμούς νερού και ενέργειας ένας ακόμη, ο λογαριασμός και οι φόροι, παλιοί και νέοι, από τον δήμο του!



Η αιτιολογία για την αύξηση των δημοτικών τελών, πέρα από τους νέους φόρους που εντάσσει ο Κώδικας, είναι σχεδόν έτοιμη. Το κόστος λειτουργίας των δήμων αυξάνονται. Η αναφορά του Χ. Δούκα είναι πάλι αποκαλυπτική: “Ο δήμος της Αθήνας καλείται να πληρώσει μόνο για την ΕΥΔΑΠ άλλο μισό εκατομμύριο το χρόνο, θα πληρώνουμε δηλαδή για το νερό 4,5 εκατομμύρια με βάση την αύξηση που έγινε στο νερό και μας το έκαναν βιομηχανικό. Θα πρέπει να πληρώνει φέτος για το τέλος ταφής απορριμμάτων άλλα 2,5 εκατομμύρια άρα 7,5 εκατομμύρια για το τέλος ταφής απορριμμάτων. Το ενεργειακό κόστος είναι μεγάλο και ο νέος κώδικας δεν προβλέπει τίποτα για όλα αυτά κι έχω ένα ερώτημα πως όλοι οι δήμοι της χώρας θα αντιμετωπίσουν αυτή την ακραία πίεση την οικονομική και πως θα μπορέσουν να τα βγάλουν πέρα χωρίς να αυξήσουν τα δημοτικά τέλη”.

Οι κεντρικοί άξονες στο νέο Κώδικα Τοπικής Αυτοδιοίκησης

Το νέο πλαίσιο λειτουργίας δήμων και περιφερειών κωδικοποιεί σε ενιαίο κείμενο τις διάσπαρτες διατάξεις που υπάρχουν ως σήμερα σε: Κώδικα Δήμων και Κοινοτήτων (ν. 3463/2006), «Καλλικράτη» (ν. 3852/2010), «Κλεισθένη Ι» (ν. 4555/2018) και τους πρόσφατους νόμους Βορίδη και Θεοδωρικάκου. Το επιχείρημα είναι ότι βάζει τέλος στην “πολυνομία”. Στην πραγματικότητα η κωδικοποίηση αξιοποιείται για να προχωρήσει μια ακόμη σημαντική αναδιάρθρωση στην Τοπική Αυτοδιοίκηση.

Ο ρόλος θα είναι ένα “τοπικό κράτος” με τους δημάρχους σε ρόλο “αρχηγού κράτους”, που θα διαχειρίζονται την “οικονομική ανάπτυξη”, ενώ κρίσιμες λειτουργίες των υπηρεσιών της εξαρτώνται από τις χρηματοδοτήσεις προγραμμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης με αποτέλεσμα να πρέπει να προσαρμόζονται στους δικούς τους όρους. Κυρίως θα ελέγχονται δημοσιονομικά για την αυτάρκεια τους και θα βρίσκονται υπό αυξημένη διοικητική και δημοσιονομική επιτήρηση. Έτσι:

Εισάγεται το λεγόμενο “τεκμήριο της καθημερινότητας” σύμφωνα με το οποίο οι δήμοι αποκτούν τη δυνατότητα να αναλαμβάνουν πρωτοβουλίες σε ζητήματα που αφορούν την καθημερινή ζωή των κατοίκων, ακόμη και όταν οι σχετικές αρμοδιότητες δεν τους έχουν ανατεθεί ρητά (π.χ. μια επικίνδυνη λακκούβα, ένα κομμένο δέντρο, ένα ρέμα που πλημμυρίζει, ο φωτισμός σε ένα στενό). Ο ρόλος αυτός ανήκε έως τώρα στο κεντρικό κράτος ή στις Αποκεντρωμένες Διοικήσεις. Μεταβιβάζεται η αρμοδιότητα μεν αλλά δεν συνοδεύεται από την ανάλογη κρατική χρηματοδότηση ή προσλήψεις μόνιμου προσωπικού. 

Μπαίνει διαρκής επαναπροσδιορισμός των αρμοδιοτήτων με αξιολόγηση άσκησης τους, που θα γίνεται με βάση τους “Δείκτες Μέτρησης και Αξιολόγησης των επιδόσεων των ΟΤΑ και των νομικών τους προσώπων», σύμφωνα με τις κατευθύνσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Για πρώτη φορά θεσμοθετείται ένα μόνιμο σύστημα διοίκησης μέσω αξιολόγησης, δεικτών επίδοσης, στοχοθεσίας και όρων επιχειρηματικού μάνατζμεντ, με βάση το οποίο θα κρίνονται οι αρμοδιότητες, οι χρηματοδοτήσεις και συνολικά η λειτουργία δήμων και περιφερειών. 

Αυτό πρακτικά σημαίνει πως ο κοινωνικός ρόλος των δήμων παύει να αποτελεί κριτήριο για τις οικονομικές και πολιτικές αποφάσεις των δήμων

Οι Αναπτυξιακοί Οργανισμοί, οι διαδημοτικές συνεργασίες και οι νέες μορφές διοίκησης αποκτούν ακόμη πιο κεντρικό ρόλο στη λειτουργία της τοπικής διοίκησης, αποτελώντας βασικό εργαλείο παράκαμψης των δημοτικών υπηρεσιών και των συλλογικών οργάνων, όπως τα δημοτικά συμβούλια, ενισχύοντας τη λειτουργία των δήμων και των περιφερειών με ιδιωτικοοικονομικά κριτήρια. Για παράδειγμα προωθείται η “αξιοποίηση ακινήτων με σύμβαση κοινωνικής αντιπαροχής” που οδηγεί στην εμπορευματοποίηση και η εκποίηση της δημόσιας περιουσίας. 

Οι λεγόμενοι “στρατηγικοί επενδυτές της τουριστικής και βιομηχανικής δραστηριότητας” απαλλάσσονται από τοπικούς φόρους και τέλη.

Η αρμοδιότητα των αστικών συγκοινωνιών μεταφέρεται στην Περιφέρεια Αττικής, ενώ εντάσσονται και πολιτικές όπως η προώθηση των Βιομηχανικών Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας (ΒΑΠΕ), η επιχειρηματική διαχείριση των απορριμμάτων, η εμπορευματοποίηση των φυσικών πόρων.

Οι δήμοι πρέπει να αποκτήσουν το δικό τους ταμείο στα πρότυπα του Ευρωπαϊκού Χάρτη Τοπικής Αυτονομίας. Θεσπίζονται “τοπικά χαράτσια” και “κόφτες” στις κοινωνικές ή πολιτιστικές δαπάνες. Ενώ διατηρείται το χαράτσι του τέλους ταφής, εισάγεται το Τέλος Τοπικής Ανάπτυξης (ΤΤΑ) με ρήτρα αναπροσαρμογής, εάν δεν αποδοθούν τα προσδοκώμενα έσοδα. Το ανταποδοτικό τέλος απαλλοτρίωσης αυτονομείται ως ξεχωριστό τέλος που θα καλύπτει ακόμα και δαπάνες που αφορούν σε έργα αντιπλημμυρικής προστασίας αντιδιαβρωτικής θωράκισης, αποκατάσταση μνημείων από φυσικές καταστροφές και μέτρα πρόληψης. Το κόστος δηλαδή μεταφέρεται απευθείας στους πολίτες.

Στις εργασιακές σχέσεις ενσωματώνεται ο νόμος Βορίδη που προβλέπει την υποχρεωτική άσκηση έφεσης εναντίον πρωτόδικης απόφασης υπέρ της μονιμοποίησης των εργαζομένων. Η έφεση θα ασκείται από τον Δήμαρχο ή τον Περιφερειάρχη προσωπικά. 

Εισάγεται μια νέα μορφή «ενοικίασης» εργαζομένων μέσω της “κινητικότητας”, προκειμένου να στελεχωθούν οι νέες μορφές υπηρεσιών, όπως αυτή της «Κοινής Υπηρεσίας» μεταξύ δήμων, οι «διαδημοτικές ή διαβαθμιδικές συνεργασίες» μέσω σύναψης σύμβασης έργου με υπάλληλο άλλου δήμου ή περιφέρειας ή υπάλληλο των νομικών τους προσώπων κ.α.


Εκλογές μόνο την πρώτη Κυριακή

Το σημείο που έχει προκαλέσει τις πιο σοβαρές αντιδράσεις από την πλευρά της αντιπολίτευσης είναι η ουσιαστική κατάργηση των δύο γύρων στις δημοτικές και περιφερειακές εκλογές. Με πρόσχημα την εξοικονόμηση πόρων και την αποφυγή της ταλαιπωρίας των ψηφοφόρων, προωθείται η λεγόμενη “ταξινομική ψηφοφορία” δηλαδή της δεύτερης επιλογής ή τρίτης ή τέταρτης άλλου συνδυασμού στο ίδιο ψηφοδέλτιο. Αν δεν συγκεντρώσει ο πρώτος συνδυασμός την απαιτούμενη πλειοψηφία του 42%+1, ενεργοποιείται η δεύτερη φάση καταμέτρησης, στην οποία οι “εναλλακτικές ψήφοι” υπέρ των δύο πρώτων συνδυασμών αθροίζονται στα αρχικά ποσοστά τους, προκειμένου να αναδειχθεί ο επικρατών συνδυασμός, με απόλυτη ή σχετική πλειοψηφία! 

Πρόκειται για τομή στον εκλογικό σύστημα αφού ευθέως νοθεύεται η εκλογική προτίμηση των ψηφοφόρων. Διατηρείται επίσης ο κόφτης του 3% για την είσοδο συνδυασμού στα συμβούλια, αποκλείονται συνδυασμοί με μικρό αριθμό υποψηφίων, καθορίζονται εξαιρετικά υψηλά παράβολα συμμετοχής, ενώ προβλέπεται η εκλογή δημοτικών και περιφερειακών συμβούλων χωρίς σταυρό.

Όπως γίνεται κατανοητό η ψήφος των δημοτών πρακτικά δεν θα έχει καμία σημασία στις εκλογές, αφού η δημαρχιακή ηγεσία, ο “αρχηγός” θα αποφασίζει για τους συμβούλους του. Εισάγει επίσης την ηλεκτρονική ψήφο, προκαλώντας σοβαρά ερωτήματα τόσο για τον τρόπο άσκησης του δικαιώματος όσο και για τη μυστικότητα.

neostrategy.gr