Ο βασικός στόχος της πρότασης του ΣΥΡΙΖΑ-Π.Σ. είναι το χρέος να ρυθμίζεται με βάση το τι πραγματικά μπορεί να πληρώσει ο πολίτης και όχι μόνο με βάση το τι απαιτεί ο πιστωτής
Πρόταση νόμου του ΣΥΡΙΖΑ: «Κούρεμα» οφειλών, προστασία της πρώτης κατοικίας και νέο εξωδικαστικό. Η Αναπτυξιακή Τράπεζα μπαίνει στην αγορά των κόκκινων δανείων
Μια συνολική παρέμβαση για το ιδιωτικό χρέος, με αιχμή τη διαγραφή μεγάλου μέρους οφειλών, την επαναφορά της προστασίας της πρώτης κατοικίας και τη δημιουργία ενός νέου πλαισίου που υποχρεώνει τους πιστωτές να μπουν σε πραγματική διαδικασία ρύθμισης, ετοιμάζεται να φέρει στη Βουλή ο ΣΥΡΙΖΑ-Προοδευτική Συμμαχία πριν από τη ΔΕΘ.
Στον πυρήνα της πρότασης νόμου, την οποία επεξεργάστηκε και συγκρότησε ο τομέας Οικονομικών της Κ.Ο. του κόμματος, βρίσκεται μία σημαντική αλλαγή: Η Ελληνική Αναπτυξιακή Τράπεζα αποκτά τη δυνατότητα να αγοράζει ληξιπρόθεσμα δάνεια από τη δευτερογενή αγορά και να τα ρυθμίζει με όρους που συνδέονται με την πραγματική δυνατότητα αποπληρωμής του οφειλέτη.
Παράλληλα, καταργείται ο πτωχευτικός νόμος 4738/2020 της Ν.Δ., επανέρχεται ο νόμος Κατσέλη, θεσπίζεται νέο ισχυρό εξωδικαστικό σκέλος και επαναφέρεται συγκεκριμένο πλαίσιο προστασίας της κύριας κατοικίας.
Η αφετηρία της πρότασης είναι το μέγεθος ενός προβλήματος που, σύμφωνα με την αιτιολογική της πρότασης του ΣΥΡΙΖΑ, όχι μόνο δεν επιλύθηκε τα τελευταία χρόνια, παρά τις τεράστιες (οικονομικές) δυνατότητες που είχε η κυβέρνηση, αλλά παραμένει «ογκώδες» και έχει μετατοπιστεί σε μεγάλο βαθμό εκτός του παραδοσιακού τραπεζικού συστήματος.
Πάνω από 100 δισ. ευρώ μη εξυπηρετούμενα ανοίγματα
Η εικόνα που αποτυπώνεται στην πρόταση νόμου είναι αποκαλυπτική. Τα δάνεια που βρίσκονται στους servicers από funds ανέρχονται σε 82 δισ. ευρώ. Από αυτά, το 90% είναι μη εξυπηρετούμενα ανοίγματα, δηλαδή περίπου 73 δισ. ευρώ. Παράλληλα, οι servicers διαχειρίζονται δάνεια ύψους 12,6 δισ. ευρώ από τράπεζες, από τα οποία τα 5 δισ. ευρώ είναι μη εξυπηρετούμενα.
Υπάρχει, όμως, και μία ακόμα δεξαμενή χρέους. Σύμφωνα με στοιχεία που παρουσιάζει η αιτιολογική έκθεση, καταγράφονται 29,8 δισ. ευρώ μη λογιστικοποιημένων τόκων -τα λεγόμενα «πανωτόκια»- εκ των οποίων τα 23,6 δισ. είναι μη εξυπηρετούμενα. Πρόκειται για μέγεθος το οποίο, όπως επισημαίνεται στην πρόταση, σταμάτησε να ενημερώνεται από τον Ιούνιο του 2022.
Με αυτά τα δεδομένα, το σύνολο των μη εξυπηρετούμενων ανοιγμάτων, μαζί με τους συγκεκριμένους μη λογιστικοποιημένους τόκους, υπολογίζεται σε 103 δισ. ευρώ.
Και το πρόβλημα δεν σταματά στα δάνεια.
Οι οφειλές προς ΑΑΔΕ και ασφαλιστικά ταμεία έχουν φτάσει τα 163 δισ. ευρώ, από 140 δισ. ευρώ στα τέλη Ιουνίου του 2019. Πρόκειται για αύξηση 23 δισ. ευρώ ή 17%.
Ακόμα πιο χαρακτηριστική είναι η συνολική εικόνα: Το ιδιωτικό χρέος, σύμφωνα με τα στοιχεία της Eurostat που παρατίθενται στην πρόταση, αυξήθηκε από 203 δισ. ευρώ το 2019 σε 224 δισ. ευρώ το 2024. Δηλαδή, κατά 21 δισ. ευρώ ή περίπου 10% μέσα σε μία εξαετία.
Η κοινωνική διάσταση αποτυπώνεται σε έναν ακόμη αριθμό: Το 43% των νοικοκυριών στην Ελλάδα δεν μπορεί να πληρώσει εγκαίρως οφειλές προς τράπεζες, λογαριασμούς κοινής ωφέλειας και ενοίκια, όταν ο αντίστοιχος μέσος όρος στην Ε.Ε. είναι μόλις 9%. Από το 2019, μάλιστα, το ποσοστό του πληθυσμού με ληξιπρόθεσμες οφειλές έχει αυξηθεί κατά 1,5 ποσοστιαίες μονάδες.
Για τον ΣΥΡΙΖΑ, αυτά τα στοιχεία αποτυπώνουν και το αποτέλεσμα της διαχείρισης των τελευταίων ετών: Η υπερχρέωση δεν αντιμετωπίστηκε, ενώ ένα τεράστιο τμήμα των προβληματικών δανείων έχει περάσει πλέον στα funds και διαχειρίζεται από servicers.
Η μεγάλη αλλαγή με την Αναπτυξιακή Τράπεζα
Η πιο δομική παρέμβαση της πρότασης του ΣΥΡΙΖΑ-Προοδευτική Συμμαχία αφορά την Ελληνική Αναπτυξιακή Τράπεζα. Προβλέπεται να αποκτήσει ως σκοπό την ανασυγκρότηση υπερχρεωμένων επιχειρήσεων και την τόνωση της ζήτησης μέσω της καταπολέμησης της υπερχρέωσης, αλλά και τη δυνατότητα να αποκτά ληξιπρόθεσμα δάνεια από τη δευτερογενή αγορά, είτε μέσω συλλογικών είτε μέσω μεμονωμένων μεταβιβάσεων.
Η λογική είναι συγκεκριμένη: Αντί τα δάνεια να παραμένουν στα funds, η Αναπτυξιακή Τράπεζα θα μπορεί να τα αποκτά και να τα επαναρυθμίζει.
Και εδώ βρίσκεται μία από τις κρισιμότερες προβλέψεις της πρότασης: Τα δάνεια θα μπορούν να ρυθμίζονται με διαγραφή του μεγαλύτερου μέρους της απαίτησης, με σημείο αναφοράς την αξία απόκτησής τους από την αγορά και ένα εύλογο περιθώριο κέρδους.
Το υπόλοιπο ποσό θα ρυθμίζεται μακροπρόθεσμα και η δόση δεν θα προσδιορίζεται αποκομμένα από τις πραγματικές οικονομικές δυνατότητες του οφειλέτη. Θα λαμβάνεται υπόψη η διαφορά του δηλωθέντος ή τεκμαρτού εισοδήματός του από τις Εύλογες Δαπάνες Διαβίωσης και θα γίνεται πραγματική αξιολόγηση της δυνατότητας αποπληρωμής.
Οι δυνατότητες χρηματοδότησης της Αναπτυξιακής Τράπεζας προτείνεται να αυξηθούν, μεταξύ άλλων, μέσω έκδοσης ομολογιών που θα μπορούν να φέρουν εγγύηση του Ελληνικού Δημοσίου.
Καταργείται ο πτωχευτικός της Ν.Δ. - Επανέρχεται ο νόμος Κατσέλη
Το δεύτερο μεγάλο σκέλος είναι η πλήρης αλλαγή του ισχύοντος πτωχευτικού πλαισίου.
Η πρόταση προβλέπει:
* κατάργηση του Ν. 4738/2020, του πτωχευτικού νόμου που ψηφίστηκε επί Ν.Δ.,
* επαναφορά του Ν. 3869/2010, του νόμου Κατσέλη, για τα φυσικά πρόσωπα,
* επέκταση του πλαισίου και σε φυσικά πρόσωπα με πτωχευτική ικανότητα,
* ισχυρό εξωδικαστικό σκέλος στη βάση του Ν. 4605/2019, του λεγόμενου «νόμου Φλαμπουράρη»,
* επαναφορά του πτωχευτικού νόμου 3588/2007 για τα νομικά πρόσωπα,
* διατήρηση του εξωδικαστικού νόμου του 2017, χωρίς τις προϋποθέσεις που συνδέθηκαν με το μεταγενέστερο πτωχευτικό πλαίσιο.
Στόχος είναι να δημιουργηθεί ξανά θεσμική βάση πάνω στην οποία ο υπερχρεωμένος πολίτης θα μπορεί να διεκδικεί ρύθμιση των χρεών του, χωρίς όμως να επιστρέψει το σύστημα στην πολυετή δικαστική εκκρεμότητα του παρελθόντος.
Γι’ αυτό η επαναφορά του νόμου Κατσέλη συνδυάζεται με ισχυρό εξωδικαστικό σκέλος, στη βάση του Ν. 4605/2019, του λεγόμενου «νόμου Φλαμπουράρη», ώστε η προσπάθεια ρύθμισης να προηγείται της δικαστικής οδού και να περιορίζεται ο φόρτος των δικαστηρίων.
Αυτοματοποιημένη ρύθμιση - 15 ημέρες στους πιστωτές
Σύμφωνα με την πρόταση του ΣΥΡΙΖΑ-Προοδευτική Συμμαχία, ο οφειλέτης θα υποβάλλει αρχικά αίτηση σε ψηφιακή πλατφόρμα. Τα στοιχεία για τις οφειλές, τις καταθέσεις, τα χρηματοπιστωτικά προϊόντα, τις εξασφαλίσεις και άλλα απαραίτητα δεδομένα θα ανακτώνται αυτοματοποιημένα.
Η πλατφόρμα θα παράγει αυτοματοποιημένη πρόταση ρύθμισης. Και εδώ βρίσκεται μία κρίσιμη διαφορά: Κάθε πιστωτής θα έχει προθεσμία 15 ημερών για να αποδεχθεί την αυτοματοποιημένη πρόταση, με βάση τους όρους που θέτει ο νόμος.
Δυνατότητα άρνησης προβλέπεται εφόσον αμφισβητείται η επιλεξιμότητα του οφειλέτη ή προβάλλεται τεκμηριωμένα ότι αυτός περιήλθε δολίως σε αδυναμία πληρωμής. Μάλιστα, το βάρος απόδειξης του δόλου το φέρει ο πιστωτής.
Οι πιστωτές μπορούν επίσης, εντός 15 ημερών, να υποβάλουν κοινή εναλλακτική πρόταση.
Εάν τελικά δεν υπάρξει συμφωνία, ο πολίτης δεν υποχρεώνεται να ξεκινήσει από την αρχή μία νέα, δαπανηρή δικαστική διαδικασία: Η πλατφόρμα παράγει αυτοματοποιημένα αίτηση, η οποία κατατίθεται ηλεκτρονικά, ατελώς και αυτόματα στο αρμόδιο δικαστήριο, ενεργοποιώντας το δικαστικό σκέλος του νόμου Κατσέλη.
Επιστρέφει η προστασία της πρώτης κατοικίας
Ιδιαίτερο βάρος δίνεται στην κύρια κατοικία. Η πρόταση προβλέπει προστασία με συγκεκριμένα εισοδηματικά και περιουσιακά κριτήρια.
Εισόδημα: από 15.000 ευρώ για μονοπρόσωπο νοικοκυριό, 23.500 ευρώ για δύο ενήλικα μέλη, με επιπλέον 5.000 ευρώ για κάθε εξαρτώμενο μέλος και μέχρι τρία, δηλαδή έως 38.500 ευρώ.
Αντικειμενική αξία κύριας κατοικίας: από 220.000 ευρώ για μονοπρόσωπο νοικοκυριό, με προσαύξηση 40.000 ευρώ για νοικοκυριό δύο ενηλίκων και 20.000 ευρώ ανά τέκνο, έως τρία τέκνα. Το ανώτατο όριο φτάνει έτσι τις 320.000 ευρώ.
Η βασική αρχή της ρύθμισης είναι επίσης καθαρή. Για την προστασία της κύριας κατοικίας ο οφειλέτης καταβάλλει το 80% της αντικειμενικής αξίας της και όχι κατ’ ανάγκη το σύνολο της οφειλής, εφόσον η οφειλή είναι μεγαλύτερη. Αντίστροφα, εάν το 80% της αξίας υπερβαίνει το σύνολο των χρεών που περιλαμβάνονται στην αίτηση, καταβάλλεται το σύνολο των οφειλών.
Η αποπληρωμή γίνεται σε 25 χρόνια, με επιτόκιο Euribor τριμήνου συν 1%. Στο δικαστικό σκέλος προβλέπεται δυνατότητα μεγαλύτερης διάρκειας, υπό τις προϋποθέσεις που θέτει η πρόταση.
Για οφειλέτες χωρίς επαρκή περιουσία και χωρίς εμπράγματη εξασφάλιση, η λογική αλλάζει. Η καταβολή συνδέεται με ό,τι πραγματικά περισσεύει από το εισόδημα μετά τις Εύλογες Δαπάνες Διαβίωσης, όπως αυτές προσδιορίζονται από την ΕΛΣΤΑΤ.
Προβλέπεται ακόμη, για συγκεκριμένες περιπτώσεις πραγματικής αδυναμίας καταβολής των δόσεων για την κύρια κατοικία, δυνατότητα μερικής συνεισφοράς του Ελληνικού Δημοσίου για διάστημα έως τρία χρόνια, υπό όρους.
Από τη διαχείριση των «κόκκινων» δανείων σε συνολική λύση
Η φιλοσοφία της πρότασης του ΣΥΡΙΖΑ συμπυκνώνεται τελικά σε τρεις αλλαγές κατεύθυνσης.
Πρώτον, το κράτος αποκτά μέσω της Αναπτυξιακής Τράπεζας ενεργό ρόλο στη δευτερογενή αγορά δανείων και δυνατότητα να μεταφέρει προς τον οφειλέτη μέρος της μεγάλης διαφοράς μεταξύ της απαίτησης και της τιμής στην οποία αποκτάται ένα δάνειο.
Δεύτερον, επανέρχεται θεσμική προστασία της κύριας κατοικίας και δικαστικό πλαίσιο για τον υπερχρεωμένο πολίτη.
Τρίτον, η ρύθμιση παύει να εξαρτάται αποκλειστικά από τη βούληση του πιστωτή. Παράγεται αυτοματοποιημένη πρόταση με συγκεκριμένους κανόνες, οι πιστωτές καλούνται να τοποθετηθούν εντός 15 ημερών και, εάν η διαδικασία αποτύχει, ανοίγει αυτόματα και χωρίς τέλος για τον οφειλέτη η δικαστική οδός.
Με το ιδιωτικό χρέος στα 224 δισ. ευρώ, τις οφειλές προς ΑΑΔΕ και ασφαλιστικά ταμεία στα 163 δισ., τα μη εξυπηρετούμενα ανοίγματα μαζί με τα καταγεγραμμένα «πανωτόκια» πάνω από τα 100 δισ. και περισσότερα από 4 στα 10 νοικοκυριά να εμφανίζουν καθυστερήσεις σε βασικές υποχρεώσεις, ο ΣΥΡΙΖΑ επιχειρεί πριν από τη ΔΕΘ να μεταφέρει τη συζήτηση στην ανάγκη εφαρμογής μίας πολιτικής που θα μειώνει το ιδιωτικό χρέος και θα δίνει πραγματική δυνατότητα αποπληρωμής του.
Και αυτό είναι το βασικό πολιτικό και οικονομικό στοίχημα της πρότασης. Το χρέος να ρυθμίζεται με βάση το τι πραγματικά μπορεί να πληρώσει ο πολίτης και όχι μόνο με βάση το τι απαιτεί ο πιστωτής.
0 Σχόλια