Το μεγάλο πανηγύρι της μετα-πολιτικής: "Από το ντέφι του αρκουδιάρη, στη γυροβολιά του βουλευτή

 Παλιά, η συνταγή στα επαρχιακά πανηγύρια ήταν συγκεκριμένη και δοκιμασμένη: ο αρκουδιάρης βάραγε το ντέφι, η ταλαίπωρη αρκούδα χόρευε στον ρυθμό και το πλήθος πετούσε τον οβολό του για λίγη φτηνή ψυχαγωγία.

Το θέαμα προκάλεσε, ευτυχώς, την κοινωνική κατακραυγή και απαγορεύτηκε.

Σήμερα, αν επισκεφθεί κανείς ένα οποιοδήποτε πανηγύρι, θα διαπιστώσει ότι το έθιμο δεν χάθηκε. Απλώς εκσυγχρονίστηκε.

Στη θέση της αρκούδας βρίσκονται πλέον βουλευτές, πολιτευτές και κάθε λογής υποψήφιοι. Μόνο που τώρα το «ντέφι» το βαράει ο επικοινωνιολόγος ή, ακόμη πιο απλά, η ανάγκη για την πολυπόθητη ψήφο.

Οι σύγχρονοι πρωταγωνιστές των πανηγυριών στήνονται στην ουρά για μια χειραψία, επιδεικνύουν το πιο αστραφτερό τους χαμόγελο ανάμεσα σε σουβλάκια και πλαστικές καρέκλες και —αν το καλεί η περίσταση— ρίχνουν κι από μια γυροβολιά.

Το βαρύ ζεϊμπέκικο ή ο τοπικός παραδοσιακός χορός μπροστά στις κάμερες των κινητών είναι πλέον σχεδόν απαραίτητο προσόν στο βιογραφικό κάθε πολιτικού που «σέβεται τον εαυτό του».

Και φυσικά, όλα αυτά πρέπει να καταγραφούν.

Μια φωτογραφία.
Ένα βίντεο.
Ένα χαμόγελο.
Μια χειραψία.
Μια γυροβολιά.

Και μετά, στα κοινωνικά δίκτυα, η απαραίτητη ανάρτηση:

«Με τους πολίτες, κοντά στην κοινωνία, δίπλα στον λαό…»

Η ουσία, όμως, παραμένει η ίδια: η πώληση θεάματος.

Τότε αγοράζαμε ψυχαγωγία.

Σήμερα αγοράζουμε «πολιτικά προϊόντα».

Μόνο που υπάρχει μια σημαντική διαφορά. Ο παλιός αρκουδιάρης ήξερε ότι πουλούσε θέαμα. Ο σύγχρονος πολιτικός προσπαθεί να μας πείσει ότι αυτό είναι πολιτική.

Και κάπου εδώ βρίσκεται το πραγματικό πρόβλημα της μετα-πολιτικής.

Η πολιτική απομακρύνεται από την ουσία της —τις ιδέες, τα προγράμματα, τις προτάσεις, τη λογοδοσία, τη σύγκρουση με τα πραγματικά προβλήματα της κοινωνίας— και μετατρέπεται όλο και περισσότερο σε εικόνα, επικοινωνία και προσωπική προβολή.

Ο πολιτικός δεν χρειάζεται πλέον μόνο να έχει άποψη.

Πρέπει να είναι «επικοινωνιακός».

Να χαμογελάει.

Να χαιρετά.

Να φωτογραφίζεται.

Να χορεύει.

Να γίνεται viral.

Και, κυρίως, να είναι «αρεστός».

Το χειρότερο όμως είναι αλλού.

Οι πολιτικοί δεν απευθύνονται πλέον μόνο σε σκεπτόμενους πολίτες.

Απευθύνονται όλο και περισσότερο σε «οπαδούς».

Σε ένα κοινό που δεν ζητά απαραίτητα πρόγραμμα και λύσεις, αλλά χειροκροτεί τον «δικό του» επειδή τίμησε το τραπέζι τους, κάθισε μαζί τους, έβγαλε μια φωτογραφία και —γιατί όχι;— χόρεψε και τον σκοπό τους.

Έτσι, η σχέση πολιτικού και πολίτη αλλάζει.

Ο πολίτης παύει να είναι ο εντολέας και μετατρέπεται σε θεατή.

Ο πολιτικός παύει να είναι ο εκπρόσωπος και μετατρέπεται σε πρωταγωνιστή.

Και η κάλπη, αντί να είναι η στιγμή της κρίσης για το τι έκανε, τι πρότεινε και τι πέτυχε ένας πολιτικός, κινδυνεύει να μετατραπεί σε ένα ακόμη χειροκρότημα.

Αλλά υπάρχει και κάτι ακόμη που πρέπει να αναρωτηθούμε.

Ποιος πραγματικά κρατάει το ντέφι;

Ο επικοινωνιολόγος;

Ο πολιτικός;

Τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης;

Ή μήπως όλοι μαζί;

Γιατί όσο υπάρχει κοινό που επιβραβεύει το θέαμα, θα υπάρχουν και πολιτικοί πρόθυμοι να χορέψουν.

Και όσο η πολιτική ανταμείβει περισσότερο τη γυροβολιά από την πολιτική πρόταση, τόσο η δημοκρατία θα μετατρέπεται σε μια μεγάλη σκηνή, όπου όλοι έχουν έναν ρόλο και κάποιος κάπου βαράει το ντέφι.

Το πανηγύρι της πολιτικής καλά κρατεί.

Οι ρόλοι άλλαξαν.

Η αρκούδα έφυγε από την πλατεία.

Το ντέφι όμως έμεινε.

Και τώρα χορεύουν οι πολιτικοί.

Το κοινό χειροκροτεί.

Οι κάμερες γράφουν.

Και η ψήφος περιμένει.

Και του χρόνου με υγεία!