Τούρκοι επενδυτές πίσω από την εξόρυξη χρυσού στα ελληνοβουλγαρικά σύνορα

 

Η βουλγαρική Tintyava Exploration εμφανίζεται ως φορέας του έργου, όμως την ανάπτυξη και την εξαγορά του χρηματοδοτεί η τουρκική Türker Global Mining – Στον περιβαλλοντικό κίνδυνο επικεντρώνεται η ελληνική πλευρά, αφήνοντας σχεδόν εκτός συζήτησης ποιος θα ελέγχει τελικά το χρυσωρυχείο

Μια σημαντική παράμετρος φαίνεται να απουσιάζει από τη δημόσια συζήτηση που έχει ανοίξει στον Έβρο για τη σχεδιαζόμενη εξόρυξη χρυσού στο Ροζίνο της Βουλγαρίας.

Τα Δημοτικά Συμβούλια, οι περιφερειακές παρατάξεις, οι επιστημονικοί φορείς και το ελληνικό Υπουργείο Περιβάλλοντος επικεντρώνονται —δικαιολογημένα— στους κινδύνους για τον Ερυθροπόταμο, τον Έβρο, τα υπόγεια ύδατα και την αγροτική παραγωγή.

Ελάχιστη συζήτηση γίνεται, όμως, για το ποιος βρίσκεται οικονομικά πίσω από την επένδυση: ένας μεγάλος τουρκικός επιχειρηματικός όμιλος, ο οποίος έχει ήδη καταβάλει την πρώτη δόση για την απόκτηση του έργου και χρηματοδοτεί τις εργασίες, τις μελέτες και την αδειοδοτική του ωρίμανση.

Βουλγαρική εταιρεία, τουρκική χρηματοδότηση

Επίσημος φορέας της επενδυτικής πρότασης είναι η Tintyava Exploration AD, εταιρεία εγγεγραμμένη στο Ιβαΐλοβγκραντ της Βουλγαρίας.

Αυτό, όμως, δεν αποτυπώνει ολόκληρη την εικόνα.

Η άδεια του κοιτάσματος βρίσκεται σε βουλγαρική εταιρική δομή, στην οποία το 70% πέρασε το 2019 στη θυγατρική Kibela Minerals της καναδικής Velocity Minerals και το υπόλοιπο 30% παρέμεινε στη βουλγαρική Gorubso-Kardzhali.

Στις 24 Φεβρουαρίου 2025 υπογράφηκε οριστική συμφωνία για την πώληση του έργου Rozino στην Türker Global Madencilik Sanayi Ve Ticaret A.Ş., θυγατρική του τουρκικού ομίλου Türkerler Holding.

Το τίμημα για το Rozino συμφωνήθηκε στα 55 εκατ. δολάρια, ενώ προβλέφθηκαν άλλα 4 εκατ. δολάρια για πρόσθετα μεταλλευτικά περιουσιακά στοιχεία στη Βουλγαρία.

Η τουρκική εταιρεία κατέβαλε τον Ιούνιο του 2025 την πρώτη δόση των 16,5 εκατ. δολαρίων. Η δεύτερη δόση, ύψους 38,5 εκατ. δολαρίων, μπορεί να καταβληθεί έως τον Δεκέμβριο του 2026.

Μέχρι την ολοκλήρωση της συναλλαγής, η Türker Mining έχει αναλάβει να χρηματοδοτεί το σύνολο των δαπανών για:

• τη διατήρηση των μεταλλευτικών δικαιωμάτων,
• τις εργασίες πεδίου,
• την οριστική μελέτη σκοπιμότητας,
• τη Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων,
• τις διοικητικές και αναπτυξιακές ανάγκες του έργου.

Συνεπώς, μπορεί η Tintyava Exploration να εμφανίζεται ως η βουλγαρική εταιρεία του έργου, αλλά το κεφάλαιο που σήμερα κινεί την επένδυση είναι τουρκικό. Αυτό επιβεβαιώνεται από τις οικονομικές καταστάσεις της Velocity Minerals και από την επίσημη ανακοίνωση για την πρώτη πληρωμή.

Η ίδια η Türkerler παρουσιάζει ήδη το Rozino ως στρατηγική επένδυσή της στη Βουλγαρία, παρότι στις τελευταίες διαθέσιμες οικονομικές ανακοινώσεις της καναδικής εταιρείας η οριστική μεταβίβαση εμφανιζόταν ακόμη υπό ολοκλήρωση.

Ποιος είναι ο Τούρκος επιχειρηματίας

Πίσω από τον όμιλο βρίσκεται ο Kazım Türker, ιδρυτής και πρόεδρος της Türkerler Holding.

Πρόκειται για έναν από τους μεγάλους επιχειρηματικούς ομίλους της Τουρκίας, με περισσότερες από 130 εταιρείες και δραστηριότητες στις κατασκευές, στην ενέργεια, στη διανομή ηλεκτρικού ρεύματος, στις ανανεώσιμες πηγές, στα ακίνητα, στα νοσοκομεία μέσω συμπράξεων δημόσιου και ιδιωτικού τομέα, στην κλωστοϋφαντουργία και πλέον στη μεταλλευτική δραστηριότητα.

Η εταιρεία είχε γνωστοποιήσει ότι ο όμιλος απασχολεί περισσότερους από 24.000 εργαζόμενους και συμμετέχει σε ενεργά έργα συνολικής επενδυτικής αξίας περίπου 6 δισ. δολαρίων. Η Türkerler Holding αναφέρει ότι το Rozino αποτελεί την επένδυσή της στον τομέα του χρυσού στη Βουλγαρία.

Δεν υπάρχουν στοιχεία που να καθιστούν από μόνη της παράνομη ή ύποπτη την τουρκική προέλευση των κεφαλαίων. Η ταυτότητα, όμως, του πραγματικού χρηματοδότη και του μελλοντικού ελέγχου μιας μεγάλης μεταλλευτικής δραστηριότητας σε απόσταση περίπου 13 χιλιομέτρων από τα ελληνικά σύνορα δεν μπορεί να θεωρείται αδιάφορη για την ελληνική Πολιτεία.

Ένα έργο 250 εκατ. ευρώ

Η επενδυτική πρόταση αφορά ανοικτή εξόρυξη και επεξεργασία χρυσοφόρων και αργυρούχων μεταλλευμάτων στις περιοχές Ροζίνο και Γκουγκούτκα, στον Δήμο Ιβαΐλοβγκραντ.

Η Μη Τεχνική Περίληψη της ΜΠΕ καταγράφει:

• 11,3 εκατ. τόνους μεταλλεύματος,
• μέση περιεκτικότητα 1,33 γραμμάρια χρυσού ανά τόνο,
• 26,6 εκατ. τόνους στείρων υλικών,
• ανοικτό όρυγμα βάθους έως 140 μέτρων,
• μέγιστη δυναμικότητα επεξεργασίας περίπου 1,7 εκατ. τόνων τον χρόνο,
• συνολική διαταραχή περίπου 1.179 στρεμμάτων.

Η εταιρεία τοποθετεί την επένδυση σε περισσότερα από 250 εκατ. ευρώ και προβάλλει τη δημιουργία άνω των 1.000 θέσεων εργασίας στην κατασκευαστική περίοδο και περισσότερων από 250 μόνιμων θέσεων κατά τη λειτουργία. Οι αριθμοί αυτοί αποτελούν εκτιμήσεις της ίδιας της εταιρείας και όχι ανεξάρτητα επαληθευμένο οικονομικό αποτέλεσμα.

Με την τιμή του χρυσού να βρίσκεται σήμερα κοντά στα 3.944 ευρώ ανά ουγγιά, η ακαθάριστη αξία του χρυσού που θεωρείται τεχνικά ανακτήσιμος μπορεί να φτάνει περίπου τα 1,45–1,51 δισ. ευρώ.

Αφαιρώντας επενδυτικές και λειτουργικές δαπάνες, μια ενδεικτική —και όχι πιστοποιημένη— εκτίμηση τοποθετεί το σωρευτικό οικονομικό αποτέλεσμα του έργου σε περίπου 600–850 εκατ. ευρώ για ολόκληρη τη διάρκεια εκμετάλλευσης.

Τα περισσότερα φορολογικά έσοδα, δικαιώματα παραχώρησης και θέσεις εργασίας θα προκύψουν στη Βουλγαρία, ενώ το επιχειρηματικό όφελος θα κατευθυνθεί στους ιδιοκτήτες και στους χρηματοδότες του έργου. Τμήμα, όμως, του περιβαλλοντικού κινδύνου ενδέχεται να αφορά την ελληνική πλευρά.

Τι υποστηρίζει η εταιρεία

Σύμφωνα με τον σημερινό σχεδιασμό, στο Ροζίνο δεν προβλέπεται παραγωγή τελικού μεταλλικού χρυσού, αλλά θραύση, άλεση και επίπλευση του μεταλλεύματος για την παραγωγή συμπυκνώματος.

Η εταιρεία υποστηρίζει ότι:

• δεν θα χρησιμοποιηθεί κυάνιο στον χώρο του μεταλλείου,
• τα νερά παραγωγής και επαφής θα κυκλοφορούν σε κλειστό σύστημα,
• δεν προβλέπεται απόρριψη μεταλλευτικών νερών σε ποτάμια ή ρέματα,
• τα τέλματα θα έχουν περιεκτικότητα 70%–75% σε στερεά,
• τα απόβλητα έχουν χαρακτηριστεί μη επικίνδυνα,
• οι γεωχημικές δοκιμές δεν δείχνουν κίνδυνο δημιουργίας όξινης απορροής,
• δεν έχει εντοπιστεί, κατά την άποψή της, μηχανισμός μεταφοράς ρύπων προς την Ελλάδα.

Η Tintyava αναγνωρίζει την υδρολογική ακολουθία:

Yuren Dere → Arpa Dere → Byala Reka → Luda Reka/Ερυθροπόταμος → Έβρος.

Υποστηρίζει, όμως, ότι η ύπαρξη υδρολογικής σύνδεσης δεν συνεπάγεται αυτομάτως ρύπανση και ότι ο σχεδιασμός της «μηδενικής απόρριψης» αποτρέπει τη μεταφορά ρυπαντικών φορτίων. Τις συγκεκριμένες θέσεις παρουσίασε αναλυτικά και σε επιστολή απάντησης προς ελληνικό μέσο ενημέρωσης.

Τι λέει η ελληνική επιστημονική αξιολόγηση

Η ελληνική πλευρά δεν έχει αποφανθεί ότι η ρύπανση είναι βέβαιη. Έχει αποφανθεί, όμως, ότι τα στοιχεία που προσκομίστηκαν δεν αρκούν για να αποκλειστεί ο κίνδυνος.

Στις επίσημες αρχικές παρατηρήσεις του ελληνικού Υπουργείου Περιβάλλοντος επισημαίνεται ότι η ΜΠΕ χρειάζεται συμπλήρωση ή επανεξέταση σε κρίσιμα σημεία.

Μεταξύ άλλων ζητούνται:

• ολοκληρωμένο υδρολογικό και υδρογεωλογικό μοντέλο έως τον Ερυθροπόταμο και τον Έβρο,
• ποσοτική εκτίμηση μεταφοράς αρσενικού, υδραργύρου και άλλων μετάλλων,
• κινητικές δοκιμές για τον μακροχρόνιο κίνδυνο όξινης απορροής,
• εξέταση διαφορετικής χωροθέτησης των τελμάτων εκτός της φυσικής κοίτης του Yuren Dere,
• ανάλυση ενδεχόμενης αστοχίας του φράγματος και χάρτες πλημμυρικής εξάπλωσης έως την Ελλάδα,
• αξιολόγηση επιπτώσεων στα ελληνικά υπόγεια υδατικά συστήματα,
• έλεγχος των σωρευτικών επιπτώσεων και άλλων μεταλλευτικών έργων,
• διασυνοριακό δίκτυο παρακολούθησης με μετρήσεις και στην ελληνική επικράτεια,
• δημόσια πρόσβαση στα αποτελέσματα των μετρήσεων,
• επαρκής χρηματοοικονομική εγγύηση και ασφάλιση για διασυνοριακή περιβαλλοντική ζημία.

Άρα, η επιστημονικά ακριβής διατύπωση είναι ότι η ρύπανση δεν έχει αποδειχθεί ως βεβαιότητα, αλλά ούτε έχει αποκλειστεί με την πληρότητα που ζητούν οι ελληνικές αρμόδιες υπηρεσίες.

Οι αντιδράσεις στον Έβρο

Τα Δημοτικά Συμβούλια Σουφλίου και Διδυμοτείχου είχαν ταχθεί ομόφωνα κατά του έργου ήδη από το 2024. Τον Απρίλιο του 2026 ακολούθησε ομόφωνο ψήφισμα του Δημοτικού Συμβουλίου Ορεστιάδας, ενώ τον Αύγουστο ο Δήμος Σουφλίου επικαιροποίησε και ενίσχυσε την αρνητική θέση του.

Ο δήμαρχος Σουφλίου Παναγιώτης Καλακίκος αποκάλυψε ότι εκπρόσωποι της εταιρείας επιχείρησαν να τον συναντήσουν, αλλά ο ίδιος αρνήθηκε:

«Υπήρξε μία προσπάθεια από την εταιρεία Ροζίνο να με επισκεφθεί στο γραφείο μου, που εγώ βέβαια δεν τους αποδέχθηκα και απάντησα ότι υπάρχει σχετική απόφαση, οπότε δεν χρειάζεται καμία ενημέρωση. Είμαστε εντελώς αρνητικοί σε τέτοιες επενδύσεις».

Η δημόσια τοποθέτησή του δημιουργεί εύλογα ερωτήματα για το εάν αντίστοιχες κρούσεις έγιναν προς άλλους δημάρχους, αιρετούς, βουλευτές, επιμελητήρια ή εκπροσώπους μέσων ενημέρωσης και ποιοι ενδεχομένως αποδέχθηκαν να συναντήσουν τους εκπροσώπους του έργου.

Μέχρι σήμερα δεν υπάρχει δημόσιο μητρώο αυτών των επαφών.

Το ζήτημα που έμεινε έξω από τα ψηφίσματα

Παρά τις αντιδράσεις, η δημόσια συζήτηση στην Ελλάδα περιορίστηκε σχεδόν αποκλειστικά στις περιβαλλοντικές επιπτώσεις. Η ταυτότητα του επενδυτή, η προέλευση των κεφαλαίων και ο μελλοντικός έλεγχος του έργου δεν εξετάστηκαν με την ίδια ένταση.

Σε αρκετές δημόσιες αναφορές η Tintyava περιγράφεται απλώς ως «βουλγαρική εταιρεία». Τυπικά αυτό είναι σωστό ως προς την έδρα της. Οικονομικά και επιχειρηματικά, όμως, είναι ελλιπές: η ανάπτυξη του έργου χρηματοδοτείται σήμερα από την τουρκική Türker Global Mining και η συμφωνία προβλέπει τη μεταβίβαση του ελέγχου σε αυτήν.

Το ζήτημα δεν πρέπει να αντιμετωπιστεί με όρους εθνικότητας ή καχυποψίας απέναντι σε κάθε ξένη επένδυση. Χρειάζεται, όμως, πλήρης διαφάνεια όταν πρόκειται για:

• εκμετάλλευση φυσικού πόρου μεγάλης οικονομικής αξίας,
• εγκατάσταση λίγα χιλιόμετρα από τα ελληνικά σύνορα,
• κοινή διασυνοριακή λεκάνη απορροής,
• πιθανές επιπτώσεις στην αγροτική παραγωγή και στο νερό του Έβρου,
• επιχειρηματικό όμιλο τρίτης χώρας που αποκτά τον οικονομικό έλεγχο του έργου.

Τα αναπάντητα ερωτήματα

Η ελληνική Πολιτεία και οι θεσμικοί φορείς της Θράκης οφείλουν να απαντήσουν:

1. Έχουν ζητήσει επίσημη ενημέρωση για την τελική ιδιοκτησιακή και χρηματοδοτική δομή του έργου;
2. Γνωρίζουν ποια εταιρεία θα ελέγχει την Tintyava μετά την ολοκλήρωση της συναλλαγής;
3. Πού θα μεταφέρεται και πού θα γίνεται η τελική επεξεργασία του συμπυκνώματος;
4. Ποιος θα αποζημιώσει την ελληνική πλευρά σε περίπτωση διασυνοριακής περιβαλλοντικής ζημίας;
5. Θα υπάρξει τραπεζική εγγύηση και ασφαλιστική κάλυψη επαρκής για ένα σοβαρό ατύχημα;
6. Ποιοι Έλληνες αιρετοί και θεσμικοί εκπρόσωποι δέχθηκαν πρόσκληση συνάντησης από την εταιρεία;
7. Θα δημοσιοποιηθούν όλες οι επαφές, οι προτάσεις συνεργασίας και τυχόν ανταποδοτικές παροχές;
8. Θα εγκατασταθούν ανεξάρτητοι σταθμοί μέτρησης στα σύνορα, στους Μεταξάδες, στον Ερυθροπόταμο και στο Διδυμότειχο;

Το ερώτημα δεν είναι μόνο εάν το έργο θα χρησιμοποιήσει κυάνιο ή εάν βρίσκεται τυπικά σε βουλγαρικό έδαφος.

Το ουσιαστικό ερώτημα είναι ποιος θα ελέγχει μια επένδυση με πιθανή ακαθάριστη αξία άνω του 1,4 δισ. ευρώ, ποιος θα εισπράξει τα οικονομικά οφέλη και ποιος θα αναλάβει το κόστος εάν οι διαβεβαιώσεις διαψευστούν.

Γιατί στο Rozino ο χρυσός και τα κέρδη βρίσκονται στη βουλγαρική πλευρά των συνόρων. Ο πιθανός περιβαλλοντικός κίνδυνος, όμως, δεν αναγνωρίζει σύνορα.

thracenews.gr