Εθνικό Σχέδιο: 4η Ελληνική Δημοκρατία
Του Σπύρου Δέδογλου
Το ιστορικό όριο του συγκεντρωτισμού
Ο ιστορικός κύκλος της Γ' Ελληνικής Δημοκρατίας, της Μεταπολίτευσης, έχει κλείσει. Το μοντέλο του υδροκεφαλικού «Κράτους-Πόλη» των Αθηνών οδήγησε τη χώρα σε ένα παγκόσμιο παράδοξο. Η πρωτεύουσα πνίγεται πληθυσμιακά, οικιστικά και οικονομικά, ενώ η περιφέρεια ερημώνει δημογραφικά και παραγωγικά.
Η Ελλάδα χρειάζεται νέα θεσμική αρχιτεκτονική, που θα μετατρέψει τον παθητικό «οπαδό-ακόλουθο» σε ενεργό Πολίτη. Η 4η Δημοκρατία προτείνει ένα νέο μοντέλο εθνικής συγκρότησης, βασισμένο στη συνταγματική, διοικητική και οικονομική ισοτιμία 13 Περιφερειακών Κέντρων, με στόχο την πλήρη άρση των ανισοτήτων μεταξύ κέντρου και περιφέρειας.
Πυλώνας 1: Θεσμικές και συνταγματικές τομές
Η 4η Δημοκρατία διατηρεί τον χαρακτήρα της Προεδρευόμενης Κοινοβουλευτικής Δημοκρατίας, αλλά εισάγει βαθιές τομές για τη θωράκιση του πολιτεύματος και την αποκέντρωση της εξουσίας.
Άμεση εκλογή του Προέδρου της Δημοκρατίας. Ο ανώτατος άρχοντας εκλέγεται απευθείας από τον λαό. Αποκτά έτσι τη δημοκρατική νομιμοποίηση να λειτουργεί ως πραγματικό, ανεξάρτητο αντίβαρο στην εκάστοτε κυβερνητική πλειοψηφία και ως εγγυητής της τήρησης του Συντάγματος.
Θεσμικά αντίβαρα και εκσυγχρονισμός. Προβλέπεται πλήρης διαχωρισμός Κράτους και Εκκλησίας και απόλυτη θωράκιση των Ανεξάρτητων Αρχών και της Δικαιοσύνης από κυβερνητικές παρεμβάσεις.
Συνταγματική κατοχύρωση της πολυκεντρικότητας. Οι 13 Περιφέρειες αναγνωρίζονται συνταγματικά ως αυτόνομοι πολιτικοί, διοικητικοί και οικονομικοί πόλοι, και το μονοπώλιο της Αθήνας σπάει.
Πυλώνας 2: Οικονομική αυτοτέλεια και μηχανισμοί εξισορρόπησης
Η περιφερειακή αυτονομία απαιτεί πόρους. Για να μη μείνουν πίσω οι οικονομικά ασθενέστερες και παραμεθόριες περιοχές, όπως η Θράκη και η Ήπειρος, το νέο πολιτικό σύστημα θεσμοθετεί μόνιμα εργαλεία:
Συνταγματική ρήτρα αντίστροφης δημογραφικής μοριοδότησης. Οι Κεντρικοί Αυτοτελείς Πόροι (ΚΑΠ) δεν κατανέμονται πλέον με βάση τον υπάρχοντα πληθυσμό. Όσο μεγαλύτερος είναι ο ρυθμός μείωσης του πληθυσμού, η γήρανση ή η παραμεθόρια ιδιαιτερότητα μιας Περιφέρειας, τόσο αυξάνεται ο συντελεστής κρατικής χρηματοδότησης.
Φορολόγηση στην πηγή της παραγωγής. Οι εταιρείες (logistics, ενέργειας, βιομηχανίας) φορολογούνται υποχρεωτικά εκεί όπου παράγεται το έργο και όχι εκεί όπου βρίσκεται η έδρα τους στην Αθήνα. Παράλληλα θεσπίζονται ανταποδοτικά πράσινα και ενεργειακά τέλη, που παραμένουν στις τοπικές κοινωνίες.
Εθνικό Ταμείο Συνοχής. Ένα σταθερό ποσοστό των εσόδων των πλουσιότερων Περιφερειών αναδιανέμεται υποχρεωτικά στις περιοχές με κατά κεφαλήν ΑΕΠ κάτω του 80% του εθνικού μέσου όρου, για τη χρηματοδότηση τοπικών παραγωγικών σχεδίων.
Περιφερειακές Τράπεζες Ανάπτυξης. Κάθε Περιφέρεια αποκτά δικό της χρηματοδοτικό εργαλείο, που διαχειρίζεται απευθείας πόρους του ΕΣΠΑ και της ΕΕ και στηρίζει την τοπική μικρομεσαία επιχειρηματικότητα και τις δομές της Κοινωνικής Οικονομίας.
Πυλώνας 3: Γεωστρατηγικό υπόδειγμα. Η Αλεξανδρούπολη ως πρωτεύουσα της περιφερειακότητας
Η Θράκη μετατρέπεται από «σύνορο» σε παγκόσμιο κόμβο συνανάπτυξης και γίνεται η συμβολική και πρακτική πρωτεύουσα της Πολυκεντρικής Ελλάδας.(πρωτεύουσα της περιφέρειας παραμένει η Κομοτηνή)
Ευρωπαϊκός Όμιλος Εδαφικής Συνεργασίας (ΕΟΕΣ). Ο Όμιλος ιδρύεται με έδρα την Αλεξανδρούπολη, υπό τη θεσμική ηγεσία του Δήμου Αλεξανδρούπολης, και με συμμετοχή λιμενικών και τοπικών φορέων από την Ελλάδα, τη Βουλγαρία και τη Ρουμανία (Μπουργκάς, Κωστάντζα), με δυνατότητα συμμετοχής φορέων της Ουκρανίας (Οδησσός) ως γειτονικής τρίτης χώρας. Ο ΕΟΕΣ επιτρέπει τη συμμετοχή ως δικαιούχος σε ευρωπαϊκά προγράμματα εδαφικής συνεργασίας και δημιουργεί κοινή τεχνική δομή τεχνοκρατών, που λύνει το πρόβλημα της υποστελέχωσης των τοπικών δήμων.
Διηπειρωτικές συνδυασμένες μεταφορές. Προωθείται η Ηλεκτροσιδηροδρομική Εγνατία, που συνδέει τους λιμένες Θεσσαλονίκης, Καβάλας και Αλεξανδρούπολης, καθώς και το σιδηροδρομικό bypass των Δαρδανελίων προς τη Μαύρη Θάλασσα.
Σύνδεση γνώσης και παραγωγής. Το Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης αναλαμβάνει τον επιστημονικό σχεδιασμό, όπως το Master Plan Αγροτικής Ανάπτυξης στην Ορεστιάδα. Το σχέδιο εφαρμόζεται στην πράξη μέσα από τα ζωντανά κύτταρα της Κοινωνικής Οικονομίας, δηλαδή συνεταιρισμούς και συλλογικές επιχειρήσεις της τοπικής κοινωνίας.
Η τεχνική και νομική εξειδίκευση του ΕΟΕΣ, μαζί με τις διαθέσιμες πηγές χρηματοδότησης, θα επεξεργαστεί σε δεύτερο χρόνο με τη συνδρομή ειδικών επιστημόνων.
Οδικός χάρτης για την άρση των ανισοτήτων
Το σχέδιο για την Πολυκεντρική Ελλάδα δεν στηρίζεται σε οριζόντια εθνικά μέτρα, αλλά σε τοπικά αναπτυξιακά σχέδια που αναδεικνύουν τα συγκριτικά πλεονεκτήματα κάθε περιοχής. Σε πρώτη φάση αντιμετωπίζονται οι μεγάλες ανισότητες μεταξύ κέντρου και περιφέρειας και σε δεύτερη οι ενδοπεριφερειακές και ενδονομαρχιακές. Έτσι η ανάπτυξη της Αλεξανδρούπολης θα συμπαρασύρει ολόκληρο τον Έβρο, κεντρικό και βόρειο.
Με οδηγό την Τοπική Αυτοδιοίκηση και τη συνδρομή της διανόησης από όλη την Ελλάδα, η 4η Δημοκρατία επανασυνδέει τη χώρα με τον ιστορικό της χώρο, τη Νοτιοανατολική Ευρώπη.
0 Σχόλια