Τις τελευταίες ημέρες ακούμε έντονα στα δελτία ειδήσεων για το περίφημο υποβρύχιο ηλεκτρικό καλώδιο που θα συνδέσει την Ελλάδα με την Κύπρο (Great Sea Interconnector). Πίσω από τους τεχνικούς όρους και τις διπλωματικές διατυπώσεις, όμως, παίζεται ένα επικίνδυνο πολιτικό παιχνίδι. Ο πρώην Υπουργός Εξωτερικών, Νίκος Κοτζιάς, με μια βαρυσήμαντη παρέμβασή του, ξετυλίγει το κουβάρι αυτού που ονομάζει «Θαλάσσιο Θέατρο Παραλόγου» και προειδοποιεί για σοβαρά εθνικά ατοπήματα.
Ας δούμε, με απλά λόγια, τι ακριβώς συμβαίνει και γιατί η ανάλυσή του είναι τόσο κρίσιμη για τα εθνικά μας συμφέροντα.
1. Το Σύνταγμα των Θαλασσών: Χρειαζόμαστε άδεια για να ρίξουμε ένα καλώδιο;
Το Διεθνές Δίκαιο της Θαλάσσης (η περίφημη συνθήκη UNCLOS) είναι ξεκάθαρο. Όταν ένα κράτος θέλει να ποντίσει ένα καλώδιο ηλεκτρισμού ή τηλεπικοινωνιών στην ανοιχτή θάλασσα ή στην υφαλοκρηπίδα, δεν χρειάζεται την άδεια κανενός.
Η μοναδική περίπτωση που απαιτείται άδεια από ένα παράκτιο κράτος είναι αν το καλώδιο περάσει μέσα από τα χωρικά του ύδατα (την αιγιαλίτιδα ζώνη, δηλαδή πολύ κοντά στις ακτές του). Στη διαδρομή Κρήτης-Κύπρου, το καλώδιο περνά αποκλειστικά και μόνο από τα χωρικά ύδατα της Ελλάδας και της Κύπρου. Συνεπώς, η Τουρκία δεν έχει κανέναν απολύτως νομικό λόγο να ζητά να δώσει «άδεια».
2. Η παγίδα της Τουρκίας: Φυσικοί πόροι vs Καλώδια
Η Τουρκία προσπαθεί να επιβάλει τις δικές της αυθαίρετες διεκδικήσεις, χρησιμοποιώντας ως «πάτημα» το παράνομο Τουρκο-Λιβυκό Μνημόνιο. Όμως, ακόμα κι αν υποθέταμε υποθετικά ότι η περιοχή ήταν δική της υφαλοκρηπίδα, το Διεθνές Δίκαιο ορίζει ότι ένα κράτος έχει αποκλειστικό δικαίωμα στην υφαλοκρηπίδα του μόνο για να ψάχνει για πετρέλαιο, αέριο ή ψάρια (φυσικούς πόρους). Δεν μπορεί να εμποδίσει κανέναν να περάσει ένα καλώδιο.
Η Άγκυρα σκοπίμως μπερδεύει τα καλώδια με τους «αγωγούς» (όπως οι αγωγοί φυσικού αερίου), για τους οποίους το παράκτιο κράτος έχει κάποιο λόγο για περιβαλλοντικούς λόγους. Όμως το ρεύμα δεν είναι πετρέλαιο· δεν λερώνει τη θάλασσα, άρα οι τουρκικές απαιτήσεις ελέγχου είναι νομικά ανυπόστατες.
3. Το μεγάλο κόλπο της «Ενημέρωσης» και το Outsourcing της Αθήνας
Εδώ βρίσκεται η ουσία της κριτικής του Νίκου Κοτζιά, και είναι το σημείο που πρέπει να προσέξουμε όλοι. Αφού η κυβέρνηση ξέρει ότι δεν απαιτείται άδεια, πού κολλάει το πράγμα; Κολλάει στην «ενημέρωση».
Η Τουρκία απαιτεί να «ενημερώνεται» για το πού ακριβώς θα πέσει το καλώδιο, θέλοντας έτσι να δείξει ότι η περιοχή τελεί υπό τον δικό της έλεγχο και διαχείριση. Τι έκανε η ελληνική πλευρά; Αντί να απορρίψει περήφανα και κατηγορηματικά αυτή την απαίτηση, έκανε... «outsourcing» (εξωτερική ανάθεση). Άφησε τη γαλλική εταιρεία που κατασκευάζει το έργο —και κατ' επέκταση το γαλλικό κράτος— να συνομιλήσει και να «ενημερώσει» την Τουρκία.
Ο Νίκος Κοτζιάς χτυπάει καμπανάκι κινδύνου: Η Ελλάδα δεν είναι θυγατρική εταιρεία μιας πολυεθνικής για να αναθέτει τα κυριαρχικά της δικαιώματα σε τρίτους. Όταν ο διεθνής ανάδοχος ανταποκρίνεται στις τουρκικές πιέσεις και παρέχει ενημέρωση στην Άγκυρα, ουσιαστικά υπονομεύει τις ελληνικές θέσεις. Με αυτή την κίνηση, είναι σαν να αποδεχόμαστε έμμεσα ότι το παράνομο Τουρκο-Λιβυκό μνημόνιο παράγει κάποιο νομικό αποτέλεσμα που χρήζει «ενημέρωσης».
Γιατί μας αφορά;
Η ιστορία έχει δείξει ότι στην εξωτερική πολιτική, οι μικρές υποχωρήσεις δημιουργούν επικίνδυνα προηγούμενα. Το 2018, όταν η Τουρκία επιχείρησε να παρεμποδίσει παρόμοιες εργασίες κοντά στο Καστελόριζο, η Ελλάδα απάντησε στέλνοντας πολεμικά πλοία, αναγκάζοντας την Άγκυρα σε υποχώρηση, επειδή το δίκαιο ήταν με το μέρος μας.
Σήμερα, η τακτική του «να μην ενοχλήσουμε την Τουρκία» και η μετακύλιση της ευθύνης σε ξένες εταιρείες και μεσάζοντες, κινδυνεύει να νομιμοποιήσει από την πίσω πόρτα τις τουρκικές διεκδικήσεις στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο.
Η παρέμβαση του Νίκου Κοτζιά δεν είναι μια στείρα αντιπολιτευτική κριτική· είναι ένα μάθημα εφαρμοσμένης διπλωματίας. Μας υπενθυμίζει ότι η υπεράσπιση της εθνικής κυριαρχίας δεν γίνεται με δημόσιες σχέσεις και υπεκφυγές, αλλά με σταθερή προσήλωση στο Διεθνές Δίκαιο και, κυρίως, με το θάρρος να το επιβάλεις στην πράξη.
0 Σχόλια