Πολεμική ρητορική στις Βρυξέλλες, αγροτική απόγνωση στους δρόμους - Γράφει ο Λάμπρος Παπαδής

Αν κάτι αποκαλύπτουν τα τρακτέρ που κατέκλυσαν τις λεωφόρους γύρω από τα ευρωπαϊκά θεσμικά κτίρια στις Βρυξέλλες, είναι το χάσμα ανάμεσα σε μια αποκομμένη ευρωπαϊκή ηγεσία και έναν παραγωγικό κόσμο που καταρρέει. Πίσω από τα αποστειρωμένα ανακοινωθέντα και τις τεχνοκρατικές φράσεις περί «προσαρμογών της αγοράς», ακούγεται πλέον καθαρά η κραυγή ενός πρωτογενούς τομέα που εγκαταλείπεται συνειδητά. Οι χιλιάδες αγρότες που κατέβηκαν στους δρόμους, με μπλόκα, φωτιές και ώρες διαμαρτυρίας, δεν διαμαρτύρονται απλώς. Καταγγέλλουν μια Ευρωπαϊκή Ένωση που έχει επιλέξει να θυσιάσει την παραγωγή της στον βωμό των εμπορικών συμφωνιών και των γεωπολιτικών παιχνιδιών.

Η ηγεσία της ΕΕ εμφανίζεται πρόθυμη να ανοίξει διάπλατα τις πύλες σε εισαγόμενα προϊόντα από χώρες με χαλαρότερα περιβαλλοντικά, εργασιακά και ποιοτικά πρότυπα — όπως προβλέπουν οι συμφωνίες ελεύθερου εμπορίου με τη Λατινική Αμερική — την ίδια στιγμή που επιβάλλει στους Ευρωπαίους παραγωγούς ένα ασφυκτικό πλαίσιο κανονισμών, πιστοποιήσεων και «πράσινων» υποχρεώσεων, χωρίς ουσιαστική χρηματοδότηση. Πρόκειται για πολιτική υποκρισία πρώτου μεγέθους: οι αγρότες καλούνται να σηκώσουν μόνοι τους το κόστος της μετάβασης, ενώ ανταγωνίζονται προϊόντα που δεν δεσμεύονται από τους ίδιους κανόνες. Το αποτέλεσμα είναι προδιαγεγραμμένο: συμπίεση τιμών, οικονομική ασφυξία και εγκατάλειψη της γης.

Την ίδια ώρα, στο πολιτικό κέντρο της Ευρώπης, η ρητορική της «ετοιμότητας» απέναντι στη Ρωσία μεταφράζεται σε αλματώδη αύξηση των πολεμικών δαπανών. Δισεκατομμύρια βρίσκουν άμεσα δρόμο για εξοπλισμούς, στρατιωτικές υποδομές και συμβόλαια, με αποφάσεις που λαμβάνονται γρήγορα και χωρίς ιδιαίτερους ενδοιασμούς. Όμως όταν το ζήτημα αφορά τη διατροφική ασφάλεια, την επιβίωση της ευρωπαϊκής υπαίθρου και τη στήριξη των μικρών και μεσαίων παραγωγών, η απάντηση της ηγεσίας είναι παγερά αδιάφορη: «η αγορά θα αυτορρυθμιστεί». Ένα δόγμα που πλέον ακούγεται κυνικό, αν όχι επικίνδυνο, όταν εφαρμόζεται πάνω σε διαλυμένες αγροτικές κοινότητες.

Η διατροφική αυτάρκεια, ωστόσο, δεν είναι δευτερεύον ζήτημα. Είναι πυλώνας ασφάλειας, κοινωνικής συνοχής και πολιτικής ανεξαρτησίας. Μια Ευρώπη που εγκαταλείπει τη γη της, που επιτρέπει να ερημώνουν καλλιεργήσιμες εκτάσεις επειδή δεν «συμφέρουν», μετατρέπεται σταδιακά σε ήπειρο εξαρτημένη από εισαγωγές τροφίμων. Και αυτή η εξάρτηση δεν είναι απλώς οικονομική — είναι γεωπολιτική και στρατηγική. Σε έναν κόσμο διαρκών κρίσεων, η επιλογή αυτή συνιστά κοντόφθαλμη και επικίνδυνη πολιτική.

Η εξέγερση των αγροτών στις Βρυξέλλες δεν είναι ένα επεισόδιο κοινωνικής δυσαρέσκειας. Είναι ο καθρέφτης μιας Ευρωπαϊκής Ένωσης που επενδύει πρόθυμα στην πολεμική της ισχύ, αλλά αρνείται να επενδύσει στη δική της παραγωγική βάση. Που διαθέτει δισεκατομμύρια για εξοπλισμούς, αλλά αντιμετωπίζει τους αγρότες της ως «παράπλευρη απώλεια» της παγκοσμιοποίησης. Η επιλογή είναι πλέον πολιτική και ξεκάθαρη: είτε μια Ευρώπη βιτρίνας, εξαρτημένη, κυνική και αποσυνδεδεμένη από τις κοινωνίες της, είτε μια Ευρώπη που στηρίζει την παραγωγή της, την ύπαιθρο και την ίδια της την επιβίωση. Τα τρακτέρ έξω από το Ευρωκοινοβούλιο δεν αφήνουν περιθώρια παρερμηνειών. Η ευθύνη βαραίνει αποκλειστικά την ηγεσία.