Από το 2015 και μετά, ένα από τα πιο επίμονα και κακοφορμισμένα αφηγήματα της ελληνικής πολιτικής ζωής είναι εκείνο που ταυτίζει τον Αλέξης Τσίπρας με τον Νικολάς Μαδούρο και, κατ’ επέκταση, με τη σημερινή κατάσταση της Βενεζουέλας. Πρόκειται για ένα αφήγημα που δεν γεννήθηκε από ανάλυση ή τεκμηριωμένη κριτική, αλλά από την ανάγκη της τότε –και σημερινής– κυβέρνησης να καλλιεργήσει φόβο, να απαξιώσει πολιτικά τον ΣΥΡΙΖΑ και να παρουσιάσει την Αριστερά ως υπαρξιακή απειλή για τη χώρα.
Η κατηγορία ότι ο Αλέξης Τσίπρας «θα μας έκανε Βενεζουέλα» ή ότι «θαύμαζε έναν δικτάτορα» δεν ήταν ποτέ σοβαρή πολιτική κριτική. Ήταν –και παραμένει– ένα επικοινωνιακό σχήμα, φτιαγμένο για εύκολη κατανάλωση, που αναπαράγεται μηχανικά από φιλοκυβερνητικά μέσα και λογαριασμούς στα κοινωνικά δίκτυα. Το περιεχόμενο ελάχιστα έχει σημασία· εκείνο που μετρά είναι η εικόνα, το σύνθημα, η ταμπέλα.
Ας ξεκινήσουμε από τα βασικά. Η Ελλάδα του 2015 δεν είχε καμία απολύτως σχέση με τη Βενεζουέλα. Διαφορετικό οικονομικό μοντέλο, διαφορετική παραγωγική βάση, διαφορετικό νόμισμα, διαφορετική γεωπολιτική θέση. Η ελληνική κρίση ήταν κρίση χρέους εντός της Ευρωζώνης, με θεσμικό πλαίσιο, ευρωπαϊκές συνθήκες και συγκεκριμένους συσχετισμούς. Η σύγκριση με ένα πετρελαιοπαραγωγό κράτος της Λατινικής Αμερικής δεν ήταν ποτέ ανάλυση· ήταν απλώς ένα εργαλείο τρόμου, ένα «σκιάχτρο» για να πειστεί η κοινωνία ότι κάθε εναλλακτική πολιτική επιλογή οδηγεί στην καταστροφή.
Το ίδιο μοτίβο επανέρχεται μέχρι σήμερα, κάθε φορά που ο Αλέξης Τσίπρας παρεμβαίνει δημόσια σε ζητήματα εξωτερικής πολιτικής ή διεθνών εξελίξεων. Όταν υπερασπίζεται την ανάγκη σεβασμού του Διεθνούς Δικαίου, βαφτίζεται αυτομάτως «φιλομαδουρικός». Όταν καταδικάζει πρακτικές όπως οι μονομερείς επεμβάσεις, οι απαγωγές ή η ωμή παραβίαση κυριαρχίας κρατών, παρουσιάζεται περίπου ως απολογητής αυταρχικών καθεστώτων. Πρόκειται για συνειδητή διαστρέβλωση: η υπεράσπιση κανόνων δεν ισοδυναμεί με πολιτική ταύτιση.
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται συχνά σε φωτογραφίες, χειραψίες ή επιστολές προηγούμενων ετών, αποκομμένες από το ιστορικό και πολιτικό τους πλαίσιο. Η λογική είναι απλή: μια εικόνα από διεθνή σύνοδο ή μια διπλωματική κίνηση παρουσιάζεται ως «απόδειξη θαυμασμού». Με την ίδια ακριβώς λογική, κάθε Έλληνας πρωθυπουργός που έχει συναντηθεί με αυταρχικούς ηγέτες –στο πλαίσιο διεθνών οργανισμών ή πολυμερών διασκέψεων– θα έπρεπε να κατηγορηθεί για ιδεολογική συγγένεια μαζί τους. Όμως αυτή η κριτική δεν ασκείται ποτέ επιλεκτικά· ασκείται μόνο στον Τσίπρα, γιατί εξυπηρετεί πολιτικό στόχο.
Ρόλο-κλειδί σε αυτή τη διαδικασία παίζουν συγκεκριμένα φιλοκυβερνητικά sites και μηχανισμοί προπαγάνδας, που εδώ και χρόνια έχουν αναλάβει την ανακύκλωση του ίδιου αφηγήματος. Με υπερβολικούς τίτλους, ειρωνεία και επιλεκτικές αναφορές, επιχειρούν να παγιώσουν στο συλλογικό υποσυνείδητο την εικόνα ενός «επικίνδυνου» πολιτικού που δήθεν φλερτάρει με τη δικτατορία. Δεν ενδιαφέρονται για την αλήθεια ή τη συνέπεια· ενδιαφέρονται για την πολιτική ζημιά.
Η πραγματικότητα, όμως, είναι πολύ λιγότερο βολική για όσους επενδύουν στον φόβο. Ο Αλέξης Τσίπρας, ως πρωθυπουργός αλλά και ως πολιτικός αρχηγός, κινήθηκε πάντοτε εντός του πλαισίου της ευρωπαϊκής δημοκρατίας, με επιλογές που κρίθηκαν –και δικαίως– πολιτικά, αλλά όχι με βάση φαντασιακές συγκρίσεις. Η Ελλάδα δεν έγινε Βενεζουέλα. Δεν βγήκε από την Ευρώπη, δεν κατέρρευσε θεσμικά, δεν μετατράπηκε σε αυταρχικό κράτος. Αντιθέτως, παρά τις αντιφάσεις και τα λάθη, βγήκε από τα μνημόνια και στάθηκε ξανά στα πόδια της.
Γι’ αυτό και σήμερα το αφήγημα του «μαδουρισμού» μοιάζει περισσότερο με πολιτικό κατάλοιπο μιας άλλης εποχής. Επανέρχεται όχι γιατί πείθει, αλλά γιατί δεν έχει αντικατασταθεί από κάτι πιο ουσιαστικό. Όταν λείπουν τα επιχειρήματα για την ακρίβεια, την κοινωνική ανισότητα, τη δημοκρατική υποχώρηση και τα πραγματικά προβλήματα της χώρας, επιστρέφουν τα φαντάσματα του παρελθόντος.
Τελικά, η στοχοποίηση του Αλέξη Τσίπρα μέσω του Μαδούρο δεν λέει πολλά για τον ίδιο. Λέει περισσότερα για εκείνους που εξακολουθούν να φοβούνται ότι, παρά τις ήττες και τις δυσκολίες, παραμένει ένας πολιτικός πόλος που δεν μπορούν να αντιμετωπίσουν επί της ουσίας. Και γι’ αυτό προτιμούν τις ταμπέλες από την πολιτική αντιπαράθεση.
%20(1).jpg)
0 Σχόλια