Πίστη χωρίς πιστοποιητικά - Γράφει ο Λάμπρος Παπαδής

 

Η παρουσία του Αλέξη Τσίπρα στα Θεοφάνεια του Πειραιά το 2014, λίγο πριν αναλάβει την πρωθυπουργία της χώρας, αποτέλεσε –όχι τυχαία– πεδίο μιας πρωτοφανούς, οργανωμένης επίθεσης από τον συντηρητικό και δεξιό λόγο. Όχι επειδή παραβίασε κάποιο όριο, αλλά ακριβώς επειδή τόλμησε να σταθεί στον δημόσιο χώρο χωρίς να αποδεχθεί τους άγραφους κανόνες της πολιτικής καπηλείας του θρησκευτικού συναισθήματος.

Εκείνη την ημέρα, ο τότε αρχηγός της αξιωματικής αντιπολίτευσης βρέθηκε σε μια δημόσια τελετή, σε έναν ανοιχτό χώρο, όπου χιλιάδες πολίτες συμμετείχαν σε μια παραδοσιακή γιορτή. Δεν έκανε θεολογικά κηρύγματα, δεν υποσχέθηκε «θεία» σωτηρία, δεν επένδυσε σε θρησκευτική ρητορική. Κι όμως, μια απλή εικόνα –το λευκό περιστέρι, στοιχείο του ίδιου του τελετουργικού– μετατράπηκε σε αφορμή για χυδαία σάτιρα, ειρωνεία και πολιτική στοχοποίηση.

Το αφήγημα ήταν πρόχειρο αλλά αποτελεσματικό: «πάει να εξαγοράσει τους πιστούς», «υποκρίνεται», «κοροϊδεύει τη θρησκεία». Πρόκειται για το ίδιο μοτίβο που ενεργοποιείται κάθε φορά που η Αριστερά αρνείται να παραχωρήσει στη Δεξιά το αποκλειστικό δικαίωμα εκπροσώπησης της πίστης. Γιατί στην Ελλάδα, ο συντηρητισμός έχει οικοδομήσει μια διαχρονική σχέση εξουσίας με το θρησκευτικό συναίσθημα, το οποίο εργαλειοποιεί πολιτικά: ως φίλτρο νομιμοποίησης, ως όπλο αποκλεισμού, ως μέσο ηθικής επιβολής.

Η επίθεση στον Αλέξη Τσίπρα δεν αφορούσε την πίστη. Αφορούσε τον φόβο ότι ένας αριστερός πολιτικός μπορεί να σταθεί στον δημόσιο χώρο χωρίς να ζητήσει άδεια από την Εκκλησία και χωρίς να μετατρέψει τη θρησκεία σε προεκλογικό σύνθημα. Αφορούσε τον πανικό μπροστά στην ιδέα ότι η δημοκρατία μπορεί να είναι κοσμική, ανοιχτή, πλουραλιστική – και ταυτόχρονα να σέβεται την παράδοση χωρίς να την υποτάσσει στην εξουσία.

Η Ελλάδα, όμως, δεν είναι –και δεν πρέπει να γίνει– θεοκρατία. Η πολιτική δεν κρίνεται από το πόσο «πιστός» εμφανίζεται κάποιος μπροστά στις κάμερες, αλλά από το αν υπερασπίζεται την κοινωνική δικαιοσύνη, την ισότητα και τα δικαιώματα όλων. Και αν κάτι ενόχλησε πραγματικά εκείνη την ημέρα στον Πειραιά, δεν ήταν ένα περιστέρι. Ήταν η εικόνα ενός πολιτικού που αρνήθηκε να γονατίσει μπροστά στην ιδέα ότι η πίστη ανήκει αποκλειστικά στη Δεξιά.