“ΤΕΤΡΑΗΜΕΡΟ”: ΥΣΤΕΡΟΓΡΑΦΟ ΓΙΑ THN ΠΑΤΡΟΤΗΤΑ ΜΙΑΣ ΙΔΕΑΣ

 

Κείμενο: Όμηρος Ταχμαζίδης 

Η πολιτική δημοσιότητα δεν ορίζεται από νομικούς περιορισμούς περί πνευματικών δικαιωμάτων. Όταν ορισμένη ιδέα ορισμένου προσώπου ή ορισμένης πολιτικής ομάδας εμφανίζεται στο προσκήνιο της δημοσιότητας αποκτά κομμουνιστικά χαρακτηριστικά, δηλαδή θεωρητικώς μετατρέπεται σε κοινό κτήμα όλων των πολιτών. Με απαραίτητη προϋπόθεση την δυνατότητα πρόσβασης σε αυτήν. Γενικώς ο χαρακτήρας μιας δημοκρατίας εξαρτάται από την μικρότερη ή μεγαλύτερη πρόσβαση των πολιτών στις διαθέσιμες ιδέες μιας πολιτικής συγκυρίας: Από τον βαθμό και τον τρόπο με τον οποίο αποκτά μια ιδέα ή άποψη κομμουνιστικό χαρακτήρα για το μεγαλύτερο μέρος του πολιτικού σώματος. 

Στο πλαίσιο αυτό καθοριστικός είναι ο ρόλος του αγωγού μέσω του οποίου διοχετεύεται μια ιδέα στην δημοσιότητα. “Το μέσο είναι το μήνυμα”, τούτος ο πολυφορεμένος, επ΄ουδενί ωστόσο κοινότοπος, ορισμός του Marshall McLuhan, αποκτά και στο πλαίσιο της συγκεκριμένης συνάφειας, την ιδιαίτερη σημασία του σε σχέση με την πρόσληψη ή μη-πρόσληψη .- και όλες τις ενδιάμεσες αποχρώσεις επάρκειας και ικανότητας σε τούτο το δίπολο προσληψιμότητας -, κάθε νέας ή παλαιότερης, αλλά τώρα σε νέο φώς και νέα θέαση ιδωμένης, ιδέας, ιδιαιτέρως εκείνες οι οποίες είναι δέσμιες των δυνατοτήτων του μέσου και όχι της δυναμικής ή μη-δυναμικής, της ίδιας της ιδέας. Δεν αρκεί η πρόσβαση σε ένα μέσο, προϋπόθεση για την αποτελεσματική διάχυση της στο κοινωνικό σώμα είναι να διαθέτει τούτο το μέσο και την ανάλογη επιδραστικότητα. Το διαχρονικό καθεστώς των αποκλεισμών στην ελληνική δημοσιότητα συγκροτείται στην βάση της ελεγχόμενης διάταξης ισχύος των μέσων και του ορισμού της ατζέντας συζήτησης. Από εδώ προέρχεται και η δημόσια καθημερινότητα της γκρίνιας ή των εξωραϊσμών, οι περιστασιακές, συγχρόνως όμως φθείρουσες και διαφθείρουσες, προστριβές, η εκπόρνευση του δημόσιου λόγου και των δημόσιων έξεων, η εκποίηση της γλωσσικής έκφρασης στις πρακτικές της προπαγάνδας και, last but not least, η επίπλευση, όχι μόνο στην σφαίρα της πολιτικής δημοσιότητας, κάθε λογής δημοπιθήκου. 

Το τετραήμερο του Νίκου Ανδρουλάκη

Το “τετραήμερο” πυροδότησε αντιδράσεις. Και φάνηκε προς στιγμήν ότι θα άλλαζε η ατζέντα της δημόσιας συζήτησης. Αλλά η “πρόταση” χαρακτηριζόταν από  επαρχιώτικο πατερναλισμό και στερούνταν εποικοδομητικού βάθους στην τεκμηρίωσή της. Μια ψύχραιμη στάθμιση των πραγμάτων αφήνει ανοικτή την ερμηνευτική υποψία ότι άλλες ήσαν οι προθέσεις του προτείνοντος. 

Εκτιμώ ότι οι λόγοι τούτης της αιφνιδιαστικής “ριζοσπαστικοποίησης” του προέδρου του ΠΑΣΟΚ-ΚΙΝΑΛ οφείλονται και στην αναδιάταξη των εσωκομματικών αντιπαλοτήτων μετά το συνέδριο της ΓΣΕΕ. Τούτη η πτυχή των πραγμάτων διέλαθε της προσοχής των πολιτικών αναλυτών ή δεν της δόθηκε η πρέπουσα σημασία. Όπως δεν δίνεται η πρέπουσα σημασία και στις διαδικασίες της πολιτικής εκκοινώνισης και ηθικοπολιτικής συγκρότησης του Νίκου Ανδρουλάκη, στοιχείο καθοριστικής σημασίας για την κατανόηση των όποιων πρωτοβουλιών και κινήσεών του. Ο σημερινός αρχηγός του κόμματος της αξιωματικής αντιπολίτευσης είναι γέννημα και θρέμμα των φάσεων της ραγδαίας και ολοκληρωτικής εκφύλισης των μηχανισμών εσωτερικής λειτουργίας ενός πρώην αυθεντικού δημοκρατικού λαϊκού κινήματος. Ένα Ιτς Ογλάν, των πιο όψιμων φάσεων πολιτικού παιδομαζώματος στα πανεπιστημιακά αμφιθέατρα, το οποίο κατέληξε να γίνει βεζίρης σε ένα διεφθαρμένο κομματικό σουλτανάτο.    

Επανέρχομαι. Το συνέδριο της ΓΣΕΕ αποτέλεσε μια καταφανέστατη συμβολική και ουσιαστική ήττα μεγέθους για τον Νίκο Ανδρουλάκη. Και όπως κάθε μηχανορράφος περιωπής δεν ησυχάζει σε παρόμοιες περιπτώσεις,  θέλησε και αυτός να “ρεφάρει”, να  “πάρει το αίμα του πίσω”. Και προέκυψε μια ακόμη επιχείρηση πολιτικής εκκαθάρισης, μέσω της πολιτικής απαξίωσης και της ακύρωσης ενός αντιπάλου, τούτη την φορά με τον συγκαλυμμένο δόλο μιας πρότασης-πρόφασης, αλλά με την ίδια μνησικακία, τον ίδιο κυνισμό και αμοραλισμό, όπως στην περίπτωση της διαγραφής του Χάρη Καστανίδη. Έτσι, ελέω μνησικακίας προς Γιάννη Παναγόπουλο, προέκυψε το “τετραήμερο”. 

Το “τετραήμερο” του Γρηγόρη Ζαρωτιάδη

Η πρόταση για το “τετραήμερο” δεν είναι καινούργια και δεν ανήκει στον Νίκο Ανδρουλάκη και τους στενούς συνεργάτες του. Στις ευρωεκλογές του 2024 ο πρόεδρος του πολιτικού σχηματισμού “Σοσιαλιστική Προοπτική” Γρηγόρης Ζαρωτιάδης, ως συνεργαζόμενος και υποψήφιος ευρωβουλευτής με το ψηφοδέλτιο του ΠΑΣΟΚ-ΚΙΝΑΛ έθεσε κατ’ επανάληψη στον προεκλογικό αγώνα ως αίτημα αιχμής το ζήτημα της τετραήμερης εργασίας χωρίς μείωση των αποδοχών. Υπάρχει και σχετικό δελτίο τύπου με αφορμή την Εργατική Πρωτομαγιά του 2024  όπου, μεταξύ άλλων, σημειώνονται και τα εξής: 

“ Η καθιέρωση της  4ήμερης εβδομάδας εργασίας χωρίς μείωση των αποδοχών αποτελεί αίτημα όλων των προοδευτικών συνδικάτων της Ευρώπης. Ως Έλληνες σοσιαλδημοκράτες στηρίζουμε αυτήν την  διεκδίκηση που αποτελεί πανευρωπαϊκή αγωνιστική προτεραιότητα των εργαζομένων” [Δελτίο Τύπου, Εργατική Πρωτομαγιά και τετραήμερη εργασία, ιστοσελίδα www.sopro.gr , ανάκτηση 4/5/2026] Το τετραήμερο παρουσιάζεται εδώ ως πανευρωπαϊκή προοπτική και ως απότοκο της συνεργασίας των προοδευτικών κομμάτων με τα ευρωπαϊκά συνδικάτα. 

Ο στόχος της αντιγραφής

Ο Νίκος Ανδρουλάκης αντέγραψε την πρόταση και την ενέταξε σε ένα πατερναλιστικό προσωποπαγές πλαίσιο, με μοναδικό σκοπό να πλήξει το κύρος των συνδικάτων και την θεσμική ηγεσία τους, όπως αυτή προέκυψε από το τελευταίο συνέδριο της ΓΣΕΕ. Πρόκειται για μια προσπάθεια βελούδινης εκκαθάρισης  των προερχόμενων από τον εργατικό συνδικαλισμό εσωκομματικών αντιπάλων του. Οι πατερναλιστικές διαβεβαιώσεις του Νίκου Ανδρουλάκη περί επιμονής στο αίτημα δεν δύνανται να φενακίσουν τούτον τον βασικό στόχο της “πρότασης” του: την λειτουργική-κομματική εκκαθάριση του Γιάννη Παναγόπουλου. Μια ακόμη ακραία περίπτωση πολιτικής μνησικακίας.  

Εάν είχε την σχετική πολιτική νοημοσύνη και την αντίστοιχη ηθική ο κρυψίνους και κρυψίβουλος Νίκος Ανδρουλάκης θα έπρεπε να αναλογιστεί τι ακριβώς θα σήμαινε για τον ευρύτερο προοδευτικό χώρο και γενικώς για την ελληνική δημοκρατία εάν “έσπαγε” τώρα ο συνεκτικός κρίκος της ΓΣΕΕ, ο οποίος έχει και όνομα και διεύθυνση, είτε αρέσει, είτε όχι στον πρόεδρο του ΠΑΣΟΚ-ΚΙΝΑΛ. Ο Νίκος Ανδρουλάκης και το “επιτελείο” του έχουν κάποιο σχέδιο, κάποια εναλλακτική πρόταση, κάτι αντίστοιχο με τον νόμο 1264/82 στον καιρό του, για τον λειτουργικό και δημοκρατικό απεγκλωβισμό των συνδικάτων από το σημερινό καθεστώς τους ή θεωρούν ότι καλώς έχουν τα πράγματα, απλώς πρέπει να “ξεκουμπιστεί” ο Γιάννης Παναγόπουλος;  Είναι δυνατόν τα πάντα να σταθμίζονται με κριτήριο τους εσωκομματικούς συσχετισμούς δυνάμεων; Τέλος, σε τι διαφέρει  ο όψιμος “φιλεργατικός” πατερναλιστικός οίστρος του αρχηγού της αξιωματικής αντιπολίτευσης από τα κακόφωνα πατερναλιστικά “φιλεργατικά” παραληρήματα της υπουργού Εργασίας και τα παροιμιώδη “μανάβικά” της;  

Το δικό μου “τετραήμερο”

Εισηγήθηκα και έγινε δεκτό το ευρύτερο σκεπτικό μου για το “τετραήμερο” – αποτελούσε μέρος μιας μικρής δέσμης ριζοσπαστικών προτάσεων για το άνοιγμα διαφόρων διαδικασιών συζήτησης, όπως π.χ. για το ζήτημα της πολιτοκτονίας των Ελλήνων κομμουνιστών – ως διακριτικό στοιχείο της υποψηφιότητας του Γρηγόρη Ζαρωτιάδη, εκ μέρους της “Σοσιαλιστικής Προοπτικής” στις ευρωεκλογές. Η πρώτη ένδειξη, παρά την γενικότερη αποσιώπηση του θέματος από τα κόμματα της αντιπολίτευσης και από ΠΑΣΟΚ-ΚΙΝΑΛ, ότι το “τετραήμερο” δεν περνούσε απαρατήρητο ήταν η εσπευσμένη επικαιροποίηση από το ΚΚΕ της πρότασης για το 35ωρο. 

Όπως σημείωσα στην αρχή του άρθρου σε παρόμοιες περιπτώσεις δεν υφίσταται κάποιος νόμος περί πνευματικών δικαιωμάτων και από την στιγμή κατά την οποία διατυπωθεί μια πολιτική ιδέα δημοσίως γίνεται κτήμα όλων των πολιτών. Εάν υπάρχει κάποιο στοιχείο πατρότητας αυτό αφορά την επιλογή μας ως “Σοσιαλιστική Προοπτική”, - το κόμμα έχει διακόψει οριστικά την λειτουργία του εδώ και πολλούς μήνες -, να φέρουμε στο προσκήνιο της δημοσιότητας και του προεκλογικού αγώνα την προοπτική για το “τετραήμερο”. Τότε ο Νίκος Ανδρουλάκης δεν αντέδρασε, ούτε θετικά, ούτε αρνητικά. Σιώπησε. Πολύ αργότερα όταν προέκυψε το μέτωπο του με ηγεσία των συνδικάτων και τον Γιάννη Παναγόπουλο, όπως επίσης και υπό την πίεση του λεγόμενου “μανιφέστου Τσίπρα”, ο πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ-ΚΙΝΑΛ “θυμήθηκε” την τετραήμερη εβδομάδα εργασίας. 

Η μείωση του χρόνου εργασίας είναι ένα πεδίο δημοκρατικού ταξικού αγώνα και ως εκ τούτου τα εργατικά συνδικάτα, οι ριζοσπαστικοί εργατικοί και  γενικώς οι προοδευτικοί πολίτες της χώρας θα πρέπει να αδράξουν την ευκαιρία και “να σηκώσουν το γάντι” και προς τον καιροσκοπισμό του Νίκου Ανδρουλάκη και προς τις αρνητικές αντιδράσεις των κυβερνητικών και των εργοδοτικών φορέων.

Το “τετραήμερο” προσφέρεται για την καθολική σύγκρουση των προοδευτικών διανοητικών, πολιτικών και λαϊκών δυνάμεων της χώρας και της Ευρώπης με το αφήγημα του νεοφιλελευθερισμού, των πολιτικών εφαρμογών του και των κοινωνικών αποτελεσμάτων τους. 

*Ο Όμηρος Ταχμαζίδης (MA Φιλοσοφίας-Ιστορίας) διετέλεσε επί μακρόν τεχνικός σύμβουλος συνδικαλιστικών φορέων πανελλαδικής εμβέλειας.