Η αποτυχία της αμερικανοϊσραηλινής στρατηγικής: Το Ιράν επιστρέφει ως νικητής

 Γράφει ο Διονύσης Ασημιάδης * στο 1voice.gr/

Η συμφωνία ΗΠΑ – Ιράν αποτελεί τη δημόσια παραδοχή ότι η στρατηγική της πίεσης, των κυρώσεων και της στρατιωτικής κλιμάκωσης δεν κατάφερε να γονατίσει την Τεχεράνη. Οι ΗΠΑ και το Ιράν υπέγραψαν μνημόνιο κατανόησης για τον τερματισμό σχεδόν τετράμηνου πολέμου, με στόχο την αποκλιμάκωση και τη σταδιακή επαναλειτουργία των θαλάσσιων ροών στα Στενά του Ορμούζ, το οποίο αποτελεί κρίσιμο πέρασμα για την παγκόσμια ενέργεια.

Η ίδια η ύπαρξη της συμφωνίας είναι αποκαλυπτική. Έπειτα από μήνες πολέμου, ναυτικού αποκλεισμού και διαρκών απειλών, οι Ηνωμένες Πολιτείες εγκαταλείπουν τη λογική της μονομερούς επιβολής και επιστρέφουν στη διαπραγμάτευση. Το προσχέδιο του μνημονίου προβλέπει την επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ, την άρση του αμερικανικού αποκλεισμού και την έναρξη νέου κύκλου συνομιλιών για το πυρηνικό πρόγραμμα. Το γεγονός ότι η Ουάσινγκτον αποδέχεται εκ νέου την οδό της διαπραγμάτευσης δείχνει πως ούτε οι στρατιωτικές επιχειρήσεις ούτε οι οικονομικές κυρώσεις κατόρθωσαν να εξαναγκάσουν την Τεχεράνη σε άνευ όρων συνθηκολόγηση.

Ακόμη πιο εντυπωσιακό είναι ότι μεγάλο μέρος όσων συζητούνται σήμερα αποτελούσαν επί χρόνια πάγιες ιρανικές απαιτήσεις. Σύμφωνα με πληροφορίες που δημοσιεύθηκαν κατά τη διάρκεια των διαπραγματεύσεων, το πλαίσιο περιλαμβάνει χαλάρωση πετρελαϊκών κυρώσεων, αποδέσμευση ιρανικών περιουσιακών στοιχείων και επανένταξη της χώρας σε διεθνείς οικονομικές ροές υπό συγκεκριμένους όρους. Η Τεχεράνη δεν εμφανίζεται ως ηττημένος παίκτης που αποδέχεται όρους των νικητών, αλλά ως συνομιλητής που διαπραγματεύεται ανταλλάγματα από θέση αντοχής.

Οι αγορές αντιλήφθηκαν αμέσως τη σημασία αυτής της μεταβολής. Η ανακοίνωση της συμφωνίας προκάλεσε απότομη πτώση των διεθνών τιμών πετρελαίου, καθώς οι επενδυτές προεξόφλησαν την ομαλοποίηση της κυκλοφορίας στα Στενά του Ορμούζ, απ’ όπου διέρχεται σημαντικό ποσοστό της παγκόσμιας ενεργειακής τροφοδοσίας. Η εξέλιξη αυτή δεν αποτελεί απλώς οικονομικό γεγονός. Αναδεικνύει τον βαθμό στον οποίο το Ιράν εξακολουθεί να επηρεάζει κρίσιμες διεθνείς ισορροπίες παρά τις προσπάθειες απομόνωσής του.

Το Ισραήλ βρίσκεται αντιμέτωπο με ακόμη ένα πιο δυσάρεστο συμπέρασμα. Για χρόνια η ισραηλινή ηγεσία υποστήριζε ότι η μόνη αποτελεσματική πολιτική απέναντι στο Ιράν είναι η συνεχής κλιμάκωση. Ωστόσο, τη στιγμή που οι Ηνωμένες Πολιτείες επιδιώκουν συμβιβασμό, το Τελ Αβίβ εμφανίζεται ολοένα και περισσότερο απομονωμένο στη θέση του. Δεν είναι τυχαίο ότι ακόμη και ο ίδιος ο Αμερικανός πρόεδρος επέκρινε ισραηλινά πλήγματα στον Λίβανο, επειδή κινδύνευαν να υπονομεύσουν τη διαδικασία συμφωνίας με την Τεχεράνη.

Αυτό είναι ίσως το πιο ενοχλητικό συμπέρασμα για την Ουάσινγκτον και το Τελ Αβίβ. Ύστερα από χρόνια κυρώσεων, αποκλεισμών και στρατιωτικών επιχειρήσεων, το Ιράν δεν εξαφανίστηκε από τη γεωπολιτική εξίσωση. Αντίθετα, παραμένει αρκετά ισχυρό ώστε η σταθερότητα της Μέσης Ανατολής να περνά υποχρεωτικά μέσα από τη δική του συμμετοχή. Και μόνο αυτό αρκεί για να θεωρηθεί η σημερινή συμφωνία μια σημαντική πολιτική νίκη της Τεχεράνης και μια ηχηρή υπενθύμιση των ορίων της αμερικανικής και ισραηλινής ισχύος.

*Υποψήφιος διδάκτωρ Πολιτικής Επιστήμης, ΑΠΘ