Πέντε φράγματα που είτε δεν κατασκευάστηκαν ποτέ είτε δεν λειτουργούν. Και πάνω από πέντε δισεκατομμύρια κυβικά μέτρα νερού που πέρασαν από τις θέσεις τους και χάθηκαν. Αυτή είναι, σε μία γραμμή, η εικόνα που προκύπτει για την Περιφερειακή Ενότητα Έβρου από την υδρολογική ανάλυση του πολιτικού μηχανικού και μηχανικού υδραυλικών έργων Θωμά Παπαλάσκαρη, η οποία καλύπτει τα τελευταία δεκαέξι υδρολογικά έτη, από την 1η Σεπτεμβρίου 2010 έως την 31η Αυγούστου 2026.
Ο αριθμός που κλείνει τον λογαριασμό της δεκαεξαετίας είναι 5.071.331.182 κυβικά μέτρα — πέντε δισεκατομμύρια εβδομήντα ένα εκατομμύρια τριακόσιες τριάντα μία χιλιάδες εκατόν ογδόντα δύο τόνοι νερού. Δεν πρόκειται για νερό που δεν έβρεξε. Πρόκειται για νερό που έβρεξε, κατέβηκε στα ρέματα, πέρασε ακριβώς από εκείνα τα σημεία όπου φράγματα είχαν σχεδιαστεί, είχαν εξαγγελθεί ή προτείνονται να κατασκευαστούν, και συνέχισε την πορεία του χωρίς κανείς να μπορεί να το κρατήσει.
Τα πέντε φράγματα και το νερό που τους πέρασε από μπροστά
Η ανάλυση αφορά πέντε συγκεκριμένα έργα εντός των ορίων της Π.Ε. Έβρου, με τις λεκάνες απορροής τους υπολογισμένες έως τη θέση όπου κάθε φράγμα κατασκευάστηκε, σχεδιάστηκε ή προτείνεται να κατασκευαστεί:
- Φράγμα Μικρού Δερείου, Δήμου Σουφλίου (ποταμός Ερυθροπόταμος): 2.735.671.958 κυβικά μέτρα
- Φράγμα Ιτέας (Μάνθειας), Δήμων Σουφλίου και Αλεξανδρούπολης (ρέμα Αρδανίου): 984.362.071 κυβικά μέτρα
- Φράγμα Πρωτοκκλησίου, Δήμου Σουφλίου (ρέμα Ποτιστικό): 797.488.439 κυβικά μέτρα
- Φράγμα Ασπρονερίου, Δήμου Διδυμοτείχου (ρέμα Καζαντζή): 418.396.719 κυβικά μέτρα
- Φράγμα Κομάρων, Δήμου Ορεστιάδας (ρέμα Καλύβας): 135.411.994 κυβικά μέτρα
Η κλίμακα δεν χρειάζεται μεταφράσεις. Μόνο η λεκάνη του Ερυθροπόταμου, στη θέση του Μικρού Δερείου, απέδωσε μέσα σε δεκαέξι χρόνια περισσότερα από δυόμισι δισεκατομμύρια τόνους νερού σε μια περιοχή που τα τελευταία καλοκαίρια μετρούσε γεωτρήσεις, δελτία λειψυδρίας και ποτιστικά που δεν έβγαιναν.
Μικρό Δερείο: δεκαοκτώ φορές γεμάτος ο ταμιευτήρας που δεν υπάρχει
Το Φράγμα Μικρού Δερείου έχει σχεδιαστεί με ωφέλιμη χωρητικότητα ταμιευτήρα 150.000.000 κυβικών μέτρων, δηλαδή 150,00 hm³. Με βάση τους υπολογισμούς, η ποσότητα που κατέβηκε από τη λεκάνη απορροής του στο διάστημα 2010–2026 θα γέμιζε πλήρως αυτόν τον ταμιευτήρα 18,24 φορές, ποσοστό 1.823,78%. Δεκαοκτώ φορές γεμάτη μια τεχνητή λίμνη που παραμένει σχέδιο.
Αντίστοιχες είναι οι αναγωγές και στα υπόλοιπα έργα: 39,37 πληρώσεις για την Ιτέα, 19,91 για τα Κομάρα, 11,95 για το Ασπρονέρι. Κάθε ένα από αυτά τα νούμερα είναι ένας ταμιευτήρας που γέμισε και άδειασε δεκάδες φορές στον αέρα.
Δεκαέξι χρόνια βροχής: 10.570,10 χιλιοστά
Η συνολική αθροιστική βροχόπτωση της δεκαεξαετίας ανέρχεται σε 10.570,10 χιλιοστά. Τα κατ’ έτος μεγέθη δείχνουν και το εύρος της διακύμανσης που καλείται να διαχειριστεί η περιοχή: το υδρολογικό έτος 2017/2018 κατέγραψε 1.065,60 χιλιοστά και το 2025/2026 ακολουθεί με 1.032,00 χιλιοστά, ενώ στον αντίποδα το 2023/2024 έπεσε στα 404,80 χιλιοστά και το 2022/2023 στα 428,20 χιλιοστά.
Αναλυτικά, ανά υδρολογικό έτος: 2010/2011: 502,30 mm · 2011/2012: 689,20 mm · 2012/2013: 723,30 mm · 2013/2014: 658,30 mm · 2014/2015: 823,00 mm · 2015/2016: 587,80 mm · 2016/2017: 620,70 mm · 2017/2018: 1.065,60 mm · 2018/2019: 697,40 mm · 2019/2020: 526,70 mm · 2020/2021: 681,20 mm · 2021/2022: 604,40 mm · 2022/2023: 428,20 mm · 2023/2024: 404,80 mm · 2024/2025: 525,20 mm · 2025/2026: 1.032,00 mm.
Η ακολουθία αυτή είναι ακριβώς το επιχείρημα υπέρ της αποθήκευσης. Οι ξηρές χρονιές δεν αναιρούνται από τις βροχερές — απορροφώνται από αυτές, εφόσον υπάρχει υποδομή να κρατήσει το πλεόνασμα. Χωρίς φράγμα, μια χρονιά με 1.065 χιλιοστά και μια χρονιά με 404 χιλιοστά καταλήγουν στο ίδιο σημείο: στο ρέμα.
Ένας μήνας, 59 εκατομμύρια τόνοι
Ενδεικτικό της ταχύτητας με την οποία φεύγει το νερό είναι το παράδειγμα του Οκτωβρίου 2025. Στη λεκάνη του Ερυθροπόταμου, έως τη θέση του Φράγματος Μικρού Δερείου, οι βροχοπτώσεις του μήνα — 196,20 χιλιοστά — απέδωσαν παροχή αιχμής 187,00 κυβικών μέτρων ανά δευτερόλεπτο και συνολικό όγκο 59.459.400 κυβικών μέτρων. Σε έναν μήνα, δηλαδή, πέρασε νερό ίσο με το 40% περίπου της ωφέλιμης χωρητικότητας του φράγματος που δεν έχει κατασκευαστεί.
Η μεθοδολογία και ο υπογράφων
Οι υπολογισμοί έγιναν με το υδρολογικό λογισμικό HEC-HMS του Σώματος Μηχανικών του Στρατού των ΗΠΑ και με το γεωγραφικό σύστημα πληροφοριών QGIS, με δεδομένα από τις πλατφόρμες Copernicus και ΕΛ.ΣΤΑΤ. Τα βροχομετρικά στοιχεία προέρχονται από τους μετεωρολογικούς σταθμούς Μεταξάδων του Δήμου Διδυμοτείχου και Αλεξανδρούπολης, όπως δημοσιεύονται από το meteo.gr, με την παραδοχή ότι η βροχόπτωση κατανέμεται ομοιόμορφα στο σύνολο της κάθε λεκάνης απορροής.
Την ανάλυση υπογράφει ο Θωμάς Κ. Παπαλάσκαρης, MSc πολιτικός μηχανικός υδρολόγος και μηχανικός υδραυλικών έργων, μέλος του ΤΕΕ, με θητείες μεταξύ άλλων στη Διεύθυνση Υδάτων Ανατολικής Μακεδονίας-Θράκης και σήμερα υπάλληλος της Διεύθυνσης Τεχνικών Υπηρεσιών του Δήμου Καβάλας. Το άρθρο δημοσιεύθηκε στις 18 Σεπτεμβρίου 2026 και αναπαράχθηκε από περιφερειακά και πανελλαδικά μέσα.
Και όμως: Πέντε δισεκατομμύρια κυβικά…
Πέντε δισεκατομμύρια κυβικά μέτρα σε δεκαέξι χρόνια δεν είναι υδρολογική λεπτομέρεια. Είναι ο ποσοτικός απολογισμός μιας καθυστέρησης που ο Έβρος πληρώνει σε καμένες καλλιέργειες, σε γεωτρήσεις που βαθαίνουν, σε αγρότες που εγκαταλείπουν και σε οικισμούς που βλέπουν το ίδιο νερό να τους απειλεί τον χειμώνα και να τους λείπει το καλοκαίρι. Τα φράγματα Μικρού Δερείου, Ιτέας, Πρωτοκκλησίου, Ασπρονερίου και Κομάρων δεν είναι νέες ιδέες· συζητούνται, εξαγγέλλονται και αναβάλλονται επί χρόνια.
Η δεκαεξαετία που μόλις έκλεισε παρήγαγε το πλήρες αποδεικτικό υλικό: υπάρχει νερό, υπάρχουν μελέτες, υπάρχουν θέσεις, υπάρχουν αριθμοί. Αυτό που λείπει είναι ο χρόνος που χάνεται — και ο Έβρος έχει ήδη δώσει δεκαέξι χρόνια από αυτόν.
0 Σχόλια