Όταν ο Ανδρέας Παπανδρέου νικούσε τον Τόνι Μπλερ: Η «ανομβρία» του Κέντρου και η δικαίωση της σύγκρουσης

Του Σπύρου Δέδογλου

Πριν από περίπου ένα μήνα, στις 26 Σεπτεμβρίου, έγραφα από τις στήλες του faros24online για τη «Μεγάλη Στενωπό» του Κέντρου. Ανέλυα την αγωνιώδη προσπάθεια των προοδευτικών ηγετών να στριμωχτούν σε έναν ιδεολογικό διάδρομο που δεν τους ανήκει, αναζητώντας «πιστοποιητικά κοινωνικών φρονημάτων» από το κατεστημένο, τις αγορές και την Ευρωπαϊκή Ένωση.

Σήμερα, ένα ενδιαφέρον άρθρο του Δημήτρη Χριστόπουλου στο news247.gr, με τίτλο «Κάντο όπως ο Μπλερ;», επιβεβαιώνει αυτή την ανάλυση. Ο Χριστόπουλος περιγράφει την εικόνα της κεντροαριστερής αντιπολίτευσης (ΠΑΣΟΚ και ΕΛ.Α.Σ.) ως «δύο ψαράδες που ψαρεύουν άπραγοι στο ίδιο σημείο και βρίζονται», την ώρα που στο Κέντρο επικρατεί απόλυτη «ανομβρία».

Η εμμονή στη στρατηγική του Τόνι Μπλερ, δηλαδή στο δόγμα ότι «πρέπει να πας στο κέντρο για να κερδίσεις», αποδεικνύεται ιστορικά ξεπερασμένη. Όπως σωστά επισημαίνει ο Χριστόπουλος ζούμε σε μια εποχή παγκόσμιας πόλωσης, όπου η Ακροδεξιά επελαύνει με καθαρό, επιθετικό λόγο. Απέναντί της, τα «κεντρώα μισόλογα» και η πολιτική της μεταμέλειας δεν εμπνέουν κανέναν.

Το μεγάλο διδακτικό μάθημα, ωστόσο, δεν βρίσκεται στο Λονδίνο του Μπλερ αλλά στη δική μας ιστορία. Ο Ανδρέας Παπανδρέου είχε διαγνώσει έγκαιρα, το 1974, αυτό που σήμερα βιώνει η Ευρώπη. Αρνούμενος τον όρο «κεντρώος», κατηγορούσε τη δυτική σοσιαλδημοκρατία ότι το μόνο που καταφέρνει είναι να «ωραιοποιεί και να εξανθρωπίζει τον καπιταλισμό». Αντιλαμβανόταν ότι η κοινωνική πρόοδος δεν έρχεται μέσα από τη διαχείριση και τον συμβιβασμό, αλλά μέσα από έναν «Τρίτο Δρόμο» ρήξης.

Το επιχείρημα του Χριστόπουλου ότι ο Αλέξης Τσίπρας χαράσσει έναν «κεντρώο δρόμο μεταμέλειας» για να καθησυχάσει το σύστημα («ποτέ ξανά '15») αναδεικνύει την τραγική ειρωνεία της συγκυρίας. Γιατί το 2015 δεν ήταν ένα «τραύμα» προς απολογία. Ήταν η απόδειξη ότι ακόμη και υπό τις πιο ασφυκτικές συνθήκες, η ουσιαστική κοινωνική πολιτική (η προστασία των πιο ευάλωτων, η διεκδίκηση ρύθμισης του χρέους, η προοπτική εξόδου από τα μνημόνια) γεννιέται μέσα από τη σύγκρουση και την αριστερή κοινωνική συνείδηση, όχι από τον κεντρώο συμβιβασμό.

Όταν λοιπόν σήμερα το ΠΑΣΟΚ του 12% και η ΕΛ.Α.Σ. του 15% εγκλωβίζονται σε μια αλαζονική ρητορική του τύπου «ή εμείς ή κανείς», ψαρεύοντας άπραγοι σε ένα στεγνό Κέντρο, επιβεβαιώνουν μια παλιά προφητεία: αντί το Κέντρο να τραβηχτεί προς την πρόοδο, μετατρέπεται σε παγίδα, όπου οι προοδευτικοί αρχηγοί αλλοιώνουν την ταυτότητά τους για να γίνουν αρεστοί στο κατεστημένο. Και όσο αρνούνται να κοιτάξουν έξω από τη «Στενωπό», το μόνο που καταφέρνουν είναι να στρώνουν το χαλί για τη μακροβιότερη κυριαρχία της Δεξιάς του Κυριάκου Μητσοτάκη.

Οι καιροί πράγματι αλλάζουν. Αλλά για να τους αλλάξεις, πρέπει πρώτα να είσαι έτοιμος να συγκρουστείς μαζί τους.

Το δικό μου άρθρο faros-24.gr

Και του Χριστόπουλου  news247.gr