Του Σπύρου Δέδογλου
Η πρόσφατη ανακοίνωση των τιμών του πετρελαίου θέρμανσης και του σχετικού επιδόματος έφερε στην επιφάνεια, για ακόμη μία φορά, την πιο παγωμένη αλήθεια της ελληνικής πραγματικότητας: το υδροκεφαλικό «κράτος-πόλη» των Αθηνών αδυνατεί να κατανοήσει τις ανάγκες της ελληνικής περιφέρειας. Οι οριζόντιες κεντρικές αποφάσεις και τα ισοπεδωτικά κριτήρια εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν με τον ίδιο τρόπο περιοχές με τεράστιες κλιματικές διαφορές.
Είναι παράλογο να εξισώνονται οι ανάγκες θέρμανσης της Κρήτης ή της Ρόδου με εκείνες της Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης, της Ηπείρου ή της Δυτικής Μακεδονίας. Αν αναλύσουμε τις πραγματικές διαφορές, το χάσμα είναι τεράστιο. Ένα σπίτι με τα ίδια ακριβώς τετραγωνικά μέτρα στην Καλαμάτα μπορεί να χρειαστεί περίπου 500 λίτρα πετρελαίου για να καλύψει τις ανάγκες θέρμανσης ενός χειμώνα, την ίδια στιγμή που ένα αντίστοιχο νοικοκυριό στην Ορεστιάδα μπορεί να χρειαστεί τουλάχιστον 3.000 λίτρα.
Το πρόβλημα, όμως, δεν είναι μόνο διαπεριφερειακό. Η κεντρική διοίκηση αποτυγχάνει παταγωδώς να αντιληφθεί και τις βαθιές ενδοπεριφερειακές, ακόμη και ενδονομαρχιακές, ανισότητες. Οι κλιματικές συνθήκες στο Νευροκόπι διαφέρουν ριζικά από εκείνες στην Καβάλα, όπως επίσης και οι συνθήκες στην Ορεστιάδα από εκείνες στην Αλεξανδρούπολη. Αυτές οι μικροκλιματικές διαφορές, που συναντώνται κυρίως στη Βόρεια Ελλάδα, μεταφράζονται σε τεράστια οικονομική αδικία για τις τοπικές κοινωνίες, εντείνοντας τη δημογραφική και παραγωγική ερήμωση.
Η απάντηση σε αυτό το διαρκές αδιέξοδο βρίσκεται στο εθνικό σχέδιο της “4ης Ελληνικής Δημοκρατίας” και στο μοντέλο της “Πολυκεντρικής Ελλάδας”.
Σε μια αποκεντρωμένη δομή, η λύση μπορεί να δοθεί άμεσα και δίκαια, καθώς η εξουσία μεταφέρεται σε εκείνους που γνωρίζουν τις πραγματικές ανάγκες κάθε τόπου. Το σχήμα λειτουργεί με σαφή διαχωρισμό αρμοδιοτήτων:
- Η Κεντρική Κυβέρνηση αναλαμβάνει τον στρατηγικό και ελεγκτικό ρόλο: φορολογεί αυστηρά τα υπερκέρδη των διυλιστηρίων, επιβάλλει πλαφόν στα περιθώρια κέρδους τους και μειώνει τον δυσβάσταχτο Ειδικό Φόρο Κατανάλωσης.
- Τα “13 Περιφερειακά Κέντρα”
αναλαμβάνουν την πλήρη ευθύνη για την κατανομή της επιδότησης. Διαθέτοντας οικονομική αυτοτέλεια και γνωρίζοντας με ακρίβεια το μικροκλίμα και τις ανάγκες των πολιτών στην περιοχή ευθύνης τους, καθορίζουν τα ίδια το ύψος και τη στόχευση του επιδόματος θέρμανσης.
Το πετρέλαιο θέρμανσης αποτελεί απλώς το πιο επίκαιρο παράδειγμα. Το ίδιο ακριβώς πολυκεντρικό μοντέλο μπορεί να δώσει ριζικές λύσεις στην Υγεία, την Παιδεία και την Οικονομική Ανάπτυξη. Όταν κάθε Περιφέρεια διαθέτει τη θεσμική δυνατότητα, τους απαραίτητους πόρους, αλλά και την ευθύνη να παρεμβαίνει ουσιαστικά στην περιοχή της, παύει να παρακολουθεί παθητικά τις αποφάσεις που λαμβάνονται στην Αθήνα.
δεν είναι μια θεωρητική άσκηση επί χάρτου· είναι το μοναδικό ρεαλιστικό σχέδιο για τον 21ο αιώνα που μπορεί να εγγυηθεί την κοινωνική δικαιοσύνη, την πραγματική ισότητα και την επιβίωση της ελληνικής περιφέρειας.
Τυχερό 16-10-2026
0 Σχόλια