2 Νοεμβρίου 2011: Ο Αλέξης της λαϊκής οργής που χάθηκε στους συμβιβασμούς

 

Γράφει ο Λάμπρος Παπαδής

Η 2α Νοεμβρίου 2011 βρίσκει την Ελλάδα στη δίνη μιας πρωτοφανούς πολιτικής κρίσης. Η κυβέρνηση του Γιώργου Παπανδρέου παραπαίει, η κοινωνία βρίσκεται στους δρόμους και το πολιτικό σύστημα δοκιμάζεται από την οργή απέναντι στα μνημόνια. Μέσα σε αυτό το εκρηκτικό περιβάλλον, ο 37χρονος τότε Αλέξης Τσίπρας αναδεικνύεται σε έναν από τους βασικούς εκφραστές της κοινωνικής αμφισβήτησης, ζητώντας εκλογές και αμφισβητώντας ευθέως την κυβερνητική νομιμοποίηση.

Είχαν προηγηθεί οι αποφάσεις της ευρωπαϊκής Συνόδου Κορυφής της 26ης Οκτωβρίου και η ανακοίνωση Παπανδρέου, στις 31 Οκτωβρίου, για τη διεξαγωγή δημοψηφίσματος σχετικά με τη νέα δανειακή συμφωνία. Η πρωτοβουλία προκάλεσε πολιτικό σεισμό, με τον τότε επικεφαλής του ΣΥΡΙΖΑ να εξαπολύει σφοδρή επίθεση στον πρωθυπουργό.

Ο Τσίπρας χαρακτήριζε το δημοψήφισμα «τρικ», υποστηρίζοντας ότι ο Παπανδρέου επιχειρούσε να κερδίσει πολιτικό χρόνο. Προειδοποιούσε, παράλληλα, για τους κινδύνους μετατροπής της διαδικασίας σε δίλημμα παραμονής στο ευρώ.

Την 1η Νοεμβρίου, μετά την ανεξαρτητοποίηση της Μιλένας Αποστολάκη από το ΠΑΣΟΚ, δήλωνε ότι η κυβέρνηση «σύρεται σε κάλπες», εκτιμώντας πως αυτές θα ήταν τελικά εθνικών εκλογών και όχι δημοψηφίσματος.

Στις 2 Νοεμβρίου, με την πολιτική κρίση να κορυφώνεται, ο ΣΥΡΙΖΑ επέμενε στην προσφυγή στη λαϊκή ετυμηγορία. Τρεις ημέρες αργότερα, ο Τσίπρας ζητούσε παραίτηση της κυβέρνησης και άμεσες εκλογές, χαρακτηρίζοντας τη διαδικασία παροχής ψήφου εμπιστοσύνης «οπερέτα».

Ήταν η εποχή που ο Αλέξης Τσίπρας δεν αναζητούσε πολιτικές ισορροπίες στα σαλόνια της εξουσίας, αλλά επιχειρούσε να μεταφέρει τη λαϊκή οργή στο κοινοβουλευτικό προσκήνιο. Ένας πολιτικός που μιλούσε για σύγκρουση, ρήξη και κοινωνική δικαιοσύνη, αντλώντας τη δυναμική του από ένα πραγματικό κίνημα αμφισβήτησης.

Και σήμερα; Πού βρίσκεται εκείνος ο Τσίπρας;

Δεκαπέντε χρόνια αργότερα, η διαδρομή του προσφέρεται για μια εξαιρετικά δυσάρεστη, για τον ίδιο, σύγκριση.

Εκείνος που υποσχόταν να συγκρουστεί με τη λιτότητα βρέθηκε να εφαρμόζει μνημονιακά μέτρα, φορολογικές επιβαρύνσεις και ιδιωτικοποιήσεις. Η ρητορική της ανατροπής παραχώρησε τη θέση της στη διαχείριση και ο αντιμνημονιακός ριζοσπαστισμός στους αναγκαστικούς, κατά την κυβέρνησή του, συμβιβασμούς.

Σήμερα, με την ΕΛ.Α.Σ., επιχειρεί να επανεμφανιστεί ως εκφραστής μιας νέας προοδευτικής πλειοψηφίας. Μιλά ξανά για κοινωνική δικαιοσύνη, μισθούς και δικαιώματα, αναζητώντας συμμαχίες στον ευρύτερο κεντροαριστερό χώρο. Το ερώτημα, όμως, παραμένει: πόση σχέση έχει αυτή η πολιτική ανασύνθεση με τον ριζοσπαστισμό που τον ανέδειξε;

Η Αριστερά του 2011 δεν γεννήθηκε σε επικοινωνιακά επιτελεία. Διαμορφώθηκε μέσα σε απεργίες, πλατείες, συγκρούσεις και κοινωνικούς αγώνες. Και ο Τσίπρας υπήρξε πολιτικός εκφραστής αυτής της δυναμικής, όχι δημιουργός της.

Σήμερα καλείται να εξηγήσει γιατί εκείνη η συλλογική παρακαταθήκη δεν μπορεί πια να αποτελέσει ξανά το πολιτικό του διαβατήριο.

Διότι το ουσιαστικό ερώτημα δεν είναι αν ο Τσίπρας δικαιούται μια δεύτερη ευκαιρία. Είναι εάν έχει απαντήσει για την πρώτη.

Ο Τσίπρας του 2011 ζητούσε να ακουστεί ο λαός απέναντι στην εξουσία. Ο Τσίπρας του 2026 ζητά από τον λαό να εμπιστευτεί ξανά τον ίδιο. Και ανάμεσα σε αυτές τις δύο εικόνες μεσολαβεί μια ολόκληρη πολιτική διαδρομή που δεν σβήνει με καινούργιο κομματικό λογότυπο.